৮. অরিযৰংসসুত্তৰণ্ণনা

২৮. অট্ঠমে ৰংস-সদ্দো ‘‘পিট্ঠিৰংসং অতিক্কমিত্ৰা নিসীদতী’’তিআদীসু দ্ৰিন্নং গোপানসীনং সন্ধানট্ঠানে ঠপেতব্বদণ্ডকে আগতো.

‘‘ৰংসো ৰিসালো চ যথা ৰিসত্তো,

পুত্তেসু দারেসু চ যা অপেক্খা;

ৰংসক্কল়ীরোৰ অসজ্জমানো,

একো চরে খগ্গৰিসাণকপ্পো’’তি. –

আদীসু কট্ঠকে. ‘‘ভেরিসদ্দো মুদিঙ্গসদ্দো ৰংসতালসদ্দো’’তিআদীসু তূরিযৰিসেসে, ৰেণূতিপি ৰুচ্চতি. ‘‘ভিন্নেন পিট্ঠিৰংসেন মতো হত্থী’’তিআদীসু হত্থিআদীনং পিট্ঠিৰেমজ্ঝে পদেসে. ‘‘কুলৰংসং ঠপেস্সামী’’তিআদীসু কুলন্ৰযে. ‘‘ৰংসানুরক্খকো পৰেণীপালকো’’তিআদীসু গুণানুপুব্বিযং গুণানং পবন্ধপ্পৰত্তিযং. ইধ পন চতুপচ্চযসন্তোসভাৰনারামতাসঙ্খাতগুণানং পবন্ধে দট্ঠব্বো. তস্স পন ৰংসস্স কুলন্ৰযং গুণন্ৰযঞ্চ নিদস্সনৰসেন দস্সেতুং ‘‘যথা হী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ খত্তিযৰংসোতি খত্তিযকুলৰংসো. এস নযো সেসপদেসুপি. সমণৰংসো পন সমণতন্তি সমণপৰেণী. মূলগন্ধাদীনন্তি আদি-সদ্দেন যথা সারগন্ধাদীনং সঙ্গহো, এৰমেত্থ গোরসাদীনম্পি সঙ্গহো দট্ঠব্বো, দুতিযেন পন আদি-সদেন কাসিকৰত্থসপ্পিমণ্ডাদীনং.

অরিয-সদ্দো অমিলক্খেসুপি মনুস্সেসু পৰত্ততি, যেসং নিৰসনট্ঠানং অরিযং আযতনন্তি ৰুচ্চতি. যথাহ ‘‘যাৰতা, আনন্দ, অরিযং আযতন’’ন্তি (দী. নি. ২.১৫২; উদা. ৭৬). লোকিযসাধুজনেসুপি ‘‘যে হি ৰো অরিযা পরিসুদ্ধকাযসমাচারা, তেসং অহং অঞ্ঞতরো’’তিআদীসু (ম. নি. ১.৩৫). ইধ পন যে ‘‘আরকা কিলেসেহী’’তিআদিনা লদ্ধনিব্বচনা পটিৰিদ্ধঅরিযসচ্চা, তে এৰ অধিপ্পেতাতি দস্সেতুং ‘‘কে পন তে অরিযা’’তি পুচ্ছং কত্ৰা ‘‘অরিযা ৰুচ্চন্তী’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যে মহাপণিধানকপ্পতো পট্ঠায যাৰাযং কপ্পো, এত্থন্তরে উপ্পন্না সম্মাসম্বুদ্ধা. তে তাৰ সরূপতো দস্সেত্ৰা তদঞ্ঞেপি সম্মাসম্বুদ্ধে পচ্চেকবুদ্ধে বুদ্ধসাৰকে চ সঙ্গহেত্ৰা অনৰসেসতো অরিযে দস্সেতুং ‘‘অপিচা’’তিআদি ৰুত্তং. তত্থ যাৰ সাসনং অন্তরধাযতি, তাৰ সত্থা ধরতি এৰ নামাতি ইমমেৰ ভগৰন্তং. যে চেতরহি বুদ্ধসাৰকা, তে চ সন্ধায পচ্চুপ্পন্নগ্গহণং. তস্মিং তস্মিং কালে তে তে পচ্চুপ্পন্নাতি চে, অতীতানাগতগ্গহণং ন কত্তব্বং সিযা.

ইদানি যথা ভগৰা ‘‘ধম্মং ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি আদিকল্যাণং মজ্ঝেকল্যাণং পরিযোসানকল্যাণং সাত্থং সব্যঞ্জনং কেৰলপরিপুণ্ণং পরিসুদ্ধং ব্রহ্মচরিযং পকাসেস্সামি, যদিদং ছ ছক্কানী’’তি ছছক্কদেসনায (ম. নি. ৩.৪২০) অট্ঠহি পদেহি ৰণ্ণং অভাসি. এৰং মহাঅরিযৰংসদেসনায অরিযানং ৰংসং ‘‘চত্তারোমে, ভিক্খৰে, অরিযৰংসা অগ্গঞ্ঞা রত্তঞ্ঞা ৰংসঞ্ঞা পোরাণা, অসংকিণ্ণা অসংকিণ্ণপুব্বা ন সংকীযন্তি ন সংকীযিস্সন্তি, অপ্পটিকুট্ঠা সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহী’’তি যেহি নৰহি পদেহি ৰণ্ণং অভাসি, তানি তাৰ আনেত্ৰা থোমনাৰসেনেৰ ৰণ্ণেন্তো ‘‘তে খো পনেতে’’তিআদিমাহ. অগ্গাতি জানিতব্বা সব্বৰংসেহি সেট্ঠভাৰতো সেট্ঠভাৰসাধনতো চ.

রত্তঞ্ঞা চিররত্তাতি জানিতব্বা রত্তঞ্ঞূহি বুদ্ধাদীহি তেহি চ তথা অনুট্ঠিতত্তা. ৰংসাতি জানিতব্বাতি বুদ্ধাদীনং অরিযানং ৰংসাতি জানিতব্বা. পোরাণাতি পুরাতনা. ন অধুনপ্পত্তিকাতি ন অধুনাতনা. অৰিকিণ্ণাতি ন খিত্তা ন ছড্ডিতা. তেনাহ ‘‘অনপনীতা’’তি. ন অপনীতপুব্বাতি ন ছড্ডিতপুব্বা, তিস্সন্নম্পি সিক্খানং পরিপূরণূপাযভাৰতো ন পরিচ্চত্তপুব্বা. ততো এৰ ইদানিপি ন অপনীযন্তি, অনাগতেপি ন অপনীযিস্সন্তিযেৰ. ধম্মসভাৰস্স ৰিজাননেন ৰিঞ্ঞূ. সমিতপাপা সমণা চেৰ বাহিতপাপা ব্রাহ্মণা চ. তেহি অপ্পটিকুট্ঠা অপ্পটিক্খিত্তা. যে হি ন পটিক্কোসিতব্বা, তে অনিন্দিতব্বা. অগরহিতব্বা অপরিচ্চজিতব্বতায অপ্পটিক্খিপিতব্বা হোন্তীতি.

