৮. পতিলীনসুত্তৰণ্ণনা
৩৮. অট্ঠমে অন্তৰা লোকোতি একপস্সেন ৰড্ঢিতং কসিণনিমিত্তং ‘‘লোকো’’তি গাহেন ৰা তক্কেন ৰা উপ্পন্নদিট্ঠি. লাভী হি ঝানচক্খুনা পস্সিত্ৰা গণ্হাতি, ইতরো তক্কমত্তেন. অনন্তৰাতি সমন্ততো ৰড্ঢিতং অপ্পমাণং কসিণনিমিত্তং ‘‘লোকো’’তি গাহেন ৰা তক্কেন ৰা উপ্পন্নদিট্ঠি. তং জীৰং তং সরীরন্তি জীৰো সরীরঞ্চ একমেৰ ৰত্থূতি উপ্পন্নদিট্ঠি. ৰিস্সট্ঠানীতি সকপরিচ্চজনৰসেন নিস্সট্ঠানি. ৰন্তানীতি ইদং পুন অনাদিযনভাৰদস্সনৰসেন ৰুত্তং. চত্তম্পি হি কেচি গণ্হন্তি, নযিদমেৰন্তি দস্সনত্থং ‘‘ৰন্তানী’’তি ৰুত্তং. ন হি যং যেন ৰন্তং, ন সো তং পুন আদীযতি. ৰন্তম্পি কিঞ্চি সসন্ততিলগ্গং সিযা, নযিদমেৰন্তি দস্সনত্থং ‘‘মুত্তানী’’তি ৰুত্তং. তেনেৰাহ ‘‘ছিন্নবন্ধনানি কতানী’’তি, সন্ততিতো ৰিনিমোচনৰসেন ছিন্নবন্ধনানি কতানীতি অত্থো. মুত্তম্পি কিঞ্চি মুত্তবন্ধনং ৰিয ফলং কুহিঞ্চি তিট্ঠতি, ন এৰমিদন্তি দস্সনত্থং ‘‘পহীনানী’’তি ৰুত্তং. যথা কিঞ্চি দুন্নিস্সট্ঠং পুন আদায সম্মদেৰ নিস্সট্ঠং ‘‘পটিনিস্সট্ঠ’’ন্তি ৰুচ্চতি, এৰং ৰিপস্সনায নিস্সট্ঠানি আদিন্নসদিসানি মগ্গেন পহীনানি পটিনিস্সট্ঠানি নাম হোন্তীতি দস্সনত্থং ‘‘পটিনিস্সট্ঠানী’’তি ৰুত্তং. তেনেৰাহ ‘‘যথা ন পুন চিত্তং আরোহন্তি, এৰং পটিনিস্সজ্জিতানী’’তি.
কামেসনাতি কামানং এসনা, কামসঙ্খাতা ৰা এসনা কামেসনা. ৰুত্তঞ্হেতং ‘‘তত্থ কতমা কামেসনা? যো কামেসু কামচ্ছন্দো কামরাগো কামনন্দী কামপিপাসা কামমুচ্ছা কামজ্ঝোসানং, অযং ৰুচ্চতি কামেসনা’’তি, তস্মা কামরাগো ‘‘কামেসনা’’তি ৰেদিতব্বো. তেনেৰাহ ‘‘কামেসনা…পে… অনাগামিমগ্গেন পহীনা’’তি. ভৰানং এসনা ভৰেসনা. ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘তত্থ কতমা ভৰেসনা? যো ভৰেসু ভৰচ্ছন্দো…পে… ভৰজ্ঝোসানং, অযং ৰুচ্চতি ভৰেসনা’’তি, তস্মা ভৰেসনরাগো রূপারূপভৰপত্থনাতি ৰেদিতব্বো. তেনেৰাহ ‘‘ভৰেসনা পন অরহত্তমগ্গেন পহীযতী’’তি.
ব্রহ্মচরিযস্স এসনা ব্রহ্মচরিযেসনা. সা চ মগ্গব্রহ্মচরিযস্স, দিট্ঠিগতিকসম্মতব্রহ্মচরিযস্স চ গৰেসনৰসেন দ্ৰিপ্পকারাতি আহ ‘‘ব্রহ্মচরিযং এসিস্সামী’’তিআদি. দিট্ঠিগতিকসম্মতস্স ব্রহ্মচরিযস্স এসনাপি হি ব্রহ্মচরিযেসনাতি ৰুচ্চতি. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘তত্থ কতমা ব্রহ্মচরিযেসনা? সস্সতো লোকোতি ৰা, অসস্সতো লোকোতি ৰা, অন্তৰা লোকোতি ৰা, অনন্তৰা লোকোতি ৰা, তং জীৰং তং সরীরন্তি ৰা, অঞ্ঞং জীৰং অঞ্ঞং সরীরন্তি ৰা, হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, হোতি চ ন চ হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, নেৰ হোতি ন ন হোতি তথাগতো পরং মরণাতি ৰা, যা এৰরূপা দিট্ঠি দিট্ঠিগতং দিট্ঠিগহনং দিট্ঠিকন্তারং দিট্ঠিৰিসূকাযিকং দিট্ঠিৰিপ্ফন্দিতং দিট্ঠিসংযোজনং গাহো পতিট্ঠাহো অভিনিৰেসো পরামাসো কুম্মগ্গো মিচ্ছাপথো মিচ্ছত্তং তিত্থাযতনং ৰিপরিযেসগ্গাহো, অযং ৰুচ্চতি ব্রহ্মচরিযেসনা’’তি (ৰিভ. ৯১৯).
