৫. হত্থকসুত্তৰণ্ণনা
১২৮. পঞ্চমে অভিক্কন্তাতি অতিক্কন্তা, ৰিগতাতি অত্থোতি আহ ‘‘খযে দিস্সতী’’তি. তেনেৰ হি ‘‘নিক্খন্তো পঠমো যামো’’তি অনন্তরং ৰুত্তং. অভিক্কন্ততরোতি অতিৰিয কন্ততরো. তাদিসো চ সুন্দরো ভদ্দকো নাম হোতীতি আহ ‘‘সুন্দরে দিস্সতী’’তি. কোতি দেৰনাগযক্খগন্ধব্বাদীসু কো কতমো? মেতি মম. পাদানীতি পাদে. ইদ্ধিযাতি ইমায এৰরূপায দেৰিদ্ধিযা. যসসাতি ইমিনা এদিসেন পরিৰারেন পরিচ্ছেদেন. জলন্তি ৰিজ্জোতমানো. অভিক্কন্তেনাতি অতিৰিয কন্তেন কমনীযেন অভিরূপেন. ৰণ্ণেনাতি ছৰিৰণ্ণেন সরীরৰণ্ণনিভায. সব্বা ওভাসযং দিসাতি দস দিসা পভাসেন্তো, চন্দো ৰিয সূরিযো ৰিয চ একোভাসং একালোকং করোন্তোতি গাথায অত্থো. অভিরূপেতি উল়াররূপে সম্পন্নরূপে. অব্ভনুমোদনেতি সম্পহংসনে. ইধ পনাতি ‘‘অভিক্কন্তায রত্তিযা’’তি এতস্মিং পদে. তেনাতি সুন্দরপরিযাযত্তা. খযে ৰা ইধ অভিক্কন্তসদ্দো দট্ঠব্বো, তেন ‘‘অভিক্কন্তায পরিক্খীণায রত্তিযা’’তি ৰুত্তং হোতি.
রূপাযতনাদীসূতি আদিসদ্দেন অক্খরাদীনং সঙ্গহো দট্ঠব্বো. সুৰণ্ণৰণ্ণোতি সুৰণ্ণচ্ছৰীতি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘ছৰিয’’ন্তি. তথা হি ৰুত্তং ‘‘কঞ্চনসন্নিভত্তচো’’তি (ম. নি. ২.৩৯৯; সু. নি. ৫৫৬). সঞ্ঞূল়্হাতি সম্বন্ধিতা, গন্থিতাতি অত্থো. ৰণ্ণাতি গুণৰণ্ণাতি আহ ‘‘থুতিয’’ন্তি, থোমনাযন্তি অত্থো. কুলৰগ্গেতি খত্তিযাদিকুলকোট্ঠাসে. তত্থ ‘‘অচ্ছো ৰিপ্পসন্নো’’তিআদিনা ৰণ্ণিতব্বট্ঠেন ৰণ্ণো, ছৰি. ৰণ্ণনট্ঠেন অভিত্থৰট্ঠেন ৰণ্ণো, থুতি. অঞ্ঞমঞ্ঞং অসঙ্করতো ৰণ্ণেতব্বতো ঠপেতব্বতো ৰণ্ণো, খত্তিযাদিকুলৰগ্গো. ৰণ্ণীযতি ঞাপীযতি এতেনাতি ৰণ্ণো, ঞাপককারণং. ৰণ্ণনতো থূলরস্সাদিভাৰেন উপট্ঠানতো ৰণ্ণো, সণ্ঠানং. মহন্তং খুদ্দকং মজ্ঝিমন্তি ৰণ্ণেতব্বতো পমিতব্বতো ৰণ্ণো, পমাণং. ৰণ্ণীযতি চক্খুনা পস্সীযতীতি ৰণ্ণো, রূপাযতনন্তি এৰং তস্মিং তস্মিং অত্থে ৰণ্ণসদ্দস্স পৰত্তি ৰেদিতব্বা. সোতি ৰণ্ণসদ্দো. ছৰিযা দট্ঠব্বো রূপাযতনে গয্হমানস্সপি ছৰিমুখেনেৰ গহেতব্বতো. ছৰিগতা পন ৰণ্ণধাতু এৰ ‘‘সুৰণ্ণৰণ্ণো’’তি এত্থ ৰণ্ণগ্গহণেন গহিতাতি অপরে.
