১০. পংসুধোৰকসুত্তৰণ্ণনা
১০২. দসমে অনীহতদোসন্তি অনপনীতথূলকাল়কং. অনপনীতকসাৰন্তি অনপগতসুখুমকাল়কং. পহটমত্তন্তি আহটমত্তং.
দসকুসলকম্মপথৰসেন উপ্পন্নং চিত্তং চিত্তমেৰ, ৰিপস্সনাপাদকঅট্ঠসমাপত্তিচিত্তং ৰিপস্সনাচিত্তঞ্চ ততো চিত্ততো অধিকং চিত্তন্তি অধিচিত্তন্তি আহ ‘‘অধিচিত্তন্তি সমথৰিপস্সনাচিত্ত’’ন্তি. অনুযুত্তস্সাতি অনুপ্পন্নস্স উপ্পাদনৰসেন উপ্পন্নস্স পটিব্রূহনৰসেন অনু অনু যুত্তস্স, তত্থ যুত্তপ্পযুত্তস্সাতি অত্থো. এত্থ চ পুরেভত্তং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপ্পটিক্কন্তো নিসীদনং আদায ‘‘অসুকস্মিং রুক্খমূলে ৰা ৰনসণ্ডে ৰা পব্ভারে ৰা সমণধম্মং করিস্সামী’’তি নিক্খমন্তোপি তত্থ গন্ত্ৰা হত্থেহি ৰা পাদেহি ৰা নিসজ্জট্ঠানতো তিণপণ্ণানি অপনেন্তোপি অধিচিত্তং অনুযুত্তোযেৰ. নিসীদিত্ৰা পন হত্থপাদে ধোৰিত্ৰা মূলকম্মট্ঠানং গহেত্ৰা ভাৰনং অনুযুঞ্জন্তো ভাৰনায অপ্পনং অপ্পত্তাযপি অধিচিত্তমনুযুত্তোযেৰ তদত্থেনপি তংসদ্দৰোহারতো. চিত্তসম্পন্নোতি ধম্মচিত্তস্স সমন্নাগতত্তা সম্পন্নচিত্তো. পণ্ডিতজাতিকোতি পণ্ডিতসভাৰো.
কামে আরব্ভাতি ৰত্থুকামে আরব্ভ. কামরাগসঙ্খাতেন ৰা কামেন পটিসংযুত্তো ৰিতক্কো কামৰিতক্কো. ব্যাপজ্জতি চিত্তং এতেনাতি ব্যাপাদো, দোসো. ৰিহিংসন্তি এতায সত্তে, ৰিহিংসনং ৰা তেসং এতন্তি ৰিহিংসা, পরেসং ৰিহেঠনাকারেন পৰত্তস্স করুণাপটিপক্খস্স পাপধম্মস্সেতং অধিৰচনং. ঞাতকে আরব্ভ উপ্পন্নো ৰিতক্কোতি ঞাতকে আরব্ভ গেহস্সিতপেমৰসেন উপ্পন্নো ৰিতক্কো. জনপদমারব্ভ উপ্পন্নো ৰিতক্কোতি এত্থাপি এসেৰ নযো. অহো ৰত মং…পে… উপ্পন্নো ৰিতক্কোতি ‘‘অহো ৰত মং পরে ন অৰজানেয্যুং, ন হেট্ঠা কত্ৰা মঞ্ঞেয্যুং, পাসাণচ্ছত্তং ৰিয গরুং করেয্যু’’ন্তি এৰং উপ্পন্নৰিতক্কো. দসৰিপস্সনুপক্কিলেসৰিতক্কাতি ওভাসাদিদসৰিপস্সনুপক্কিলেসে আরব্ভ উপ্পন্নৰিতক্কা.