সন্তুট্ঠোতি এত্থ যথাধিপ্পেতসন্তোসমেৰ দস্সেন্তেন পচ্চযসন্তোসৰসেন সন্তুট্ঠোতি ৰুত্তং, ঝানৰিপস্সনাদিৰসেনপি ইধ ভিক্খুনো সন্তুট্ঠতা হোতীতি. ইতরীতরেনাতি ইতরেন ইতরেন. ইতরসদ্দো অনিযমৰচনো দ্ৰিক্খত্তুং ৰুচ্চমানো যং-কিঞ্চিসদ্দেহি সমানত্থো হোতীতি ৰুত্তং ‘‘যেন কেনচী’’তি. স্ৰাযং অনিযমৰাচিতায এৰ যথা থূলাদীনং অঞ্ঞতরৰচনো, এৰং যথালদ্ধাদীনম্পি অঞ্ঞতরৰচনোতি. তত্থ দুতিযপক্খস্সেৰ ইধ ইচ্ছিতভাৰং দস্সেন্তো ‘‘অথ খো’’তিআদিমাহ. ননু চ যথালদ্ধাদযোপি থূলাদযো এৰ? সচ্চমেতং, তথাপি অত্থি ৰিসেসো. যো হি যথালদ্ধেসু থূলাদীসু সন্তোসো, সো যথালাভসন্তোসোৰ, ন ইতরো. ন হি সো পচ্চযমত্তসন্নিস্সযো ইচ্ছিতো, অথ খো অত্তনো কাযবলসারুপ্পভাৰসন্নিস্সযোপি. থূলদুকাদযো তযোপি চীৰরে লব্ভন্তি, মজ্ঝিমো চতুপচ্চযসাধারণো, পচ্ছিমো পন চীৰরে সেনাসনে চ লব্ভতীতি দট্ঠব্বং. ইমে তযো সন্তোসেতি ইদং সব্বসঙ্গাহিকনযেন ৰুত্তং. যে হি পরতো গিলানপচ্চযং পিণ্ডপাতে এৰ পক্খিপিত্ৰা চীৰরে ৰীসতি, পিণ্ডপাতে পন্নরস, সেনাসনে পন্নরসাতি সমপঞ্ঞাস সন্তোসা ৰুচ্চন্তি, তে সব্বেপি যথারহং ইমেসু এৰ তীসু সন্তোসেসু সঙ্গহং সমোসরণং গচ্ছন্তীতি.

চীৰরং জানিতব্বন্তি ‘‘ইদং নাম চীৰরং কপ্পিয’’ন্তি জাতিতো চীৰরং জানিতব্বং. চীৰরখেত্তন্তি চীৰরস্স উপ্পত্তিক্খেত্তং. পংসুকূলন্তি পংসুকূলচীৰরং, পংসুকূললক্খণপ্পত্তং চীৰরং জানিতব্বন্তি অত্থো. চীৰরসন্তোসোতি চীৰরে লব্ভমানো সব্বো সন্তোসো জানিতব্বো. চীৰরপ্পটিসংযুত্তানি ধুতঙ্গানি জানিতব্বানি, যানি গোপেন্তো চীৰরসন্তোসেন সম্মদেৰ সন্তুট্ঠো হোতীতি. খোমকপ্পাসিককোসেয্যকম্বলসাণভঙ্গানি খোমাদীনি. তত্থ খোমং নাম খোমসুত্তেহি ৰাযিতং খোমপট্টচীৰরং. তথা সেসানিপি. সাণন্তি সাণৰাকসুত্তেহি কতচীৰরং. ভঙ্গন্তি পন খোমসুত্তাদীনি সব্বানি, একচ্চানি ৰা মিস্সেত্ৰা কতচীৰরং. ভঙ্গম্পি ৰাকমযমেৰাতি কেচি. ছাতি গণনপরিচ্ছেদো. যদি এৰং ইতো অঞ্ঞা ৰত্থজাতি নত্থীতি? নো নত্থি. সা পন এতেসং অনুলোমাতি দস্সেতুং ‘‘দুকূলাদীনী’’তিআদি ৰুত্তং. আদি-সদ্দেন পত্তুণ্ণং, সোমারপট্টং, চীনপট্টং, ইদ্ধিজং, দেৰদিন্নন্তি তেসং সঙ্গহো. তত্থ দুকূলং সাণস্স অনুলোমং ৰাকমযত্তা. পত্তুণ্ণদেসে সঞ্জাতৰত্থং পত্তুণ্ণং. ‘‘কোসেয্যৰিসেসো’’তি হি অভিধানকোসে ৰুত্তং. সোমারদেসে চীনদেসে চ জাতৰত্থানি সোমারচীনপট্টানি. পত্তুণ্ণাদীনি তীণি কোসেয্যস্স অনুলোমানি পাণকেহি কতসুত্তমযত্তা. ইদ্ধিজং এহিভিক্খূনং পুঞ্ঞিদ্ধিযা নিব্বত্তচীৰরং, তং খোমাদীনং অঞ্ঞতরং হোতীতি তেসং এৰ অনুলোমং. দেৰতাহি দিন্নচীৰরং দেৰদিন্নং, তং কপ্পরুক্খে নিব্বত্তং জালিনিযা দেৰকঞ্ঞায অনুরুদ্ধত্থেরস্স দিন্নৰত্থসদিসং, তম্পি খোমাদীনংযেৰ অনুলোমং হোতি তেসু অঞ্ঞতরভাৰতো.

