১০. অধিকরণসমথসুত্তৰণ্ণনা
৮৪. দসমে অধিকরীযন্তি এত্থাতি অধিকরণানি. কে অধিকরীযন্তি? সমথা. কথং অধিকরীযন্তি? সমনৰসেন. তস্মা তে তেসং সমনৰসেন পৰত্তন্তীতি আহ ‘‘অধিকরণানি সমেন্তী’’তিআদি. উপ্পন্নানং উপ্পনানন্তি উট্ঠিতানং উট্ঠিতানং. সমথত্থন্তি সমনত্থং. দীঘনিকাযে সঙ্গীতিসুত্তৰণ্ণনাযম্পি (দী. নি. অট্ঠ. ৩.৩৩১) ৰিত্থারতোযেৰাতি এত্থাযং ৰিত্থারনযো – অধিকরণেসু তাৰ ধম্মোতি ৰা অধম্মোতি ৰা অট্ঠারসহি ৰত্থূহি ৰিৰদন্তানং ভিক্খূনং যো ৰিৰাদো, ইদং ৰিৰাদাধিকরণং নাম. সীলৰিপত্তিযা ৰা আচারদিট্ঠিআজীৰৰিপত্তিযা ৰা অনুৰদন্তানং যো অনুৰাদো উপৰদনা চেৰ চোদনা চ, ইদং অনুৰাদাধিকরণং নাম. মাতিকাযং আগতা পঞ্চ, ৰিভঙ্গে দ্ৰেতি সত্তপি আপত্তিক্খন্ধা, ইদং আপত্তাধিকরণং নাম. যং সঙ্ঘস্স অপলোকনাদীনং চতুন্নং কম্মানং করণং, ইদং কিচ্চাধিকরণং নাম.
তত্থ ৰিৰাদাধিকরণং দ্ৰীহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৰিনযেন চ যেভুয্যসিকায চ. সম্মুখাৰিনযেনেৰ সম্মমানং যস্মিং ৰিহারে উপ্পন্নং তস্মিংযেৰ ৰা, অঞ্ঞত্র ৰূপসমেতুং গচ্ছন্তানং অন্তরামগ্গে ৰা, যত্থ গন্ত্ৰা সঙ্ঘস্স নিয্যাতিতং, তত্থ সঙ্ঘেন ৰা, সঙ্ঘে ৰূপসমেতুং অসক্কোন্তে তত্থেৰ উব্বাহিকায সম্মতপুগ্গলেহি ৰা ৰিনিচ্ছিতং সম্মতি. এৰং সম্মমানে চ পনেতস্মিং যা সঙ্ঘসম্মুখতো ধম্মসম্মুখতো ৰিনযসম্মুখতা পুগ্গলসম্মুখতা, অযং সম্মুখাৰিনযো নাম. তত্থ চ কারকসঙ্ঘস্স সঙ্ঘসামগ্গিৰসেন সম্মুখিভাৰো সঙ্ঘসম্মুখতা. সমেতব্বস্স ৰত্থুনো ভূতত্তা ধম্মসম্মুখতা. যথা তং সমেতব্বং, তথেৰস্স সমনং ৰিনযসম্মুখতা. যো চ ৰিৰদতি, যেন চ ৰিৰদতি, তেসং উভিন্নং অত্থপচ্চত্থিকানং সম্মুখীভাৰো পুগ্গলসম্মুখতা. উব্বাহিকায ৰূপসমে পনেত্থ সঙ্ঘসম্মুখতা পরিহাযতি. এৰং তাৰ সম্মুখাৰিনযেনেৰ সম্মতি.
সচে পনেৰম্পি ন সম্মতি, অথ নং উব্বাহিকায সম্মতা ভিক্খূ ‘‘ন মযং সক্কোম ৰূপসমেতু’’ন্তি সঙ্ঘস্সেৰ নিয্যাতেন্তি. ততো সঙ্ঘো পঞ্চঙ্গসমন্নাগতং ভিক্খুং সলাকগ্গাহাপকং সম্মন্নতি, তেন গুল়্হকৰিৰটকসকণ্ণজপ্পকেসু তীসু সলাকগ্গাহকেসু অঞ্ঞতরৰসেন সলাকং গাহাপেত্ৰা সন্নিপতিতায পরিসায ধম্মৰাদীনং যেভুয্যতায যথা তে ধম্মৰাদিনো ৰদন্তি, এৰং ৰূপসন্তং অধিকরণং সম্মুখাৰিনযেন চ যেভুয্যসিকায চ ৰূপসন্তং হোতি. তত্থ সম্মুখাৰিনযো ৰুত্তনযো এৰ. যং পন যেভুয্যসিকাকম্মস্স করণং, অযং যেভুয্যসিকা নাম. এৰং ৰিৰাদাধিকরণং দ্ৰীহি সমথেহি সম্মতি.
অনুৰাদাধিকরণং চতূহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৰিনযেন চ সতিৰিনযেন চ অমূল়্হৰিনযেন চ তস্সপাপিযসিকায চ. সম্মুখাৰিনযেনেৰ সম্মমানং যো চ অনুৰদতি, যঞ্চ অনুৰদতি, তেসং ৰচনং সুত্ৰা সচে কাচি আপত্তি নত্থি, উভো খমাপেত্ৰা, সচে অত্থি অযং নামেত্থ আপত্তীতি এৰং ৰিনিচ্ছিতং ৰূপসম্মতি. তত্থ সম্মুখাৰিনযলক্খণং ৰুত্তনযমেৰ.