কেৰলপরিপুণ্ণন্তি একদেসম্পি অসেসেত্ৰা নিরৰসেসতোৰ পরিপুণ্ণন্তি অযমেত্থ অত্থোতি আহ ‘‘অনৰসেসতা অত্থো’’তি. কেৰলকপ্পাতি কপ্প-সদ্দো নিপাতো পদপূরণমত্তং, ‘‘কেৰলং’’ইচ্চেৰ অত্থো. কেৰলসদ্দো চ বহুলৰাচীতি আহ ‘‘যেভুয্যতা অত্থো’’তি. কেচি পন ‘‘ঈসকং অসমত্তং কেৰলং কেৰলকপ্প’’ন্তি ৰদন্তি. অনৰসেসত্থো এত্থ কেৰলসদ্দো সিযা, অনত্থন্তরেন পন কপ্পসদ্দেন পদৰড্ঢনং কতং ‘‘কেৰলা এৰ কেৰলকপ্পা’’তি. তথা ৰা কপ্পনীযত্তা পঞ্ঞপেতব্বত্তা কেৰলকপ্পা. অব্যামিস্সতা ৰিজাতিযেন অসঙ্করো সুদ্ধতা. অনতিরেকতা তংপরমতা ৰিসেসাভাৰো. কেৰলকপ্পন্তি কেৰলং দল়্হং কত্ৰাতি অত্থো. কেৰলং ৰুচ্চতি নিব্বানং সব্বসঙ্খতৰিৰিত্তত্তা, তং এতস্স অধিগতং অত্থীতি কেৰলী, সচ্ছিকতনিরোধো খীণাসৰো.
কপ্প-সদ্দো পনাযং সউপসগ্গো অনুপসগ্গো চাতি অধিপ্পাযেন ওকপ্পনিযপদে লব্ভমানং ওকপ্পসদ্দমত্তং নিদস্সেতি, অঞ্ঞথা কপ্পসদ্দস্স অত্থুদ্ধারে ওকপ্পনিযপদং অনিদস্সনমেৰ সিযা. সমণকপ্পেহীতি ৰিনযসিদ্ধেহি সমণৰোহারেহি. নিচ্চকপ্পন্তি নিচ্চকালং. পঞ্ঞত্তীতি নামং. নামঞ্হেতং তস্স আযস্মতো, যদিদং কপ্পোতি. কপ্পিতকেসমস্সূতি কত্তরিযা ছেদিতকেসমস্সু. দ্ৰঙ্গুলকপ্পোতি মজ্ঝন্হিকৰেলায ৰীতিক্কন্তায দ্ৰঙ্গুলতাৰিকপ্পো. লেসোতি অপদেসো. অনৰসেসং ফরিতুং সমত্থস্স ওভাসস্স কেনচি কারণেন একদেসফরণম্পি সিযা, অযং পন সব্বস্সেৰ ফরতীতি দস্সেতুং সমন্তত্থো কপ্পসদ্দো গহিতোতি আহ ‘‘অনৰসেসং সমন্ততো’’তি.
আভায ফরিত্ৰাতি ৰত্থমালালঙ্কারসরীরসমুট্ঠিতায আভায ফরিত্ৰা. দেৰতানঞ্হি সরীরোভাসং দ্ৰাদসযোজনমত্তং ঠানং. ততো ভিয্যোপি ফরিত্ৰা তিট্ঠতি, তথা ৰত্থাভরণাদিসমুট্ঠিতা পভা.
হত্থকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.