ইমানীতি অন্তোগধাৰধারণৰচনং, ইমানি এৰাতি অত্থো. বুদ্ধাদীনং পরিভোগযোগ্গতায কপ্পিযচীৰরানি. ইদানি অৰধারণেন নিৰত্তিতানি একদেসেন দস্সেতুং ‘‘কুসচীর’’ন্তিআদি ৰুত্তং. তত্থ কুসতিণেহি অঞ্ঞেহি ৰা তাদিসেহি তিণেহি কতচীৰরং কুসচীরং. অক্কৰাকাদীহি ৰাকেহি কতচীৰরং ৰাকচীরং. চতুক্কোণেহি তিকোণেহি ৰা ফলকেহি কতচীৰরং ফলকচীরং. মনুস্সানং কেসেহি কতকম্বলং কেসকম্বলং. চামরিৰালঅস্সৰালাদীহি কতং ৰালকম্বলং. মকচিতন্তূহি ৰাযিতো পোত্থকো. চম্মন্তি মিগচম্মাদি যং কিঞ্চি চম্মং. উলূকপক্খেহি গন্থিত্ৰা কতচীৰরং উলূকপক্খং. ভুজপত্ততচাদিমযং রুক্খদুস্সং. তিরীটকন্তি অত্থো. সুখুমতরাহি লতাহি লতাৰাকেহি ৰা ৰাযিতং লতাদুস্সং. এরকৰাকেহি কতং এরকদুস্সং. তথা কদলিদুস্সং. সুখুমেহি ৰেল়ুৰিলীৰেহি কতং ৰেল়ুদুস্সং. আদি-সদ্দেন ৰক্কলাদীনং সঙ্গহো. অকপ্পিযচীৰরানি তিত্থিযদ্ধজভাৰতো.

অট্ঠন্নং মাতিকানং ৰসেনাতি ‘‘সীমায দেতি, কতিকায দেতী’’তিআদিনা (মহাৰ. ৩৭৯) আগতানং অট্ঠন্নং চীৰরুপ্পত্তিমাতিকানং ৰসেন. চীৰরানং পটিলাভক্খেত্তদস্সনত্থঞ্হি ভগৰতা ‘‘অট্ঠিমা, ভিক্খৰে, মাতিকা’’তিআদিনা মাতিকা ঠপিতা. মাতিকাতি হি মাতরো চীৰরুপ্পত্তিজনিকাতি.

সোসানিকন্তি সুসানে পতিতং. পাপণিকন্তি আপণদ্ৰারে পতিতং. রথিযন্তি পুঞ্ঞত্থিকেহি ৰাতপানন্তরেন রথিকায ছড্ডিতচোল়কং. সঙ্কারকূটকন্তি সঙ্কারট্ঠানে ছড্ডিতচোল়কং. সিনানন্তি নহানচোল়কং, যং ভূতৰেজ্জেহি সসীসং নহাযিত্ৰা কালকণ্ণিচোল়ন্তি ছড্ডেত্ৰা গচ্ছন্তি. তিত্থন্তি তিত্থচোল়ং, সিনানতিত্থে ছড্ডিতপিলোতিকা. অগ্গিদড্ঢন্তি অগ্গিনা দড্ঢপ্পদেসং. তঞ্হি মনুস্সা ছড্ডেন্তি. গোখাযিতাদীনি পাকটানেৰ. তানিপি হি মনুস্সা ছড্ডেন্তি. ধজং উস্সাপেত্ৰাতি নাৰং আরোহন্তেহি ৰা যুদ্ধং পৰিসন্তেহি ৰা ধজযট্ঠিং উস্সাপেত্ৰা, তত্থ বদ্ধং ৰাতেন আনীতং তেহি ছড্ডিতন্তি অধিপ্পাযো.

সাদকভিক্খুনাতি গহপতিচীৰরস্স সাদিযনভিক্খুনা. একমাসমত্তন্তি চীৰরমাসসঞ্ঞিতং একমাসমত্তং ৰিতক্কেতুং ৰট্টতি, ন ততো পরন্তি অধিপ্পাযো. সব্বস্সপি হি তণ্হানিগ্গহত্থা সাসনে পটিপত্তীতি. পংসুকূলিকো অদ্ধমাসেনেৰ করোতি অপরপ্পটিবদ্ধত্তা পটিলাভস্স, ইতরস্স পন পরপ্পটিবদ্ধত্তা মাসমত্তং অনুঞ্ঞাতং. ইদং মাসড্ঢমাসমত্তং…পে… ৰিতক্কসন্তোসো ৰিতক্কেন্তস্স পরিমিতকালিকত্তা. মহাথেরং তত্থ অত্তনো সহাযং ইচ্ছন্তোপি গরুগারৰেন ‘‘গামদ্ৰারং, ভন্তে, গমিস্সামি’’ইচ্চেৰাহ. থেরোপি তস্স অজ্ঝাসযং ঞত্ৰা ‘‘অহম্পাৰুসো, গমিস্সামী’’তি আহ. ‘‘ইমস্স ভিক্খুনো ৰিতক্কস্স অৰসরো মা হোতূ’’তি পঞ্হং পুচ্ছমানো গামং পাৰিসি. উচ্চারপলিবুদ্ধোতি উচ্চারেন পীল়িতো. তদা ভগৰতো দুক্করকিরিযানুস্সরণমুখেন তথাগতে উপ্পন্নস্স পীতিসোমনস্সৰেগস্স বলৰভাৰেন কিলেসানং ৰিক্খম্ভিতত্তা তস্মিংযেৰ…পে… তীণি ফলানি পত্তো.

কত্থ লভিস্সামীতি চিন্তনাপি লাভাসাপুব্বিকাতি তথা ‘‘অচিন্তেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. ‘‘সুন্দরং লভিস্সামি, মনাপং লভিস্সামী’’তিএৰমাদিচিন্তনায কা নাম কথা, কথং পন গন্তব্বন্তি আহ ‘‘কম্মট্ঠানসীসেনেৰ গমন’’ন্তি. তেন চীৰরং পটিচ্চ কিঞ্চিপি ন চিন্তেতব্বমেৰাতি দস্সেতি. অপেসলো অপ্পতিরূপাযপি পরিযেসনায পচ্চযো ভৰেয্যাতি ‘‘পেসলং ভিক্খুং গহেত্ৰা’’তি ৰুত্তং. আহরিযমানন্তি সুসানাদীসু পতিতং ৰত্থং ‘‘ইমে ভিক্খূ পংসুকূলপরিযেসনং চরন্তী’’তি ঞত্ৰা কেনচি পুরিসেন ততো আনীযমানং. এৰং লদ্ধং গণ্হন্তস্সপীতি এৰং পটিলাভসন্তোসং অকোপেত্ৰা লদ্ধং গণ্হন্তস্সপি. অত্তনোপহোনকমত্তেনেৰাতি যথালদ্ধানং পংসুকূলানং একপট্টদুপট্টানং অত্থায অত্তনো পহোনকপ্পমাণেনেৰ. অৰধারণেন উপরি পচ্চাসং নিৰত্তেতি. গামে ভিক্খায আহিণ্ডন্তেন সপদানচারিনা ৰিয দ্ৰারপ্পটিপাটিযা চরণং লোলুপ্পৰিৰজ্জনং নাম লোলুপ্পস্স দূরসমুস্সারিতত্তা.