যদা পন খীণাসৰস্স ভিক্খুনো অমূলিকায সীলৰিপত্তিযা অনুদ্ধংসিতস্স সতিৰিনযং যাচমানস্স সঙ্ঘো ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন সতিৰিনযং দেতি, তদা সম্মুখাৰিনযেন চ সতিৰিনযেন চ ৰূপসন্তং হোতি. দিন্নে পন সতিৰিনযে পুন তস্মিং পুগ্গলে কস্সচি অনুৰাদো ন রুহতি. যদা উম্মত্তকো ভিক্খু উম্মাদৰসেন কতে অস্সামণকে অজ্ঝাচারে ‘‘সরতাযস্মা এৰরূপিং আপত্তি’’ন্তি ভিক্খূহি চোদিযমানো ‘‘উম্মত্তকেন মে, আৰুসো, এতং কতং, নাহং তং সরামী’’তি ভণন্তোপি ভিক্খূহি চোদিযমানোৰ পুন অচোদনত্থায অমূল়্হৰিনযং যাচতি, সঙ্ঘো চস্স ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন অমূল়্হৰিনযং দেতি. তদা সম্মুখাৰিনযেন চ অমূল়্হৰিনযেন চ ৰূপসন্তং হোতি. দিন্নে পন অমূল়্হৰিনযে পুন তস্মিং পুগ্গলে কস্সচি তপ্পচ্চযা অনুৰাদো ন রুহতি. যদা পন পারাজিকেন ৰা পারাজিকসামন্তেন ৰা চোদিযমানস্স অঞ্ঞেনঞ্ঞং পটিচরতো পাপুস্সন্নতায পাপিযস্স পুগ্গলস্স ‘‘সচাযং অচ্ছিন্নমূলো ভৰিস্সতি, সম্মা ৰত্তিত্ৰা ওসারণং লভিস্সতি. সচে ছিন্নমূলো, অযমেৰস্স নাসনা ভৰিস্সতী’’তি মঞ্ঞমানো সঙ্ঘো ঞত্তিচতুত্থেন কম্মেন তস্সপাপিযসিকং করোতি, তদা সম্মুখাৰিনযেন চ তস্সপাপিযসিকায চ ৰূপসন্তং হোতীতি. এৰং অনুৰাদাধিকরণং চতূহি সমথেহি সম্মতি.
আপত্তাধিকরণং তীহি সমথেহি সম্মতি সম্মুখাৰিনযেন চ পটিঞ্ঞাতকরণেন চ তিণৰত্থারকেন চ. তস্স সম্মুখাৰিনযেনেৰ ৰূপসমো নত্থি. যদা পন একস্স ৰা ভিক্খুনো সন্তিকে সঙ্ঘগণমজ্ঝেসু ৰা ভিক্খু লহুকং আপত্তিং দেসেতি, তদা আপত্তাধিকরণং সম্মুখাৰিনযেন চ পটিঞ্ঞাতকরণেন চ ৰূপসম্মতি. তত্থ সম্মুখাৰিনযে তাৰ যো চ দেসেতি, যস্স চ দেসেতি, তেসং সম্মুখীভাৰো পুগ্গলসম্মুখতো. সেসং ৰুত্তনযমেৰ.
পুগ্গলস্স চ গণস্স চ দেসনাকালে সঙ্ঘসম্মুখতো পরিহাযতি. যং পনেত্থ ‘‘অহং, ভন্তে, ইত্থন্নামং আপত্তিং আপন্নো’’তি চ ‘‘পস্সসী’’তি চ ‘‘আম, পস্সামী’’তি চ পটিঞ্ঞাতায ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি করণং, তং পটিঞ্ঞাতকরণং নাম. সঙ্ঘাদিসেসে পরিৰাসাদিযাচনা পটিঞ্ঞা, পরিৰাসাদীনং দানং পটিঞ্ঞাতকরণং নাম.
দ্ৰেপক্খজাতা পন ভণ্ডনকারকা ভিক্খূ বহুং অস্সামণকং অজ্ঝাচারং চরিত্ৰা পুন লজ্জিধম্মে উপ্পন্নে ‘‘সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায সংৰত্তেয্যা’’তি অঞ্ঞমঞ্ঞং আপত্তিযা কারাপনে দোসং দিস্ৰা যদা ভিক্খূ তিণৰত্থারককম্মং করোন্তি, তদা আপত্তাধিকরণং সম্মুখাৰিনযেন চ তিণৰত্থারকেন চ সম্মতি. তত্র হি যত্তকা হত্থপাসূপগতা ‘‘ন মেতং খমতী’’তি এৰং দিট্ঠাৰিকম্মং অকত্ৰা ‘‘দুক্কটং কম্মং পুন কাতব্বং কম্ম’’ন্তি ন উক্কোটেন্তি, নিদ্দম্পি ওক্কন্তা হোন্তি, সব্বেসং ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জঞ্চ গিহিপটিসংযুত্তঞ্চ সব্বাপত্তিযো ৰুট্ঠহন্তি. এৰং আপত্তাধিকরণং তীহি সমথেহি সম্মতি.
কিচ্চাধিকরণং একেন সমথেন সম্মতি সম্মুখাৰিনযেনেৰ. ইতি ইমানি চত্তারি অধিকরণানি যথানুরূপং ইমেহি সত্তহি সমথেহি সম্মন্তি. তেন ৰুত্তং – ‘‘উপ্পন্নুপ্পন্নানং অধিকরণানং সমথায ৰূপসমায সম্মুখাৰিনযো দাতব্বো…পে… তিণৰত্থারকো’’তি. সেসং সব্বত্থ উত্তানমেৰ.
অধিকরণসমথসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ৰিনযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
ইতি মনোরথপূরণিযা অঙ্গুত্তরনিকায-অট্ঠকথায
সত্তকনিপাতৰণ্ণনায অনুত্তানত্থদীপনা সমত্তা.