(১২) ২. আপাযিকৰগ্গো

১. আপাযিকসুত্তৰণ্ণনা

১১৪. দুতিযস্স পঠমে অপাযেসু নিব্বত্তনসীলতায অপাযূপগা আপাযিকাতি আহ ‘‘অপাযং গচ্ছিস্সন্তীতি আপাযিকা’’তি. অঞ্ঞে ব্রহ্মচারিনো সুনিৰত্থে সুপারুতে সুম্ভকপত্তধরে গামনিগমরাজধানীসু পিণ্ডায চরিত্ৰা জীৰিকং কপ্পেন্তে দিস্ৰা সযম্পি তাদিসেন আকারেন তথাপটিপজ্জনতো ‘‘অহং ব্রহ্মচারী’’তি পটিঞ্ঞং দেন্তো ৰিয হোতীতি আহ ‘‘ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞোতি ব্রহ্মচারিপটিরূপকো’’তি. ‘‘অহম্পি ভিক্খূ’’তি ৰত্ৰা উপোসথঙ্গাদীনি পৰিসন্তো পন ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো হোতিযেৰ, তথা সঙ্ঘিকং লাভং গণ্হন্তো. তেনাহ ‘‘তেসং ৰা…পে… এৰংপটিঞ্ঞো’’তি. অক্কোসতীতি ‘‘অস্সমণোসি, সমণপটিঞ্ঞোসী’’তিআদিনা অক্কোসতি. পরিভাসতীতি ‘‘সো ত্ৰং ‘হোতু, মুণ্ডকসমণো অহ’ন্তি মঞ্ঞসি, ইদানি তে অস্সমণভাৰং আরোপেস্সামী’’তিআদিনা ৰদন্তো পরিভাসতি.

কিলেসকামোপি অস্সাদিযমানো ৰত্থুকামন্তোগধোযেৰ, কিলেসকামৰসেন চ তেসং অস্সাদনং সিযাতি আহ ‘‘কিলেসকামেন ৰত্থুকামে সেৰন্তস্সা’’তি. কিলেসকামেনাতি করণত্থে করণৰচনং. নত্থি দোসোতি অস্সাদেত্ৰা ৰিসযপরিভোগে নত্থি আদীনৰো, তপ্পচ্চযা ন কোচি অন্তরাযোতি অধিপ্পাযো. পাতব্বতং আপজ্জতীতি পরিভুঞ্জনকতং উপগচ্ছতি. পরিভোগত্থো হি অযং পা-সদ্দো, কত্তুসাধনো চ তব্ব-সদ্দো, যথারুচি পরিভুঞ্জতীতি অত্থো. পিৰিতব্বতং পরিভুঞ্জিতব্বতন্তি এত্থাপি কত্তুৰসেনেৰ অত্থো ৰেদিতব্বো.

আপাযিকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

২. দুল্লভসুত্তৰণ্ণনা

১১৫. দুতিযে পরেন কতস্স উপকারস্স অনুরূপপ্পৰত্তি অত্তনি কতং উপকারং উপকারতো জানন্তো ৰেদিযন্তো কতঞ্ঞূ কতৰেদীতি আহ ‘‘ইমিনা ময্হং কত’’ন্তিআদি.

দুল্লভসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৩. অপ্পমেয্যসুত্তৰণ্ণনা

১১৬. ততিযে সুখেন মেতব্বোতি যথা পরিত্তস্স উদকস্স সুখেন পমাণং গয্হতি, এৰমেৰ ‘‘উদ্ধতো’’তিআদিনা যথাৰুত্তেহি অগুণঙ্গেহি সমন্নাগতস্স সুখেন পমাণং গয্হতীতি, সুখেন মেতব্বো. দুক্খেন মেতব্বোতি যথা মহাসমুদ্দস্স দুক্খেন পমাণং গয্হতি, এৰমেৰ ‘‘অনুদ্ধতো’’তিআদিনা দস্সিতেহি গুণঙ্গেহি সমন্নাগতস্স দুক্খেন পমাণং গয্হতি, ‘‘অনাগামী নু খো খীণাসৰো নু খো’’তি ৰত্তব্বতং গচ্ছতি, তেনেস দুক্খেন মেতব্বো. পমেতুং ন সক্কোতীতি যথা আকাসস্স ন সক্কা পমাণং গহেতুং, এৰং খীণাসৰস্স, তেনেস পমেতুং ন সক্কাতি অপ্পমেয্যো.