যাপেতুন্তি অত্তভাৰং পৰত্তেতুং. ধোৰনুপগেনাতি ধোৰনযোগ্গেন. পণ্ণানীতি অম্বজম্বাদিপণ্ণানি. অকোপেত্ৰাতি সন্তোসং অকোপেত্ৰা. পহোনকনীহারেনেৰাতি অন্তরৰাসকাদীসু যং কাতুকামো, তস্স পহোনকনিযামেনেৰ যথালদ্ধং থূলসুখুমাদিং গহেত্ৰা করণং. তিমণ্ডলপ্পটিচ্ছাদনমত্তস্সেৰাতি নিৰাসনং চে নাভিমণ্ডলং, জাণুমণ্ডলং, ইতরঞ্চে গলৰাটমণ্ডলং, জাণুমণ্ডলন্তি তিমণ্ডলপ্পটিচ্ছাদনমত্তস্সেৰ করণং. তং পন অত্থতো তিণ্ণং চীৰরানং হেট্ঠিমন্তেন ৰুত্তপরিমাণংযেৰ হোতি. অৰিচারেত্ৰা ন ৰিচারেত্ৰা.

কুসিবন্ধনকালেতি মণ্ডলানি যোজেত্ৰা সিব্বনকালে. সত্ত ৰারেতি সত্ত সিব্বনৰারে. কপ্পবিন্দুঅপদেসেন কস্সচি ৰিকারস্স অকরণং কপ্পসন্তোসো.

সীতপ্পটিঘাতনাদি অত্থাপত্তিতো সিজ্ঝতীতি মুখ্যমেৰ চীৰরপরিভোগে পযোজনং দস্সেতুং ‘‘হিরিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনমত্তৰসেনা’’তি ৰুত্তং. তেনাহ ভগৰা ‘‘যাৰদেৰ হিরিকোপীনপ্পটিচ্ছাদনত্থ’’ন্তি (ম. নি. ১.২৩; অ. নি. ৬.৫৮; মহানি. ২০৬). ৰট্টতি, ন তাৰতা সন্তোসো কুপ্পতি সম্ভারানং দক্খিণেয্যানং অলাভতো. সারণীযধম্মে ঠত্ৰাতি সীলৰন্তেহি ভিক্খূহি সাধারণভোগিভাৰে ঠত্ৰা. ইতীতিআদিনা পঠমস্সেৰ অরিযৰংসস্স পংসুকূলিকঙ্গতেচীৰরিকঙ্গানং তেসঞ্চস্স পচ্চযতং দস্সেন্তো ‘‘ইতি ইমে ধম্মা অঞ্ঞমঞ্ঞস্স সমুট্ঠাপকা উপত্থম্ভকা চা’’তি দীপেতি. এস নযো ইতো পরেসু.

সন্তুট্ঠো হোতি ৰণ্ণৰাদীতি এত্থ চতুক্কোটিকং সম্ভৰতি. তত্থ চতুত্থোযেৰ পক্খো ৰণ্ণিতথোমিতোতি তথা দেসনা কতা. একো সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং ন কথেতি সেয্যথাপি থেরো নাল়কো. একো ন সন্তুট্ঠো হোতি, সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি উপনন্দো সক্যপুত্তো. একো নেৰ সন্তুট্ঠো হোতি, ন সন্তোসস্স ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো লাল়ুদাযি. একো সন্তুট্ঠো চেৰ হোতি, সন্তোসস্স চ ৰণ্ণং কথেতি সেয্যথাপি থেরো মহাকস্সপো.

অনেসনন্তি অযুত্তং এসনং. তেনাহ ‘‘অপ্পতিরূপ’’ন্তি, সাসনে ঠিতানং অপ্পতিরূপং অযোগ্গং. কোহঞ্ঞং করোন্তোতি চীৰরুপ্পাদননিমিত্তং পরেসং কুহনং ৰিম্হাপনং করোন্তো. উত্তসতীতি তণ্হাসন্তাসেন উপরূপরি তসতি. পরিতস্সতীতি পরিতো তস্সতি. যথা সব্বে কাযৰচিপ্পযোগা তদত্থা এৰ জাযন্তি, এৰং সব্বভাগেহি তসতি. গধিতং ৰুচ্চতি গিদ্ধো, সো চেত্থ অভিজ্ঝালক্খণো অধিপ্পেতো. গধিতং এতস্স নত্থীতি অগধিতোতি আহ ‘‘ৰিগতলোভগিদ্ধো’’তি. মুচ্ছন্তি তণ্হাৰসেন মুয্হনং. তস্স সমুস্সযস্স অধিগতং অনাপন্নো অনুপগতো. অনোত্থতো অনজ্ঝোত্থতো. অপরিযোনদ্ধোতি তণ্হচ্ছদনেন অচ্ছাদিতো. আদীনৰং পস্সমানোতি দিট্ঠধম্মিকং সম্পরাযিকঞ্চ দোসং পস্সন্তো. গধিতপরিভোগতো নিস্সরতি এতেনাতি নিস্সরণং, ইদমট্ঠিকতা. তং পজানাতীতি নিস্সরণপঞ্ঞো. তেনাহ ‘‘যাৰদেৰ…পে… জানন্তো’’তি.

