২. ৰস্সকারসুত্তৰণ্ণনা

২২. দুতিযে অভিযাতুকামোতি এত্থ অভি-সদ্দো অভিভৰনত্থো ‘‘অনভিৰিদিতু’’ন্তিআদীসু ৰিযাতি আহ ‘‘অভিভৰনত্থায যাতুকামো’’তি. ৰজ্জিরাজানোতি ‘‘ৰজ্জেতব্বা ইমে’’তি আদিতো পৰত্তং ৰচনং উপাদায ৰজ্জীতি লদ্ধনামা রাজানো, ৰজ্জিরট্ঠস্স ৰা রাজানো ৰজ্জিরাজানো. রট্ঠস্স পন ৰজ্জিসমঞ্ঞা তন্নিৰাসিরাজকুমারৰসেন ৰেদিতব্বা. রাজিদ্ধিযাতি রাজভাৰানুগতেন পভাৰেন. সো পন পভাৰো নেসং গণরাজানং মিথো সামগ্গিযা লোকে পাকটো. চিরট্ঠাযী চ অহোসীতি ‘‘সমগ্গভাৰং কথেতী’’তি ৰুত্তং. অনু অনু তংসমঙ্গিনো ভাৰেতি ৰড্ঢেতীতি অনুভাৰো, অনুভাৰো এৰ আনুভাৰো, পতাপো. সো পন নেসং পতাপো হত্থিঅস্সাদিৰাহনসম্পত্তিযা তত্থ চ সুভিক্খিতভাৰেন লোকে পাকটো জাতোতি ‘‘এতেন…পে… কথেতী’’তি ৰুত্তং. তাল়চ্ছিগ্গল়েনাতি কুঞ্চিকাছিদ্দেন. অসনন্তি সরং. অতিপাতযিস্সন্তীতি অতিক্কামেন্তি. পোঙ্খানুপোঙ্খন্তি পোঙ্খস্স অনুপোঙ্খং, পুরিমসরস্স পোঙ্খপদানুগতপোঙ্খং ইতরং সরং কত্ৰাতি অত্থো. অৰিরাধিতন্তি অৰিরজ্ঝিতং. উচ্ছিন্দিস্সামীতি উম্মূলনৰসেন কুলসন্ততিং ছিন্দিস্সামি. অযনং ৰড্ঢনং অযো, তপ্পটিপক্খেন অনযোতি আহ ‘‘অৰড্ঢি’’ন্তি. ঞাতীনং ব্যসনং ৰিনাসো ঞাতিব্যসনং.

গঙ্গাযাতি গঙ্গাসমীপে. পট্টনগামন্তি সকটপট্টনগামং. তত্রাতি তস্মিং পট্টনে. বলৰাঘাতজাতোতি উপ্পন্নবলৰকোধো. মেতি ময্হং. গতেনাতি গমনেন. সীতং ৰা উণ্হং ৰা নত্থি তায ৰেলায. অভিমুখং যুদ্ধেনাতি অভিমুখং উজুকমেৰ সঙ্গামকরণেন. উপলাপনং সামং দানঞ্চাতি দস্সেতুং ‘‘অল’’ন্তিআদি ৰুত্তং. ভেদোপি ইধ উপাযো এৰাতি ৰুত্তং ‘‘অঞ্ঞত্র মিথুভেদা’’তি. যুদ্ধস্স পন অনুপাযতা পগেৰ পকাসিতা. ইদন্তি ‘‘অঞ্ঞত্র উপলাপনায অঞ্ঞত্র মিথুভেদা’’তি ইদং ৰচনং. কথায নযং লভিত্ৰাতি ‘‘যাৰকীৰঞ্চ …পে… পরিহানী’’তি ইমায ভগৰতো কথায উপাযং লভিত্ৰা. অনুকম্পাযাতি ৰজ্জিরাজেসু অনুগ্গহেন.

রাজাপি তমেৰ পেসেত্ৰা সব্বে…পে… পাপেসীতি রাজা তং অত্তনো সন্তিকং আগতং ‘‘কিং, আচরিয, ভগৰা অৰচা’’তি পুচ্ছি. সো ‘‘যথা ভো সমণস্স গোতমস্স ৰচনং ন সক্কা ৰজ্জী কেনচি গহেতুং, অপিচ উপলাপনায ৰা মিথুভেদেন ৰা সক্কা’’তি আহ. ততো নং রাজা ‘‘উপলাপনায অম্হাকং হত্থিঅস্সাদযো নস্সিস্সন্তি, ভেদেনেৰ তে গহেস্সামি, কিং করোমা’’তি পুচ্ছি. তেন হি, মহারাজ, তুম্হে ৰজ্জী আরব্ভ পরিসতি কথং সমুট্ঠাপেথ, ততো অহং ‘‘কিং তে, মহারাজ, তেহি, অত্তনো সন্তকেন কসিৰণিজ্জাদীনি কত্ৰা জীৰন্তু এতে রাজানো’’তি ৰত্ৰা পক্কমিস্সামি. ততো তুম্হে ‘‘কিং নু, ভো, এস ব্রাহ্মণো ৰজ্জী আরব্ভ পৰত্তং কথং পটিবাহতী’’তি ৰদেয্যাথ. দিৰসভাগে চাহং তেসং পণ্ণাকারং পেসেস্সামি, তম্পি গাহাপেত্ৰা তুম্হেপি মম দোসং আরোপেত্ৰা বন্ধনতাল়নাদীনি অকত্ৰাৰ কেৰলং খুরমুণ্ডং মং কত্ৰা নগরা নীহরাপেথ, অথাহং ‘‘মযা তে নগরে পাকারো পরিখা চ কারিতা, অহং থিরদুব্বলট্ঠানঞ্চ উত্তানগম্ভীরট্ঠানঞ্চ জানামি, ন চিরস্সং দানি তং উজুং করিস্সামী’’তি ৰক্খামি. তং সুত্ৰা তুম্হে ‘‘গচ্ছতূ’’তি ৰদেয্যাথাতি. রাজা সব্বং অকাসি.

