৫. ৰপ্পসুত্তৰণ্ণনা

১৯৫. পঞ্চমে পিহিতত্তাতি অকুসলস্স পৰেসনদ্ৰারং পিদহিত্ৰা ঠিতত্তা. কাযেন সংৰরিতব্বঞ্হি অপিহিতেন দ্ৰারেন পৰত্তনকং পাপধম্মং সংৰরিত্ৰা ঠিতো কাযেন সংৰুতো নাম. খযৰিরাগেনাতি অচ্চন্তখযসঙ্খাতেন ৰিরজ্জনেন, অনুপ্পাদনিরোধেনাতি অত্থো. কিং ৰিজ্জা পুব্বে উপ্পন্নাতি? উভযমেতং ন ৰত্তব্বং. পহানাভিসমযভাৰনাভিসমযানং অভিন্নকালত্তা পদীপুজ্জলনেন অন্ধকারং ৰিয ৰিজ্জুপ্পাদেন অৰিজ্জা নিরুদ্ধাৰ হোতি, ৰত্তব্বং ৰা হেতুফলত্তমুপচারৰসেন. যথা হি পদীপুজ্জলনহেতুকো অন্ধকারৰিগমো, এৰং ৰিজ্জুপ্পাদহেতুকো অৰিজ্জানিরোধো. হেতুফলধম্মা চ সমানকালাপি পুব্বাপরকালা ৰিয ৰোহরীযন্তি যথা ‘‘চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি (ম. নি. ১.৪০০; ৩.৪২১, ৪২৫, ৪২৬; সং. নি. ২.৪৩-৪৪; ২.৪.৬০; কথা. ৪৬৫, ৪৬৭) পচ্চযাদানুপ্পজ্জনকিরিযা. চিত্তস্স কাযস্স চ ৰিহননতো ৰিঘাতো, দুক্খং. পরিদহনতো পরিল়াহো.

নিচ্চৰিহারাতি সব্বদা পৰত্তনকৰিহারা. ঠপেত্ৰা হি সমাপত্তিৰেলং ভৰঙ্গৰেলঞ্চ খীণাসৰা ইমিনা ছল়ঙ্গুপেক্খাৰিহারেন সব্বকালং ৰিহরন্তি. চক্খুনা রূপং দিস্ৰাতি চক্খুৰিঞ্ঞাণেন রূপং দিস্ৰা. চক্খুনা রূপং দিস্ৰাতি হি নিস্সযৰোহারেন ৰুত্তং. সসম্ভারকথা হেসা যথা ‘‘ধনুনা ৰিজ্ঝতী’’তি, তস্মা নিস্সযসীসেন নিস্সিতস্স গহণং দট্ঠব্বং. রাগৰসেন ন সোমনস্সজাতো হোতীতি গেহসিতপেমৰসেনপি জৰনক্খণে সোমনস্সজাতো ন হোতি মগ্গেন সমুচ্ছিন্নত্তা, ন দোমনস্সজাতো পসাদঞ্ঞথত্তৰসেনপি. উপেক্খকো মজ্ঝত্তো হুত্ৰা ৰিহরতীতি অসমপেক্খনেন মোহং অনুপ্পাদেন্তো ঞাণুপেক্খাৰসেনেৰ উপেক্খকো ৰিহরতি মজ্ঝত্তো. খীণাসৰো হি ইট্ঠেপি অনিট্ঠেপি মজ্ঝত্তেপি আরম্মণে যো অসমপেক্খনেন সমসমা অযোনিসোগহণে অখীণাসৰানং মোহো উপ্পজ্জতি, তং অনুপ্পাদেন্তো মগ্গেনেৰ তস্স সমুগ্ঘাতিতত্তা ঞাণুপেক্খাৰসেনেৰ উপেক্খকো ৰিহরতি, অযঞ্চস্স পটিপত্তি সতিৰেপুল্লপত্তিযা পঞ্ঞাৰেপুল্লপত্তিযা চাতি ৰুত্তং ‘‘সতিসম্পজঞ্ঞপরিগ্গহিতাযা’’তি.