নেৰত্তানুক্কংসেতীতি অত্তানং নেৰ উক্কংসেতি ন উক্খিপতি ন উক্কট্ঠতো দহতি. অহন্তিআদি উক্কংসনাকারদস্সনং. ন ৰম্ভেতি ন হীল়েতি ন নিহীনতো দহতি. তস্মিং চীৰরসন্তোসেতি তস্মিং যথাৰুত্তে ৰীসতিৰিধে চীৰরসন্তোসে. কামঞ্চেত্থ ৰুত্তপ্পকারসন্তোসগ্গহণেনেৰ চীৰরহেতু অনেসনাপজ্জনাদিপি গহিতমেৰ তস্মিং সতি তস্স ভাৰতো, অসতি চ অভাৰতো. ৰণ্ণৰাদিতাঅত্তুক্কংসনপরৰম্ভনানি পন গহিতানি ন হোন্তীতি ‘‘ৰণ্ণৰাদাদীসু ৰা’’তি ৰিকপ্পো ৰুত্তো. এত্থ চ দক্খোতিআদি যেসং ধম্মানং ৰসেনস্স যথাৰুত্তসন্তোসাদী ইজ্ঝন্তি, তংদস্সনং. তত্থ দক্খোতি ইমিনা তেসং সমুট্ঠাপনপঞ্ঞং দস্সেতি. অনলসোতি ইমিনা পগ্গণ্হনৰীরিযং, সম্পজানোতি ইমিনা পারিহারিযপঞ্ঞং, পটিস্সতোতি ইমিনা তত্থ অসম্মোসৰুত্তিং দস্সেতি.

পিণ্ডপাতো জানিতব্বোতি পভেদতো পিণ্ডপাতো জানিতব্বো. পিণ্ডপাতক্খেত্তন্তি পিণ্ডপাতস্স উপ্পত্তিট্ঠানং. পিণ্ডপাতসন্তোসো জানিতব্বোতি পিণ্ডপাতসন্তোসপ্পভেদো জানিতব্বো. ইধ ভেসজ্জম্পি পিণ্ডপাতগতিকমেৰ. আহরিতব্বতো হি সপ্পিআদীনম্পি গহণং কতং.

পিণ্ডপাতক্খেত্তং পিণ্ডপাতস্স উপ্পত্তিট্ঠানং খেত্তং ৰিয খেত্তং. উপ্পজ্জতি এত্থ, এতেনাতি চ উপ্পত্তিট্ঠানং. সঙ্ঘতো ৰা হি ভিক্খুনো পিণ্ডপাতো উপ্পজ্জতি উদ্দিস্সৰসেন ৰা. তত্থ সকলস্স সঙ্ঘস্স দাতব্বভত্তং সঙ্ঘভত্তং. কতিপযে ভিক্খূ উদ্দিসিত্ৰা উদ্দেসেন দাতব্বভত্তং উদ্দেসভত্তং. নিমন্তেত্ৰা দাতব্বভত্তং নিমন্তনং. সলাকায দাতব্বভত্তং সলাকভত্তং. একস্মিং পক্খে একদিৰসং দাতব্বভত্তং পক্খিকং. উপোসথে উপোসথে দাতব্বভত্তং উপোসথিকং. পাটিপদদিৰসে দাতব্বভত্তং পাটিপদিকং. আগন্তুকানং দাতব্বভত্তং আগন্তুকভত্তং. ধুরগেহে এৰ ঠপেত্ৰা দাতব্বভত্তং ধুরভত্তং. কুটিং উদ্দিস্স দাতব্বভত্তং কুটিভত্তং. গামৰাসিআদীহি ৰারেন দাতব্বভত্তং ৰারভত্তং. ৰিহারং উদ্দিস্স দাতব্বভত্তং ৰিহারভত্তং. সেসানি পাকটানেৰ.

ৰিতক্কেতি ‘‘কত্থ নু খো অহং অজ্জ পিণ্ডায চরিস্সামী’’তি. ‘‘স্ৰে কত্থ পিণ্ডায চরিস্সামা’’তি থেরেন ৰুত্তে ‘‘অসুকগামে, ভন্তে’’তি কামমেতং পটিৰচনদানং, যেন পন চিত্তেন চিন্তেত্ৰা তং ৰুত্তং, তং সন্ধাযাহ ‘‘এত্তকং চিন্তেত্ৰা’’তি. ততো পট্ঠাযাতি ৰিতক্কমাল়কে ঠত্ৰা ৰিতক্কিতকালতো পট্ঠায. ততো পরং ৰিতক্কেন্তো অরিযৰংসা চুতো হোতীতি ইদং তিণ্ণম্পি অরিযৰংসিকানং ৰসেন গহেতব্বং, ন একচারিকস্সেৰ. সব্বোপি হি অরিযৰংসিকো একৰারমেৰ ৰিতক্কেতুং লভতি, ন ততো পরং. পরিবাহিরোতি অরিযৰংসিকভাৰতো বহিভূতো. স্ৰাযং ৰিতক্কসন্তোসো কম্মট্ঠানমনসিকারেন ন কুপ্পতি ৰিসুজ্ঝতি চ. ইতো পরেসুপি এসেৰ নযো. তেনেৰাহ ‘‘কম্মট্ঠানসীসেন গন্তব্ব’’ন্তি. গহেতব্বমেৰাতি অট্ঠানপ্পযুত্তো এৰ-সদ্দো. যাপনমত্তমেৰ গহেতব্বন্তি যোজেতব্বং.

এত্থাতি এতস্মিং পিণ্ডপাতপ্পটিগ্গহণে. অপ্পন্তি অত্তনো যাপনপ্পমাণতোপি অপ্পং গহেতব্বং দাযকস্স চিত্তারাধনত্থং. পমাণেনেৰাতি অত্তনো পমাণেনেৰ অপ্পং গহেতব্বং. পমাণেন গহেতব্বন্তি এত্থ কারণং দস্সেতুং ‘‘পটিগ্গহণস্মিঞ্হী’’তিআদি ৰুত্তং. মক্খেতীতি ৰিদ্ধংসেতি অপনেতি. ৰিনিপাতেতি ৰিনাসেতি অট্ঠানৰিনিযোগেন. সাসনন্তি সত্থুসাসনং অনুসিট্ঠিং ন করোতি ন পটিপজ্জতি. সপদানচারিনা ৰিয দ্ৰারপটিপাটিযা চরণং লোলুপ্পৰিৰজ্জনসন্তোসোতি আহ ‘‘দ্ৰারপটিপাটিযা গন্তব্ব’’ন্তি.

হরাপেত্ৰাতি অধিকং অপনেত্ৰা. আহারগেধতো নিস্সরতি এতেনাতি নিস্সরণং. জিঘচ্ছায পটিৰিনোদনত্থং কতা, কাযস্স ঠিতিআদিপযোজনং পন অত্থাপত্তিতো আগতমেৰাতি আহ ‘‘জিঘচ্ছায…পে… সন্তোসো নামা’’তি. নিদহিত্ৰা ন পরিভুঞ্জিতব্বং তদহুপীতি অধিপ্পাযো. ইতরত্থ পন সিক্খাপদেনেৰ ৰারিতং. সারণীযধম্মে ঠিতেনাতি সীলৰন্তেহি ভিক্খূহি সাধারণভোগিভাৰে ঠিতেন.