লিচ্ছৰী তস্স নিক্খমনং সুত্ৰা ‘‘সঠো ব্রাহ্মণো, মা তস্স গঙ্গং উত্তারেতুং অদত্থা’’তি আহংসু. তত্র একচ্চেহি ‘‘অম্হে আরব্ভ কথিতত্তা কির সো এৰং করোতী’’তি ৰুত্তে ‘‘তেন হি ভণে এতূ’’তি ৰদিংসু. সো গন্ত্ৰা লিচ্ছৰী দিস্ৰা ‘‘কিমাগতত্থা’’তি পুচ্ছিতো তং পৰত্তিং আরোচেসি. লিচ্ছৰিনো ‘‘অপ্পমত্তকেন নাম এৰং গরুং দণ্ডং কাতুং ন যুত্ত’’ন্তি ৰত্ৰা ‘‘কিং তে তত্র ঠানন্তর’’ন্তি পুচ্ছিংসু. ৰিনিচ্ছযমহামচ্চোহমস্মীতি. তদেৰ তে ঠানন্তরং হোতূতি. সো সুট্ঠুতরং ৰিনিচ্ছযং করোতি. রাজকুমারা তস্স সন্তিকে সিপ্পং উগ্গণ্হন্তি. সো পতিট্ঠিতগুণো হুত্ৰা একদিৰসং একং লিচ্ছৰিং গহেত্ৰা একমন্তং গন্ত্ৰা ‘‘দারকা কসন্তী’’তি পুচ্ছি. আম, কসন্তি. দ্ৰে গোণে যোজেত্ৰাতি. আম, দ্ৰে গোণে যোজেত্ৰাতি. এত্তকং ৰত্ৰা নিৰত্তো. ততো তমঞ্ঞো ‘‘কিং আচরিযো আহা’’তি পুচ্ছিত্ৰা তেন ৰুত্তং – অসদ্দহন্তো ‘‘ন মেসো যথাভূতং কথেতী’’তি তেন সদ্ধিং ভিজ্জি.

ব্রাহ্মণো অপরম্পি একদিৰসং একং লিচ্ছৰিং একমন্তং নেত্ৰা ‘‘কেন ব্যঞ্জনেন ভুত্তোসী’’তি পুচ্ছিত্ৰা নিৰত্তো. তম্পি অঞ্ঞো পুচ্ছিত্ৰা অসদ্দহন্তো তথেৰ ভিজ্জি. ব্রাহ্মণো অপরম্পি দিৰসং একং লিচ্ছৰিং একমন্তং নেত্ৰা ‘‘অতিদুগ্গতোসি কিরা’’তি পুচ্ছি. কো এৰমাহাতি. অসুকো নাম লিচ্ছৰীতি. অপরম্পি একমন্তং নেত্ৰা ‘‘ত্ৰং কির ভীরুজাতিকো’’তি পুচ্ছি. কো এৰমাহাতি? অসুকো নাম লিচ্ছৰীতি. এৰং অঞ্ঞেন অকথিতমেৰ অঞ্ঞস্স কথেন্তো তীহি সংৰচ্ছরেহি তে রাজানো অঞ্ঞমঞ্ঞং ভিন্দিত্ৰা যথা দ্ৰে একমগ্গেন ন গচ্ছন্তি, তথা কত্ৰা সন্নিপাতভেরিং চরাপেসি. লিচ্ছৰিনো ‘‘ইস্সরা সন্নিপতন্তু, সূরা সন্নিপতন্তূ’’তি ৰত্ৰা ন সন্নিপতিংসু. ব্রাহ্মণো ‘‘অযং দানি কালো, সীঘং আগচ্ছতূ’’তি রঞ্ঞো সাসনং পেসেতি. রাজা সুত্ৰাৰ বলভেরিং চরাপেত্ৰা নিক্খমি. ৰেসালিকা সুত্ৰা ‘‘রঞ্ঞো গঙ্গং উত্তরিতুং ন দস্সামা’’তি ভেরিং চরাপেসুং. তে সুত্ৰা ‘‘গচ্ছন্তু সূররাজানো’’তিআদীনি ৰত্ৰা ন সন্নিপতিংসু. ‘‘নগরপ্পৰেসনং ন দস্সাম, দ্ৰারানি পিদহিস্সামা’’তি ভেরিং চরাপেসুং. একোপি ন সন্নিপতি. যথাৰিৰটেহি দ্ৰারেহি পৰিসিত্ৰা সব্বে অনযব্যসনং পাপেত্ৰা গতো. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং – ‘‘রাজাপি তমেৰ পেসেত্ৰা সব্বেপি ভিন্দিত্ৰা গন্ত্ৰা অনযব্যসনং পাপেসী’’তি.

ৰস্সকারসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.