তস্মা দিট্ঠিগতিকসম্মতস্স ব্রহ্মচরিযস্স এসনা দিট্ঠব্রহ্মচরিযেসনাতি ৰেদিতব্বা. তেনেৰাহ ‘‘দিট্ঠিব্রহ্মচরিযেসনা পন সোতাপত্তিমগ্গেনেৰ পটিপ্পস্সম্ভতী’’তি. এত্তাৰতা চ রাগদিট্ঠিযো এসনাতি দস্সিতং হোতি. ন কেৰলঞ্চ রাগদিট্ঠিযো এৰ এসনা, তদেকট্ঠং কম্মম্পি. ৰুত্তম্পি চেতং –
‘‘তত্থ কতমা কামেসনা? কামরাগো তদেকট্ঠং অকুসলং কাযকম্মং ৰচীকম্মং মনোকম্মং, অযং ৰুচ্চতি কামেসনা. তত্থ কতমা ভৰেসনা? ভৰরাগো তদেকট্ঠং অকুসলং কাযকম্মং ৰচীকম্মং মনোকম্মং, অযং ৰুচ্চতি ভৰেসনা. তত্থ কতমা ব্রহ্মচরিযেসনা? অন্তগ্গাহিকা দিট্ঠি তদেকট্ঠং অকুসলং কাযকম্মং ৰচীকম্মং মনোকম্মং, অযং ৰুচ্চতি ব্রহ্মচরিযেসনা’’তি (ৰিভ. ৯১৯).
নৰৰিধমানোতি ‘‘সেয্যস্স সেয্যোহমস্মী’’তিআদিনা (সং. নি. ৪.১০৮; ধ. স. ১১২১; ৰিভ. ৮৬৬; মহানি. ২১) আগতো নৰৰিধমানো.
‘‘কামেসনা’’তিআদিগাথায পন ব্রহ্মচরিযেসনা সহাতি ব্রহ্মচরিযেসনায সদ্ধিং. ৰিভত্তিলোপেন হি অযং নিদ্দেসো. করণত্থে ৰা এতং পচ্চত্তৰচনং. ইদং ৰুত্তং হোতি ‘‘ব্রহ্মচরিযেসনায সদ্ধিং কামেসনা ভৰেসনাতি তিস্সো এসনা’’তি. তাসু ব্রহ্মচরিযেসনং সরূপতো দস্সেতুং ‘‘ইতিসচ্চপরামাসো, দিট্ঠিট্ঠানা সমুস্সযা’’তি ৰুত্তং. তস্সত্থো – ইতি এৰং সচ্চন্তি পরামাসো ইতিসচ্চপরামাসো. ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞন্তি দিট্ঠিযা পৰত্তিআকারং দস্সেতি. দিট্ঠিযো এৰ সব্বানত্থহেতুভাৰতো দিট্ঠিট্ঠানা. ৰুত্তঞ্হেতং – ‘‘মিচ্ছাদিট্ঠিপরমাহং, ভিক্খৰে, ৰজ্জং ৰদামী’’তি (অ. নি. ১.৩১০). তা এৰ চ উপরূপরি ৰুদ্ধিযা মানলোভাদিকিলেসসমুস্সযনেন ৰট্টদুক্খসমুস্সযনেন চ সমুস্সযা, ‘‘ইদমেৰ সচ্চং মোঘমঞ্ঞ’’ন্তি মিচ্ছাভিনিৰিসমানা সব্বানত্থহেতুকা কিলেসদুক্খূপচযতো হেতুভূতা চ দিট্ঠিযো ব্রহ্মচরিযেসনাতি ৰুত্তং হোতি. এতেন পৰত্তিআকারতো নিব্বত্তিতো চ ব্রহ্মচরিযেসনা দস্সিতাতি ৰেদিতব্বা.
সব্বরাগৰিরত্তস্সাতি সব্বেহি কামভৰরাগেহি ৰিরত্তস্স. ততো এৰ তণ্হাক্খযসঙ্খাতে নিব্বানে ৰিমুত্তত্তা তণ্হাক্খযৰিমুত্তিনো অরহতো. এসনা পটিনিস্সট্ঠাতি কামেসনা, ভৰেসনা সব্বসো নিস্সট্ঠা পহীনা. দিট্ঠিট্ঠানা সমূহতাতি ব্রহ্মচরিযেসনাসঙ্খাতা দিট্ঠিট্ঠানা চ পঠমমগ্গেনেৰ সমুগ্ঘাতিতা. এৰম্পি ইমিস্সা গাথায অত্থৰণ্ণনা ৰেদিতব্বা. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.
পতিলীনসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.