সারাভাৰেন তুচ্ছত্তা নল়ো ৰিয নল়ো, মানোতি আহ ‘‘উন্নল়োতি উগ্গতনল়ো’’তি, উট্ঠিততুচ্ছমানোতি ৰুত্তং হোতি. তেনাহ ‘‘তুচ্ছমানং উক্খিপিত্ৰা ঠিতোতি অত্থো’’তি. মনো হি সেয্যস্স সেয্যোতি সদিসোতি চ পৰত্তিযা ৰিসেসতো তুচ্ছো. চাপল্লেনাতি চপলভাৰেন, তণ্হালোলুপ্পেনাতি অত্থো. মুখরোতি মুখেন ফরুসো, ফরুসৰাচোতি অত্থো. ৰিকিণ্ণৰাচোতি ৰিসটৰচনো সম্ফপ্পলাপিতায অপরিযন্তৰচনো. তেনাহ ‘‘অসঞ্ঞতৰচনো’’তি, দিৰসম্পি নিরত্থকৰচনং পলাপীতি ৰুত্তং হোতি. চিত্তেকগ্গতারহিতোতি উপচারপ্পনাসমাধিরহিতো চণ্ডসোতে বদ্ধনাৰা ৰিয অনৰট্ঠিতকিরিযো. ভন্তচিত্তোতি অনৰট্ঠিতচিত্তো পণ্ণারুল়্হৰালমিগসদিসো. ৰিৰটিন্দ্রিযোতি সংৰরাভাৰেন গিহিকালে ৰিয অসংৰুতচক্খাদিইন্দ্রিযো.

অপ্পমেয্যসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৪. আনেঞ্জসুত্তৰণ্ণনা

১১৭. চতুত্থে সহ ব্যযতি গচ্ছতীতি সহব্যো, সহপৰত্তনকো. তস্স ভাৰো সহব্যতা, সহপৰত্তীতি আহ ‘‘সহভাৰং উপপজ্জতী’’তি. ‘‘যাৰতকং তেসং দেৰানং আযুপ্পমাণং, তং সব্বং খেপেত্ৰা নিরযম্পি গচ্ছতী’’তিআদিৰচনতো অরূপভৰতো চুতস্স অপাযূপপত্তি ৰুত্তা ৰিয দিস্সতীতি তন্নিৰত্তনত্থং ভগৰতো অধিপ্পাযং ৰিৰরন্তো ‘‘সন্ধাযভাসিতমিদং ৰচন’’ন্তি দীপেতি ‘‘নিরযাদীহি অৰিপ্পমুত্তত্তা’’তিআদিনা. ন হি তস্স উপচারজ্ঝানতো বলৰতরং অকুসলং অত্থীতি. ইমিনা ততো চৰন্তানং উপচারজ্ঝানমেৰ পটিসন্ধিজনকং কম্মন্তি দীপেতি. অধিকং পযসতি পযুজ্জতি এতেনাতি অধিপ্পযাসো, সৰিসেসং ইতিকত্তব্বকিরিযা. তেনাহ ‘‘অধিকপ্পযোগো’’তি. সেসমেত্থ উত্তানমেৰ.

