১. সেখবলৰগ্গো
১. সংখিত্তসুত্তৰণ্ণনা
১. পঞ্চকনিপাতস্স পঠমে কামং সম্পযুত্তধম্মেসু থিরভাৰোপি বলট্ঠো এৰ, পটিপক্খেহি পন অকম্পনীযত্তং সাতিসযং বলট্ঠোতি ৰুত্তং – ‘‘অস্সদ্ধিযে ন কম্পতী’’তি.
সংখিত্তসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
২-৬. ৰিত্থতসুত্তাদিৰণ্ণনা
২-৬. দুতিযে হিরীযতীতি লজ্জতি ৰিরজ্জতি. যস্মা হিরী পাপজিগুচ্ছনলক্খণা, তস্মা ‘‘জিগুচ্ছতীতি অত্থো’’তি ৰুত্তং. ওত্তপ্পতীতি উত্রসতি. পাপুত্রাসলক্খণঞ্হি ওত্তপ্পং.
পগ্গহিতৰীরিযোতি সঙ্কোচং অনাপন্নৰীরিযো. তেনাহ ‘‘অনোসক্কিতমানসো’’তি. পহানত্থাযাতি সমুচ্ছিন্নত্থায. কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদা নাম সমধিগমো এৰাতি আহ ‘‘পটিলাভত্থাযা’’তি.
গতিঅত্থা ধাতুসদ্দা বুদ্ধিঅত্থা হোন্তীতি আহ ‘‘উদযঞ্চ ৰযঞ্চ পটিৰিজ্ঝিতুং সমত্থাযা’’তি. মিস্সকনযেনাযং দেসনা গতাতি আহ ‘‘ৰিক্খম্ভনৰসেন চ সমুচ্ছেদৰসেন চা’’তি. তেনাহ ‘‘ৰিপস্সনাপঞ্ঞায চেৰ মগ্গপঞ্ঞায চা’’তি. ৰিপস্সনাপঞ্ঞায ৰিক্খম্ভনকিরিযতো সা চ খো পদেসিকাতি নিপ্পদেসিকং কত্ৰা দস্সেতুং ‘‘মগ্গপঞ্ঞায পটিলাভসংৰত্তনতো’’তি ৰুত্তং. দুক্খক্খযগামিনিভাৰেপি এসেৰ নযো. সম্মাতি যাথাৰতো. অকুপ্পধম্মতায হি মগ্গপঞ্ঞায খেপিতং খেপিতমেৰ, নাস্স পুন খেপনকিচ্চং অত্থীতি উপাযেন ঞাযেন সা পৰত্ততীতি আহ ‘‘হেতুনা নযেনা’’তি. ততিযাদীসু নত্থি ৰত্তব্বং.
ৰিত্থতসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৭. কামসুত্তৰণ্ণনা
৭. সত্তমে অসন্তি লূনন্তি তেনাতি অসিতং, দাত্তং. ৰিৰিধা আভঞ্জন্তি ভারং ওলম্বেন্তি তেনাতি ব্যাভঙ্গী, ৰিধং. কুলপুত্তোতি এত্থ দুৰিধো কুলপুত্তো জাতিকুলপুত্তো, আচারকুলপুত্তো চ. তত্থ ‘‘তেন খো পন সমযেন রট্ঠপালো নাম কুলপুত্তো তস্মিংযেৰ থুল্লকোট্ঠিকে অগ্গকুলিকস্স পুত্তো’’তি (ম. নি. ২.২৯৪) এৰং আগতো উচ্চকুলপ্পসুতো জাতিকুলপুত্তো নাম. ‘‘যে তে কুলপুত্তা সদ্ধা অগারস্মা অনগারিযং পব্বজিতা’’তি (ম. নি. ১.৩৪) এৰং আগতা পন যত্থ কত্থচি কুলে পসুতাপি আচারসম্পন্না আচারকুলপুত্তো নাম. ইধ পন আচারকুলপুত্তো অধিপ্পেতো. তেনাহ ‘‘কুলপুত্তোতি আচারকুলপুত্তো’’তি. যুত্তন্তি অনুচ্ছৰিকং, এৰং ৰত্তব্বতং অরহতীতি অত্থো. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.
কামসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৮. চৰনসুত্তৰণ্ণনা
৮. অট্ঠমে সদ্ধাযাতি ইমিনা অধিগমসদ্ধা দস্সিতা. চতুব্বিধা হি সদ্ধা – আগমনীযসদ্ধা, অধিগমসদ্ধা, পসাদসদ্ধা, ওকপ্পনসদ্ধাতি. তত্থ আগমনীযসদ্ধা সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তানং পৰত্তা হোতি. আগমনীযপ্পটিপদায আগতা হি সদ্ধা সাতিসযা মহাবোধিসত্তানং পরোপদেসেন ৰিনা সদ্ধেয্যৰত্থুং অৰিপরীততো গহেত্ৰা অধিমুচ্চনতো. সচ্চপ্পটিৰেধতো আগতসদ্ধা অধিগমসদ্ধা সুপ্পবুদ্ধাদীনং ৰিয. ‘‘সম্মাসম্বুদ্ধো ভগৰা’’তিআদিনা বুদ্ধাদীসু উপ্পজ্জনকপ্পসাদো পসাদসদ্ধা মহাকপ্পিনরাজাদীনং ৰিয. ‘‘এৰমেত’’ন্তি ওক্কন্দিত্ৰা পক্খন্দিত্ৰা সদ্দহনৰসেন কপ্পনং ওকপ্পনং, তদেৰ সদ্ধাতি ওকপ্পনসদ্ধা. তত্থ পসাদসদ্ধা পরনেয্যরূপা হোতি, সৰনমত্তেনপি পসীদনতো. ওকপ্পনসদ্ধা সদ্ধেয্যং ৰত্থুং ওগাহিত্ৰা অনুপৰিসিত্ৰা ‘‘এৰমেত’’ন্তি পচ্চক্খং করোন্তী ৰিয পৰত্ততি.
চৰনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৯. পঠমঅগারৰসুত্তৰণ্ণনা
৯. নৰমে অপ্পতিস্সযোতি অপ্পতিস্সৰো ৰ-কারস্স য-কারং কত্ৰা নিদ্দেসো. গরুনা কিস্মিঞ্চি ৰুত্তো গারৰৰসেন পতিস্সৰনং, পতিস্সৰো, পতিস্সৰভূতং, তংসভাৰঞ্চ যং কিঞ্চি গারৰং. নত্থি এতস্মিং পতিস্সৰোতি অপ্পতিস্সৰো, গারৰৰিরহিতো. তেনাহ ‘‘অজেট্ঠকো অনীচৰুত্তী’’তি.
পঠমঅগারৰসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দুতিযঅগারৰসুত্তৰণ্ণনা
১০. দসমে ৰুদ্ধিন্তিআদীসু সীলেন ৰুদ্ধিং, মগ্গেন ৰিরুল়্হিং, নিব্বানেন ৰেপুল্লং. সীলসমাধীহি ৰা ৰুদ্ধিং, ৰিপস্সনামগ্গেহি ৰিরুল়্হিং, ফলনিব্বানেহি ৰেপুল্লং. এত্থ চ যস্স চতুব্বিধং সীলং অখণ্ডাদিভাৰপ্পৰত্তিযা সুপরিসুদ্ধং ৰিসেসভাগিযত্তা অপ্পকসিরেনেৰ মগ্গফলাৰহং সঙ্ঘরক্খিতত্থেরস্স ৰিয, সো তাদিসেন সীলেন ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ৰুদ্ধিং আপজ্জিস্সতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘সীলেন ৰুদ্ধি’’ন্তি. যস্স পন অরিযমগ্গো উপ্পন্নো, সো ৰিরূল়্হমূলো ৰিয পাদপো সুপ্পতিট্ঠিতত্তা সাসনে ৰিরূল়্হিং আপন্নো নাম হোতি. তেন ৰুত্তং – ‘‘মগ্গেন ৰিরূল়্হি’’ন্তি. যো সব্বকিলেসনিব্বানপ্পত্তো, সো অরহা সীলাদিধম্মক্খন্ধপারিপূরিযা সতি ৰেপুল্লপ্পত্তো হোতি. তেন ৰুত্তং ‘‘নিব্বানেন ৰেপুল্ল’’ন্তি. দুতিযৰিকপ্পে অত্থো ৰুত্তনযানুসারেন ৰেদিতব্বো.
দুতিযঅগারৰসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সেখবলৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.