সেনাসনেনাতি সযনেন আসনেন চ. যত্থ যত্থ হি মঞ্চাদিকে ৰিহারাদিকে চ সেতি, তং সেনং. যত্থ যত্থ পীঠাদিকে আসতি, তং আসনং. তদুভযং একতো কত্ৰা ‘‘সেনাসন’’ন্তি ৰুত্তং. তেনাহ ‘‘মঞ্চো’’তিআদি. তত্থ মঞ্চো মসারকাদি. তথা পীঠং. মঞ্চভিসি, পীঠভিসীতি দুৰিধো ভিসি. ৰিহারো পাকারপরিচ্ছিন্নো সকলো আৰাসো, ‘‘দীঘমুখপাসাদো’’তি কেচি. অড্ঢযোগো দীঘপাসাদো, ‘‘একপস্সচ্ছাদনকসেনাসন’’ন্তি কেচি. পাসাদোতি চতুরস্সপাসাদো, ‘‘আযতচতুরস্সপাসাদো’’তি কেচি. হম্মিযন্তি মুণ্ডচ্ছদনপাসাদো. গুহাতি কেৰলা পব্বতগুহা. লেণং দ্ৰারবন্ধং. অট্টো বহলভিত্তিকগেহং, যস্স গোপানসিযো অগ্গহেত্ৰা ইট্ঠকাহি এৰ ছদনং হোতি, ‘‘অট্টলাকারেন করীযতী’’তিপি ৰদন্তি. মাল়ো এককূটসঙ্গহিতো অনেককোণো পটিস্সযৰিসেসো, ‘‘ৰট্টাকারেন কতসেনাসন’’ন্তি কেচি.

পিণ্ডপাতে ৰুত্তনযেনেৰাতি ‘‘সাদকো ভিক্খু ‘অহং কত্থ ৰসিস্সামী’তি ৰিতক্কেতী’’তিআদিনা যথারহং পিণ্ডপাতে ৰুত্তনযেনেৰ ৰেদিতব্বা. ‘‘ততো পরং ৰিতক্কেন্তো অরিযৰংসা চুতো হোতি পরিবাহিরো, সেনাসনং কুহিং লভিস্সামীতি অচিন্তেত্ৰা কম্মট্ঠানসীসেনেৰ গন্তব্ব’’ন্তি চ এৰমাদি সব্বং পুরিমনযেনেৰ.

কস্মা পনেত্থ পচ্চযসন্তোসং দস্সেন্তেন ভগৰতা গিলানপচ্চযসন্তোসো ন গহিতোতি? ন খো পনেতং এৰং দট্ঠব্বন্তি দস্সেন্তো ‘‘গিলানপচ্চযো পন পিণ্ডপাতে এৰ পৰিট্ঠো’’তি আহ, আহরিতব্বতাসামঞ্ঞেনাতি অধিপ্পাযো. যদি এৰং তত্থাপি পিণ্ডপাতে ৰিয ৰিতক্কসন্তোসাদযোপি পন্নরস সন্তোসা ইচ্ছিতব্বাতি? নোতি দস্সেন্তো আহ ‘‘তত্থা’’তিআদি. ননু চেত্থ দ্ৰাদসেৰ ধুতঙ্গানি ৰিনিযোগং গতানি, একং পন নেসজ্জিকঙ্গং ন কত্থচি ৰিনিযুত্তন্তি আহ ‘‘নেসজ্জিকঙ্গং ভাৰনারামঅরিযৰংসং ভজতী’’তি. অযঞ্চ অত্থো অট্ঠকথারুল়্হো এৰাতি দস্সেন্তো ‘‘ৰুত্তম্পি চেত’’ন্তিআদিমাহ.

পথৰিং পত্থরমানো ৰিযাতিআদি অরিযৰংসদেসনায সুদুক্করভাৰদস্সনং মহাৰিসযত্তা তস্সা দেসনায. যস্মা নযসহস্সপটিমণ্ডিতং হোতি, অরিযমগ্গাধিগমায ৰিত্থারতো পৰত্তিযমানা দেসনা চিত্তুপ্পাদকণ্ডে অযঞ্চ ভাৰনারামঅরিযৰংসকথা অরিযমগ্গাধিগমায ৰিত্থারতো পৰত্তিযমানা এৰ হোতীতি ৰুত্তং ‘‘সহস্সনযপটিমণ্ডিতং…পে… দেসনং আরভী’’তি.

পটিপক্খৰিধমনতো অভিমুখভাৰেন রমণং আরমণং আরামোতি আহ ‘‘অভিরতীতি অত্থো’’তি. ব্যধিকরণানম্পি পদানং ৰসেন ভৰতি বাহিরত্থসমাসো যথা ‘‘উরসিলোমো কণ্ঠেকাল়ো’’তি আহ ‘‘ভাৰনায আরামো অস্সাতি ভাৰনারামো’’তি. অভিরমিতব্বট্ঠেন ৰা আরামো, ভাৰনা আরামো অস্সাতি ভাৰনারামোতি এৰম্পেত্থ সমাসযোজনা ৰেদিতব্বা. ভাৰেন্তো রমতীতি এতেন ভাৰনারামসদ্দানং কত্তুসাধনতং কম্মধারযসমাসতঞ্চ দস্সেতি. ‘‘পজহন্তো রমতী’’তি ৰুত্তত্তা পহানারামোতি এত্থাপি এসেৰ নযো.