আনেঞ্জসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৫. ৰিপত্তিসম্পদাসুত্তৰণ্ণনা

১১৮. পঞ্চমে দিন্নন্তি দেয্যধম্মসীসেন দানং ৰুত্তন্তি আহ ‘‘দিন্নস্স ফলাভাৰং সন্ধায ৰদতী’’তি. দিন্নং পন অন্নাদিৰত্থুং কথং পটিক্খিপতি. এস নযো ‘‘যিট্ঠং হুত’’ন্তি এত্থাপি. মহাযাগোতি সব্বসাধারণং মহাদানং. পহেণকসক্কারোতি পাহুনকানং কাতব্বসক্কারো. ফলন্তি আনিসংসফলং নিস্সন্দফলঞ্চ. ৰিপাকোতি সদিসফলং. পরলোকে ঠিতস্স অযং লোকো নত্থীতি পরলোকে ঠিতস্স কম্মুনা লদ্ধব্বো অযং লোকো ন হোতি. ইধলোকে ঠিতস্সপি পরলোকো নত্থীতি ইধলোকে ঠিতস্স কম্মুনা লদ্ধব্বো পরলোকো ন হোতি. তত্থ কারণমাহ ‘‘সব্বে তত্থ তত্থেৰ উচ্ছিজ্জন্তী’’তি. ইমে সত্তা যত্থ যত্থ ভৰযোনিগতিআদীসু ঠিতা, তত্থ তত্থেৰ উচ্ছিজ্জন্তি, দ্ৰযৰিনাসেন ৰিনস্সন্তি.

ফলাভাৰৰসেনাতি মাতাপিতূসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং ফলস্স অভাৰৰসেন ‘‘নত্থি মাতা, নত্থি পিতা’’তি ৰদতি, ন মাতাপিতূনং, নাপি তেসু সম্মাপটিপত্তিমিচ্ছাপটিপত্তীনং অভাৰৰসেন তেসং লোকপচ্চক্খত্তা. পুব্বুল়কস্স ৰিয ইমেসং সত্তানং উপ্পাদো নাম কেৰলো, ন চ খনপুব্বকোতি দস্সনত্থং ‘‘নত্থি সত্তা ওপপাতিকা’’তি ৰুত্তন্তি আহ ‘‘চৰিত্ৰা উপ্পজ্জনকা সত্তা নাম নত্থীতি ৰদতী’’তি. সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা পৰেদেন্তীতি যে ইমঞ্চ লোকং পরঞ্চ লোকং অভিৰিসিট্ঠায পঞ্ঞায সযং পচ্চক্খং কত্ৰা পৰেদেন্তি, তে নত্থীতি সব্বঞ্ঞুবুদ্ধানং অভাৰং দীপেতি.

ৰিপত্তিসম্পদাসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৬-৭. অপণ্ণকসুত্তাদিৰণ্ণনা

১১৯-১২০. ছট্ঠে ছহি তলেহি সমন্নাগতো পাসকোতি চতূসু পস্সেসু চত্তারি তলানি, দ্ৰীসু কোটীসু দ্ৰে তলানীতি এৰং ছহি তলেহি সমন্নাগতো পাসককীল়াপসুতানং মণিসদিসো পাসকৰিসেসো. সত্তমং উত্তানমেৰ.

অপণ্ণকসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৮. পঠমসোচেয্যসুত্তৰণ্ণনা

১২১. অট্ঠমে সুচিভাৰোতি কিলেসাসুচিৰিগমেন সুদ্ধভাৰো অসংকিলিট্ঠভাৰো, অত্থতো কাযসুচরিতাদীনি.

পঠমসোচেয্যসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

৯. দুতিযসোচেয্যসুত্তৰণ্ণনা

১২২. নৰমে সমুচ্ছেদৰসেন পহীনসব্বকাযদুচ্চরিততায কাযে, কাযেন ৰা সুচি কাযসুচি. তেনাহ ‘‘কাযদ্ৰারে’’তিআদি. সোচেয্যসম্পন্নন্তি পটিপ্পস্সদ্ধকিলেসত্তা পরিসুদ্ধায সোচেয্যসম্পত্তিযা উপেতং. নিন্হাতা অগ্গমগ্গসলিলেন ৰিক্খালিতা পাপা এতেনাতি নিন্হাতপাপকো, খীণাসৰো. তেনাহ ‘‘খীণাসৰোৰ কথিতো’’তি.

