৫. মুণ্ডরাজৰগ্গো
১-২. আদিযসুত্তাদিৰণ্ণনা
৪১-৪২. পঞ্চমস্স পঠমে উট্ঠানৰীরিযাধিগতেহীতি ৰা উট্ঠানেন চ ৰীরিযেন চ অধিগতেহি. তত্থ উট্ঠানন্তি কাযিকং ৰীরিযং. ৰীরিযন্তি চেতসিকন্তি ৰদন্তি. উট্ঠানন্তি ৰা ভোগুপ্পাদনে যুত্তপ্পযুত্ততা. ৰীরিযং তজ্জো উস্সাহো. পীণিতন্তি ধাতং সুতিত্তং. তথাভূতো পন যস্মা থূলসরীরো হোতি, তস্মা ‘‘থূলং করোতী’’তি ৰুত্তং. দুতিযং উত্তানমেৰ.
আদিযসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৩. ইট্ঠসুত্তৰণ্ণনা
৪৩. ততিযে অপ্পমাদং পসংসন্তীতি ‘‘এতানি আযুআদীনি পত্থযন্তেন অপ্পমাদো কাতব্বো’’তি অপ্পমাদমেৰ পসংসন্তি পণ্ডিতা. যস্মা ৰা পুঞ্ঞকিরিযাসু পণ্ডিতা অপ্পমাদং পসংসন্তি, তস্মা আযুআদীনি পত্থযন্তেন অপ্পমাদোৰ কাতব্বোতি অত্থো. পুরিমস্মিং অত্থৰিকপ্পে ‘‘পুঞ্ঞকিরিযাসূ’’তি পদস্স ‘‘অপ্পমত্তো’’তি ইমিনা সম্বন্ধো. যস্মা পণ্ডিতা অপ্পমাদং পসংসন্তি, যস্মা চ পুঞ্ঞকিরিযাসু অপ্পমত্তো উভো অত্থে অধিগতো হোতি, তস্মা আযুআদীনি পত্থযন্তেন অপ্পমাদোৰ কাতব্বো. দুতিযস্মিং অত্থৰিকপ্পে পণ্ডিতা অপ্পমাদং পসংসন্তি. কত্থাতি? পুঞ্ঞকিরিযাসু. কস্মাতি চে? যস্মা অপ্পমত্তো উভো অত্থে অধিগ্গণ্হাতি পণ্ডিতো, তস্মাতি অত্থো. অত্থপ্পটিলাভেনাতি দিট্ঠধম্মিকাদিহিতপ্পটিলাভেন.
ইট্ঠসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪. মনাপদাযীসুত্তৰণ্ণনা
৪৪. চতুত্থে ঝানমনেন নিব্বত্তং মনোমযন্তি আহ ‘‘সুদ্ধাৰাসেসু একং ঝানমনেন নিব্বত্তং দেৰকায’’ন্তি. সতিপি হি সব্বসত্তানং অভিসঙ্খারমনসা নিব্বত্তভাৰে বাহিরপচ্চযেহি ৰিনা মনসাৰ নিব্বত্তত্তা ‘‘মনোমযা’’তি ৰুচ্চন্তি রূপাৰচরসত্তা. যদি এৰং কামভৰে ওপপাতিকসত্তানম্পি মনোমযভাৰো আপজ্জতীতি চে? ন, তত্থ বাহিরপচ্চযেহি নিব্বত্তেতব্বতাসঙ্কায এৰ অভাৰতো ‘‘মনসাৰ নিব্বত্তা’’তি অৰধারণাসম্ভৰতো. নিরুল়্হো ৰাযং লোকে মনোমযৰোহারো রূপাৰচরসত্তেসু. তথা হি ‘‘অন্নমযো, পাণমযো, মনোমযো, আনন্দমযো, ৰিঞ্ঞাণমযো’’তি পঞ্চধা অত্তানং ৰেদৰাদিনোপি ৰদন্তি. উচ্ছেদৰাদিনোপি ৰদন্তি ‘‘দিব্বো রূপী মনোমযো’’তি (দী. নি. ১.৮৭). তীসু ৰা কুলসম্পত্তীসূতি ব্রাহ্মণখত্তিযৰেস্সসঙ্খাতেসু সম্পন্নকুলেসু. ছসু ৰা কামসগ্গেসূতি ছসু কামাৰচরদেৰেসু.
মনাপদাযীসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৫-৬. পুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা
৪৫-৪৬. পঞ্চমে অসঙ্খেয্যোতি আল়্হকগণনায অসঙ্খেয্যো. যোজনৰসেন পনস্স সঙ্খা অত্থি হেট্ঠা মহাপথৰিযা উপরি আকাসেন পরিসমন্ততো চক্কৰাল়পব্বতেন মজ্ঝে তত্থ তত্থ ঠিতকেহি দীপপব্বতপরিযন্তেহি পরিচ্ছিন্নত্তা জানন্তেন যোজনতো সঙ্খাতুং সক্কাতি কত্ৰা. মহাসরীরমচ্ছকুম্ভীলযক্খরক্খসমহানাগদানৰাদীনং সৰিঞ্ঞাণকানং বলৰামুখপাতালাদীনং অৰিঞ্ঞাণকানং ভেরৰারম্মণানং ৰসেন বহুভেরৰং. পুথূতি বহূ. সৰন্তীতি সন্দমানা. উপযন্তীতি উপগচ্ছন্তি. ছট্ঠং উত্তানমেৰ.
পুঞ্ঞাভিসন্দসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭-৮. ধনসুত্তাদিৰণ্ণনা
৪৭-৪৮. সত্তমে সদ্ধাতি মগ্গেনাগতা সদ্ধা. সীলঞ্চ যস্স কল্যাণন্তি কল্যাণসীলং নাম অরিযসাৰকস্স অরিযকন্তং সীলং ৰুচ্চতি. তত্থ কিঞ্চাপি অরিযসাৰকস্স একসীলম্পি অকন্তং নাম নত্থি, ইমস্মিং পনত্থে ভৰন্তরেপি অপ্পহীনং পঞ্চসীলং অধিপ্পেতং. অট্ঠমং উত্তানমেৰ.
ধনসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. কোসলসুত্তৰণ্ণনা
৪৯. নৰমে পতিতক্খন্ধোতি সম্মুখা কিঞ্চি ওলোকেতুং অসমত্থতায অধোমুখো. নিপ্পটিভানোতি সহধম্মিকং কিঞ্চি ৰত্তুং অৰিসহনতো নিপ্পটিভানো পটিভানরহিতো.
কোসলসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. নারদসুত্তৰণ্ণনা
৫০. দসমে অজ্ঝোমুচ্ছিতোতি অধিমত্তায তণ্হামুচ্ছায মুচ্ছিতো, মুচ্ছং মোহং পমাদং আপন্নো. তেনাহ ‘‘গিলিত্ৰা…পে… অতিরেকমুচ্ছায তণ্হায সমন্নাগতো’’তি. মহচ্চাতি মহতিযা. লিঙ্গৰিপল্লাসেন চেতং ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘মহতা রাজানুভাৰেনা’’তি.
নারদসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
মুণ্ডরাজৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
পঠমপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.