কামং ‘‘নেসজ্জিকঙ্গং ভাৰনারামঅরিযৰংসং ভজতী’’তি ৰুত্তং ভাৰনানুযোগস্স অনুচ্ছৰিকত্তা, নেসজ্জিকঙ্গৰসেন পন নেসজ্জিকস্স ভিক্খুনো একচ্চাহি আপত্তীহি অনাপত্তিভাৰোতি তম্পি সঙ্গণ্হন্তো ‘‘তেরসন্নং ধুতঙ্গান’’ন্তি ৰত্ৰা ৰিনযং পত্ৰা গরুকে ঠাতব্বন্তি ইচ্ছিতত্তা সল্লেখস্স অপরিচ্চজনৰসেন পটিপত্তি নাম ৰিনযে ঠিতস্সেৰাতি আহ ‘‘তেরসন্নং…পে… কথিতং হোতী’’তি. কামং সুত্তাভিধম্মপিটকেসুপি তত্থ তত্থ সীলকথা আহটাযেৰ, যেহি পন গুণেহি সীলস্স ৰোদানং হোতি, তেসু কথিতেসু যথা সীলকথাবাহুল্লং ৰিনযপিটকং কথিতং হোতি, এৰং ভাৰনাকথাবাহুল্লং সুত্তপিটকং অভিধম্মপিটকঞ্চ চতুত্থেন অরিযৰংসেন কথিতেন কথিতমেৰ হোতীতি ৰুত্তং ‘‘ভাৰনারামেন অৰসেসং পিটকদ্ৰযং কথিত’’ন্তি. ‘‘সো নেক্খম্মং ভাৰেন্তো রমতী’’তি নেক্খম্মপদং আদিং কত্ৰা তত্থ দেসনায পৰত্তত্তা সব্বেসম্পি ৰা সমথৰিপস্সনামগ্গধম্মানং যথাসকং পটিপক্খতো নিক্খমনেন নেক্খম্মসঞ্ঞিতানং তত্থ আগতত্তা সো পাঠো নেক্খম্মপাল়ীতি ৰুচ্চতীতি আহ ‘‘নেক্খমপাল়িযা কথেতব্বো’’তি. তেনাহ অট্ঠকথাযং ‘‘সব্বেপি কুসলা ধমা, নেক্খম্মন্তি পৰুচ্চরে’’তি. দসুত্তরসুত্তন্তপরিযাযেনাতি দসুত্তরসুত্তন্তধম্মেন (দী. নি. ৩.৩৫০ আদযো) দসুত্তরসুত্তন্তে আগতনযেনাতি ৰা অত্থো. সেসপদদ্ৰযেপি এসেৰ নযো.

সোতি জাগরিযং অনুযুত্তো ভিক্খু. নেক্খম্মন্তি কামেহি নিক্খন্তভাৰতো নেক্খম্মসঞ্ঞিতং পঠমজ্ঝানূপচারং, সো ‘‘অভিজ্ঝং লোকে পহাযা’’তিআদিনা (ৰিভ. ৫০৮) আগতো. পঠমজ্ঝানস্স পুব্বভাগভাৰনা হি ইধাধিপ্পেতা, তস্মা ‘‘অব্যাপাদ’’ন্তিআদীসুপি এৰমেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো. সউপাযানঞ্হি অট্ঠন্নং সমাপত্তীনং অট্ঠারসন্নং মহাৰিপস্সনানং চতুন্নং অরিযমগ্গানঞ্চ ৰসেনেত্থ দেসনা পৰত্তাতি. তত্থ অব্যাপাদন্তি মেত্তা. আলোকসঞ্ঞন্তি ৰিভূতং কত্ৰা মনসিকরণেন উপট্ঠিতআলোকসঞ্জাননং. অৰিক্খেপন্তি সমাধিং. ধম্মৰৰত্থানন্তি কুসলাদিধম্মানং যাথাৰনিচ্ছযং, ‘‘সপচ্চযনামৰৰত্থান’’ন্তিপি ৰদন্তি. এৰং কামচ্ছন্দাদিনীৰরণপ্পহানেন ‘‘অভিজ্ঝং লোকে পহাযা’’তিআদিনা ৰুত্তস্স পঠমজ্ঝানস্স পুব্বভাগপটিপদায ভাৰনারামতং পহানারামতঞ্চ দস্সেত্ৰা ইদানি সহ উপাযেন অট্ঠসমাপত্তীহি অট্ঠারসহি চ মহাৰিপস্সনাহি তং দস্সেতুং ‘‘ঞাণ’’ন্তিআদিমাহ. নামরূপপরিগ্গহণকঙ্খাৰিতরণানঞ্হি ৰিবন্ধভূতস্স মোহস্স দূরীকরণেন ঞাতপরিঞ্ঞায ঠিতস্স অনিচ্চসঞ্ঞাদযো সিজ্ঝন্তি. তথা ঝানসমাপত্তীসু অনভিরতিনিমিত্তেন পামোজ্জেন তত্থ অনভিরতিযা ৰিনোদিতায ঝানাদীনং সমধিগমোতি সমাপত্তিৰিপস্সনং অরতিৰিনোদনঅৰিজ্জাপদালনউপাযো. উপ্পটিপাটিনিদ্দেসো পন নীৰরণসভাৰায অৰিজ্জায হেট্ঠানীৰরণেসু সঙ্গহদস্সনত্থন্তি দট্ঠব্বং. কিঞ্চাপি পঠমজ্ঝানূপচারেযেৰ দুক্খং, চতুত্থজ্ঝানূপচারেযেৰ সুখং পহীযতি, অতিসযপ্পহানং পন সন্ধাযাহ ‘‘চতুত্থজ্ঝানং সুখদুক্খে’’তি.

অনিচ্চস্স, অনিচ্চন্তি চ অনুপস্সনা অনিচ্চানুপস্সনা, তেভূমকধম্মানং অনিচ্চতং গহেত্ৰা পৰত্তায অনুপস্সনাযেতং নামং. নিচ্চসঞ্ঞন্তি সঙ্খতধম্মেসু নিচ্চা সস্সতাতি পৰত্তং মিচ্ছাসঞ্ঞং. সঞ্ঞাসীসেন দিট্ঠিচিত্তানম্পি গহণং দট্ঠব্বং. এস নযো ইতো পরেসুপি. নিব্বিদানুপস্সনন্তি সঙ্খারেসু নিব্বিন্দনাকারেন পৰত্তং অনুপস্সনং. নন্দিন্তি সপ্পীতিকতণ্হং. ৰিরাগানুপস্সনন্তি ৰিরজ্জনাকারেন পৰত্তং অনুপস্সনং. নিরোধানুপস্সনন্তি সঙ্খারানং নিরোধস্স অনুপস্সনং. ‘‘তে সঙ্খারা নিরুজ্ঝন্তিযেৰ, আযতিং সমুদযৰসেন ন উপ্পজ্জন্তী’’তি এৰং ৰা অনুপস্সনা নিরোধানুপস্সনা. তেনেৰাহ ‘‘নিরোধানুপস্সনায নিরোধেতি নো সমুদেতী’’তি. মুচ্চিতুকামতা হি অযং বলপ্পত্তাতি. পটিনিস্সজ্জনাকারেন পৰত্তা অনুপস্সনা পটিনিস্সগ্গানুপস্সনা. পটিসঙ্খা সন্তিট্ঠনা হি অযং. আদানন্তি নিচ্চাদিৰসেন গহণং. সন্ততিসমূহকিচ্চারম্মণানং ৰসেন একত্তগ্গহণং ঘনসঞ্ঞা. আযূহনং অভিসঙ্খরণং. অৰত্থাৰিসেসাপত্তি ৰিপরিণামো. ধুৰসঞ্ঞন্তি থিরভাৰগ্গহণং.

