(১১) ১. সম্বোধৰগ্গো
১-৩. পুব্বেৰসম্বোধসুত্তাদিৰণ্ণনা
১০৪-১০৬. ততিযস্স পঠমে সম্বোধিতো পুব্বেৰাতি সম্বোধো ৰুচ্চতি চতূসু মগ্গেসু ঞাণং ‘‘সামং সম্মা বুজ্ঝি এতেনা’’তি কত্ৰা, ততো পুব্বেযেৰাতি অত্থো. তেনাহ ‘‘অরিযমগ্গপ্পত্তিতো অপরভাগেযেৰা’’তি. বোধিসত্তস্সেৰ সতোতি এত্থ যথা উদকতো উগ্গন্ত্ৰা ঠিতং পরিপাকগতং পদুমং সূরিযরস্মিসম্ফস্সেন অৰস্সং বুজ্ঝিস্সতীতি বুজ্ঝনকপদুমন্তি ৰুচ্চতি. এৰং বুদ্ধানং সন্তিকে ব্যাকরণস্স লদ্ধত্তা অৰস্সং অনন্তরাযেন পারমিযো পূরেত্ৰা বুজ্ঝিস্সতীতি বুজ্ঝনকসত্তোতি বোধিসত্তো. তেনাহ ‘‘বুজ্ঝনকসত্তস্সেৰ…পে… আরভন্তস্সেৰ সতো’’তি. যা ৰা এসা চতুমগ্গঞাণসঙ্খাতা বোধি, ‘‘তং বোধিং কুদাস্সু নামাহং পাপুণিস্সামী’’তি পত্থযমানো পটিপজ্জতীতি বোধিযং সত্তো আসত্তোতিপি বোধিসত্তো. তেনাহ ‘‘সম্বোধিযা ৰা সত্তস্সেৰ লগ্গস্সেৰ সতো’’তি.
অথ ৰা বোধীতি ঞাণং ‘‘বুজ্ঝতি এতেনা’’তি কত্ৰা, বোধিমা সত্তো বোধিসত্তো, পুরিমপদে উত্তরপদলোপং কত্ৰা যথা ‘‘ঞাণসত্তো’’তি, ঞাণৰা পঞ্ঞৰা পণ্ডিতো সত্তোতি অত্থো. বুদ্ধানঞ্হি পাদমূলে অভিনীহারতো পট্ঠায পণ্ডিতোৰ সো সত্তো, ন অন্ধবালোতি বোধিসত্তো. এৰং গুণৰতো উপ্পন্ননামৰসেন বোধিসত্তস্সেৰ সতো. অস্সাদীযতীতি অস্সাদো, সুখং. তঞ্চ সাতাকারলক্খণন্তি আহ ‘‘অস্সাদোতি মধুরাকারো’’তি. ছন্দরাগো ৰিনীযতি চেৰ পহীযতি চ এত্থাতি নিব্বানং ‘‘ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানঞ্চা’’তি ৰুচ্চতি. তেনাহ ‘‘নিব্বান’’ন্তিআদি. তত্থ আগম্মাতি ইদং যো জনো রাগং ৰিনেতি পজহতি চ, তস্স আরম্মণকরণং সন্ধায ৰুত্তং. দুতিযততিযানি উত্তানত্থানেৰ.
পুব্বেৰসম্বোধসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
৪-৯. সমণব্রাহ্মণসুত্তাদিৰণ্ণনা
১০৭-১১২. চতুত্থে সামঞ্ঞন্তি অরিযমগ্গো, তেন অরণীযতো উপগন্তব্বতো সামঞ্ঞত্থং, অরিযফলন্তি আহ ‘‘সামঞ্ঞত্থন্তি চতুব্বিধং অরিযফল’’ন্তি. ব্রহ্মঞ্ঞত্থন্তি এত্থাপি এসেৰ নযো. তেনাহ ‘‘ইতরং তস্সেৰ ৰেৰচন’’ন্তি. অরিযমগ্গসঙ্খাতং সামঞ্ঞমেৰ ৰা অরণীযতো সামঞ্ঞত্থন্তি আহ ‘‘সামঞ্ঞত্থেন ৰা চত্তারো মগ্গা’’তি. পঞ্চমাদীনি উত্তানত্থানেৰ.
সমণব্রাহ্মণসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
১০. দুতিযনিদানসুত্তৰণ্ণনা
১১৩. দসমে ৰিৰট্টগামিকম্মানন্তি ৰিৰট্টূপনিস্সযকম্মানং. তদভিনিৰত্তেতীতি এত্থ তং-সদ্দেন পচ্চামসনস্স ৰিপাকস্স পরামাসোতি আহ ‘‘তং অভিনিৰত্তেতী’’তি, তং ৰিপাকং অভিভৰিত্ৰা নিৰত্তেতীতি অত্থো. ইদানি ন কেৰলং ৰিপাকস্সেৰ পরামাসো তং-সদ্দেন, অথ খো ছন্দরাগট্ঠানিযানং ধম্মানং তব্বিপাকস্স চ পরামাসো দট্ঠব্বোতি আহ ‘‘যদা ৰা তেনা’’তিআদি. তে চেৰ ধম্মেতি তে ছন্দরাগট্ঠানিযে ধম্মে. নিব্বিজ্ঝিত্ৰা পস্সতীতি কিলেসে নিব্বিজ্ঝিত্ৰা ৰিভূতং পাকটং কত্ৰা পস্সতীতি.
দুতিযনিদানসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.
সম্বোধৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.