দুতিযসোচেয্যসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

১০. মোনেয্যসুত্তৰণ্ণনা

১২৩. দসমে মুনিনো ভাৰা মোনেয্যানি, যেহি ধম্মেহি উভযহিতমুননতো মুনি নাম হোতি, তে মুনিভাৰকরা মোনেয্যা পটিপদা ধম্মা এৰ ৰুত্তা. মুনিনো ৰা এতানি মোনেয্যানি, যথাৰুত্তধম্মা এৰ. তত্থ যস্মা কাযেন অকত্তব্বস্স অকরণং, কত্তব্বস্স চ করণং, ‘‘অত্থি ইমস্মিং কাযে কেসা’’তিআদিনা (দী. নি. ২.৩৭৭; ম. নি. ১.১১০; সং. নি. ৪.১২৭; খু. পা. ৩.দ্ৰত্তিংসাকার) কাযসঙ্খাতস্স আরম্মণস্স জাননং, কাযস্স চ সমুদযতো অত্থঙ্গমতো অস্সাদতো আদীনৰতো নিস্সরণতো চ যাথাৰতো পরিজাননতা, তথা পরিজাননৰসেন পন পৰত্তো ৰিপস্সনামগ্গো, তেন চ কাযে ছন্দরাগস্স পজহনং, কাযসঙ্খারং নিরোধেত্ৰা পত্তব্বসমাপত্তি ৰা, সব্বে এতে কাযমুখেন পৰত্তা মোনেয্যপ্পটিপদা ধম্মা কাযমোনেয্যং নাম. তস্মা তমত্থং দস্সেতুং ‘‘কতমং কাযমোনেয্যং? তিৰিধকাযদুচ্চরিতস্স পহানং কাযমোনেয্যং, তিৰিধকাযসুচরিতম্পি কাযমোনেয্য’’ন্তিআদিনা (মহানি. ১৪) পাল়ি আগতা. ইধাপি তেনেৰ পাল়িনযেন অত্থং দস্সেন্তো ‘‘তিৰিধকাযদুচ্চরিতপ্পহানং কাযমোনেয্যং নামা’’তিআদিমাহ.

ইদানি ‘‘কতমং ৰচীমোনেয্যং? চতুব্বিধৰচীদুচ্চরিতস্স পহানং ৰচীমোনেয্যং, চতুব্বিধং ৰচীসুচরিতং, ৰাচারম্মণে ঞাণং, ৰাচাপরিঞ্ঞা, পরিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, ৰাচায ছন্দরাগস্স পহানং, ৰচীসঙ্খারনিরোধো দুতিযজ্ঝানসমাপত্তি ৰচীমোনেয্য’’ন্তি ইমায পাল়িযা ৰুত্তমত্থং অতিদীপেন্তো ‘‘ৰচীমোনেয্যেপি এসেৰ নযো’’তিআদিমাহ. তত্থ চোপনৰাচঞ্চেৰ সদ্দৰাচঞ্চ আরব্ভ পৰত্তা পঞ্ঞা ৰাচারম্মণে ঞাণং. তস্সা ৰাচায সমুদযাদিতো পরিজাননং ৰাচাপরিঞ্ঞা.

‘‘কতমং মনোমোনেয্যং? তিৰিধমনোদুচ্চরিতস্স পহানং মনোমোনেয্যং, তিৰিধং মনোসুচ্চরিতং, মনারম্মণে ঞাণং, মনপরিঞ্ঞা, পরিঞ্ঞাসহগতো মগ্গো, মনস্মিং ছন্দরাগস্স পহানং, চিত্তসঙ্খারনিরোধো সঞ্ঞাৰেদযিতনিরোধসমাপত্তি মনোমোনেয্য’’ন্তি ইমায পাল়িযা আগতনযেন অত্থং ৰিভাৰেন্তো ‘‘মনোমোনেয্যেপি ইমিনাৰ নযেন অত্থং ঞত্ৰা’’তিআদিমাহ. তত্থ চ একাসীতিৰিধং লোকিযচিত্তং আরব্ভ পৰত্তঞাণং মনারম্মণে ঞাণং. তস্স সমুদযাদিতো পরিজাননং মনপরিঞ্ঞাতি অযং ৰিসেসো.

মোনেয্যসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

আপাযিকৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.