নিমিত্তন্তি সমূহঘনৰসেন, সকিচ্চপরিচ্ছেদতায চ সঙ্খারানং সৰিগ্গহতং. পণিধিন্তি রাগাদিপণিধিং. সা পনত্থতো তণ্হাৰসেন সঙ্খারেসু নিন্নতা. অভিনিৰেসন্তি অত্তানুদিট্ঠি. অনিচ্চদুক্খাদিৰসেন সব্বধম্মতীরণং অধিপঞ্ঞাধম্মৰিপস্সনা. সারাদানাভিনিৰেসন্তি অসারে সারন্তি গহণৰিপল্লাসং. ‘‘ইস্সরকুত্তাদিৰসেন লোকো সমুপ্পন্নো’’তি অভিনিৰেসো সম্মোহাভিনিৰেসো. কেচি পন ‘‘অহোসিং নু খো অহমতীতমদ্ধানন্তিআদিনা (ম. নি. ১.১৮; সং. নি. ২.২০) পৰত্তসংসযাপত্তি সম্মোহাভিনিৰেসো’’তি ৰদন্তি. সঙ্খারেসু তাণলেণভাৰগ্গহণং আলযাভিনিৰেসো. ‘‘আলযরতা আলযসম্মুদিতা’’তি (দী. নি. ২.৬৪, ৬৭; ম. নি. ১.২৮১; ২.৩৩৭; সং. নি. ১.১৭২; মহাৰ. ৭, ৮) চ ৰচনতো আলযো তণ্হা, সাযেৰ চক্খাদীসু রূপাদীসু চ অভিনিৰেসৰসেন পৰত্তিযা আলযাভিনিৰেসোতি কেচি. এৰং ঠিতা তে সঙ্খারা পটিনিস্সজ্জীযন্তীতি পৰত্তং ঞাণং পটিসঙ্খানুপস্সনা. ৰট্টতো ৰিগতত্তা ৰিৰট্টং নিব্বানং, তত্থ আরম্মণসঙ্খাতেন অনুপস্সনেন পৰত্তিযা ৰিৰট্টানুপস্সনা গোত্রভু. সংযোগাভিনিৰেসন্তি সংযুজ্জনৰসেন সঙ্খারেসু নিৰেসনং. দিট্ঠেকট্ঠেতি দিট্ঠিযা সহজাতেকট্ঠে পহানেকট্ঠে চ. ওল়ারিকেতি উপরিমগ্গৰজ্ঝে কিলেসে অপেক্খিত্ৰা ৰুত্তং, অঞ্ঞথা দস্সনপ্পহাতব্বাপি দুতিযমগ্গৰজ্ঝেহিপি ওল়ারিকাতি. অণুসহগতেতি অণুভূতে. ইদং হেট্ঠিমমগ্গৰজ্ঝে অপেক্খিত্ৰা ৰুত্তং. সব্বকিলেসেতি অৰসিট্ঠসব্বকিলেসে. ন হি পঠমাদিমগ্গেহিপি পহীনা কিলেসা পুন পহীযন্তীতি.

এৰন্তি পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. ১.৪১, ৯৫) নেক্খম্মপাল়িযা যোজনং নিগমেত্ৰা দীঘনিকাযেতিআদিনা দসুত্তরপরিযাযেন (দী. নি. ৩.৩৫০ আদযো) যোজনং দস্সেতি. একং ধম্মং ভাৰেন্তো রমতি, একং ধম্মং পজহন্তো রমতীতি চ নযিদং দসুত্তরসুত্তে (দী. নি. ৩.৩৫০ আদযো) আগতনিযামেন ৰুত্তং, তত্থ পন ‘‘একো ধম্মো ভাৰেতব্বো, একো ধম্মো পহাতব্বো’’তি দেসনা আগতা. এৰং সন্তেপি যস্মা অত্থতো ভেদো নত্থি, তস্মা পটিসম্ভিদামগ্গে (পটি. ম. ১.৪১, ৯৫) নেক্খম্মপাল়িযং আগতনীহারেনেৰ ‘‘একং ধম্মং ভাৰেন্তো রমতি, একং ধম্মং পজহন্তো রমতী’’তি ৰুত্তং. এস নযো সেসৰারেসুপি.

এৰন্তিআদিনা দসুত্তরপরিযাযেন (দী. নি. ৩.৩৫০ আদযো) যোজনং নিগমেত্ৰা ইদানি সতিপট্ঠানসুত্তন্তপরিযাযেন (ম. নি. ১.১০৫ আদযো) যোজনং দস্সেতুং ‘‘মজ্ঝিমনিকাযে’’তিআদি আরদ্ধং. কামঞ্চেত্থ কাযানুপস্সনাৰসেনেৰ সংখিপিত্ৰা যোজনা কতা, একৰীসতিযা পন ঠানানং ৰসেনপি যোজনা কাতব্বা. ইদানি অভিধম্মনিদ্দেসপরিযাযেন দস্সেতুং ‘‘অভিধম্মে নিদ্দেসপরিযাযেনা’’তিআদি আরদ্ধং. অনিচ্চতোতিআদীসু যং ৰত্তব্বং, তং ৰিসুদ্ধিমগ্গসংৰণ্ণনাসু (ৰিসুদ্ধি. ২.৬৯৮; ৰিসুদ্ধি. মহাটী. ২.৬৯৮) ৰুত্তনযেন ৰেদিতব্বং.

উক্কণ্ঠিতন্তি অধিকুসলেসু ধম্মেসু পন্তসেনাসনেসু চ উক্কণ্ঠাদিঞ্চ, অননুযোগোতি অত্থো. অরিযৰংসপূরকো ধীরো সীলৰা ভিক্খু অরিযৰংসপরিপূরণস্স ভেদং অনিচ্ছন্তো সমাহিতো ৰিপস্সকো চ পচ্চযঘাতেন অরতিযা রতিযা চ সহিতা অভিভৰিতা হোতীতি ৰুত্তং ‘‘অরতিরতিসহো, ভিক্খৰে, ধীরো’’তি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

অরিযৰংসসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.