এত্থ চ ‘‘ছসু দ্ৰারেসু উপেক্খকো ৰিহরতী’’তি ইমিনা ছল়ঙ্গুপেক্খা কথিতা. ‘‘সম্পজানো’’তি ৰচনতো পন চত্তারি ঞাণসম্পযুত্তচিত্তানি লব্ভন্তি তেহি ৰিনা সম্পজানতায অসম্ভৰতো. ‘‘সততৰিহারা’’তি ৰচনতো অট্ঠপি মহাকিরিযচিত্তানি লব্ভন্তি ঞাণুপ্পত্তিপচ্চযরহিতকালেপি পৰত্তিজোতনতো. ‘‘অরজ্জন্তো অদুস্সন্তো’’তি ৰচনতো হসিতুপ্পাদৰোট্ঠব্বনেহি সদ্ধিং দস চিত্তানি লব্ভন্তি. অরজ্জনাদুস্সনৰসেন পৰত্তি হি তেসম্পি সাধারণাতি. ননু চেত্থ ‘‘উপেক্খকো ৰিহরতী’’তি ছল়ঙ্গুপেক্খাৰসেন ইমেসং সততৰিহারানং আগতত্তা সোমনস্সং কথং লব্ভতীতি? আসেৰনতোতি. কিঞ্চাপি হি খীণাসৰো ইট্ঠানিট্ঠেপি আরম্মণে মজ্ঝত্তে ৰিয বহুলং উপেক্খকো ৰিহরতি অত্তনো পরিসুদ্ধপ্পকতিভাৰাৰিজহনতো, কদাচি পন তথা চেতোভিসঙ্খারভাৰে যং তং সভাৰতো ইট্ঠং আরম্মণং, তস্স যাথাৰতো সভাৰগ্গহণৰসেনপি অরহতো চিত্তং সোমনস্সসহগতং হুত্ৰা পৰত্ততেৰ, তঞ্চ খো পুব্বাসেৰনৰসেন.

কাযোতি (সং. নি. টী. ২.২.৫১) পঞ্চদ্ৰারকাযো, সো অন্তো অৰসানং এতিস্সাতি কাযন্তিকা, তং কাযন্তিকং. তেনাহ – ‘‘যাৰ পঞ্চদ্ৰারকাযো পৰত্ততি, তাৰ পৰত্ত’’ন্তি. জীৰিতন্তিকন্তি এত্থাপি এসেৰ নযো. পচ্ছা উপ্পজ্জিত্ৰাতি এতস্মিং অত্তভাৰে মনোদ্ৰারিকৰেদনাতো পচ্ছা উপ্পজ্জিত্ৰা ততো পঠমং নিরুজ্ঝতি, ততো এৰ অত্থসিদ্ধমত্থং সরূপেনেৰ দস্সেতুং ‘‘মনোদ্ৰারিকৰেদনা পঠমং উপ্পজ্জিত্ৰা পচ্ছা নিরুজ্ঝতী’’তি ৰুত্তং. ইদানি তমেৰ সঙ্খেপেন ৰুত্তং ৰিৰরিতুং ‘‘সা হী’’তিআদিমাহ. যাৰ তেত্তিংসৰস্সানি পঠমৰযো. পঞ্ঞাসৰস্সকালেতি পঠমৰযতো যাৰ পঞ্ঞাসৰস্সকালা, তাৰ. ঠিতা হোতীতি ৰড্ঢিহানিযো অনুপগন্ত্ৰা সমরূপেনেৰ ঠিতা হোতি. মন্দাতি মুদুকা অতিখিণা. তদাতি অসীতিনৰুতিৰস্সকালে ৰদন্তেপি তথাচিরপরিচিতেপীতি অধিপ্পাযো. ভগ্গাতি তেজোভগ্গেন ভগ্গা দুব্বণ্ণা. হদযকোটিংযেৰাতি চক্খাদিৰত্থূসু অপ্পৰত্তিত্ৰা তেসং আদিঅন্তকোটিভূতং হদযৰত্থুংযেৰ. তাৰাতি যাৰ ৰেদনা ৰত্ততি, তাৰ.

ৰাপিযাতি মহাতল়াকেন. পঞ্চউদকমগ্গসম্পন্নন্তি পঞ্চহি উদকস্স পৰিসননিক্খমনমগ্গেহি যুত্তং. ততো ততো ৰিস্সন্দমানং সব্বসো পুণ্ণত্তা. পঠমং দেৰে ৰস্সন্তেতিআদি উপমাসংসন্দনং. ইমং ৰেদনং সন্ধাযাতি ইমং যথাৰুত্তং পরিযোসানপ্পত্তং মনোদ্ৰারিকৰেদনং সন্ধায.

কাযস্স ভেদাতি অত্তভাৰস্স ৰিনাসনতো. পরতো অগন্ত্ৰাতি পরলোকৰসেন অগন্ত্ৰা. ৰেদনানং সীতিভাৰো নাম সঙ্খারদরথপরিল়াহাভাৰো. সো পনাযং সব্বসো অপ্পৰত্তিৰসেনেৰাতি আহ ‘‘অপ্পৰত্তনধম্মানি ভৰিস্সন্তী’’তি.

অত্তভাৰং নাসেতুকামস্স দল়্হং উপ্পন্নং সংৰেগঞাণং সন্ধাযাহ ‘‘কুদালো ৰিয পঞ্ঞা’’তি. ততো নিব্বত্তিতজ্ঝানসমাধিং সন্ধায ‘‘পিটকং ৰিয সমাধী’’তি. তন্নিস্সায পৰত্তেতব্বৰিপস্সনারম্ভঞাণং সন্ধায ‘‘খনিত্তি ৰিয ৰিপস্সনা’’তি চ ৰুত্তং. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

ৰপ্পসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.