অৰসিট্ঠা ধম্মৰিতক্কা এতস্সাতি অৰসিট্ঠধম্মৰিতক্কো, ৰিপস্সনাসমাধি. ন একগ্গভাৰপ্পত্তো ন একগ্গতং পত্তো. একং উদেতীতি হি একোদি, পটিপক্খেহি অনভিভূতত্তা অগ্গং সেট্ঠং হুত্ৰা উদেতীতি অত্থো. সেট্ঠোপি হি লোকে একোতি ৰুচ্চতি, একস্মিং আরম্মণে সমাধানৰসেন পৰত্তচিত্তস্সেতং অধিৰচনং. একোদিস্স ভাৰো একোদিভাৰো, একগ্গতাযেতং অধিৰচনং.
নিযকজ্ঝত্তন্তি অত্তসন্তানস্সেতং অধিৰচনং. গোচরজ্ঝত্তন্তি ইধ নিব্বানং অধিপ্পেতং. তেনাহ ‘‘একস্মিং নিব্বানগোচরেযেৰ তিট্ঠতী’’তি. সুট্ঠু নিসীদতীতি সমাধিপটিপক্খে কিলেসে সন্নিসীদেন্তো সুট্ঠু নিসীদতি. একগ্গং হোতীতি অব্যগ্গভাৰপ্পত্তিযা একগ্গং হোতি. সম্মা আধিযতীতি যথা আরম্মণে সুট্ঠু অপ্পিতং হোতি, এৰং সম্মা সম্মদেৰ আধিযতি.
অভিঞ্ঞা সচ্ছিকরণীযস্সাতি এত্থ ‘‘অভিঞ্ঞায সচ্ছিকরণীযস্সা’’তি ৰত্তব্বে ‘‘অভিঞ্ঞা’’তি য-কারলোপেন পন পুন কালকিরিযানিদ্দেসো কতোতি আহ ‘‘অভিজানিত্ৰা পচ্চক্খং কাতব্বস্সা’’তি. অভিঞ্ঞায ইদ্ধিৰিধাদিঞাণেন সচ্ছিকিরিযং ইদ্ধিৰিধপচ্চনুভৰনাদিকং অভিঞ্ঞাসচ্ছিকরণীযন্তি এৰং ৰা এত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. সক্খিভব্বতং পাপুণাতীতি এত্থ পন যস্স পচ্চক্খং অত্থি, সো সক্খী, সক্খিনো ভব্বতা সক্খিভব্বতা, সক্খিভৰনন্তি ৰুত্তং হোতি. সক্খী চ সো ভব্বো চাতি সক্খিভব্বো. অযঞ্হি ইদ্ধিৰিধাদীনং ভব্বো তত্থ চ সক্খীতি সক্খিভব্বো, তস্স ভাৰো সক্খিভব্বতা, তং পাপুণাতীতি অত্থো.
অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানাদিভেদেতি এত্থ অভিঞ্ঞাপাদা চ অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানঞ্চ অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানানি. আদি-সদ্দেন অরহত্তঞ্চ অরহত্তস্স ৰিপস্সনা চ সঙ্গহিতাতি দট্ঠব্বং. তেনেৰ মজ্ঝিমনিকাযট্ঠকথাযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.১৯৮) –
‘‘সতি সতিআযতনেতি সতি সতিকারণে. কিঞ্চেত্থ কারণং? অভিঞ্ঞা ৰা অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং ৰা, অৰসানে পন অরহত্তং ৰা কারণং অরহত্তস্স ৰিপস্সনা ৰাতি ৰেদিতব্ব’’ন্তি ৰুত্তং.
যঞ্হি তং তত্র তত্র সক্খিভব্বতাসঙ্খাতং ইদ্ধিৰিধপচ্চনুভৰনাদি, তস্স অভিঞ্ঞা কারণং. অথ ইদ্ধিৰিধপচ্চনুভৰনাদি অভিঞ্ঞা, এৰং সতি অভিঞ্ঞাপাদকজ্ঝানং কারণং. অৰসানে ছট্ঠাভিঞ্ঞায পন অরহত্তং, অরহত্তস্স ৰিপস্সনা ৰা কারণং. অরহত্তঞ্হি ‘‘কুদাস্সু নামাহং তদাযতনং উপসম্পজ্জ ৰিহরিস্সামি, যদরিযা এতরহি উপসম্পজ্জ ৰিহরন্তী’’তি (ম. নি. ১.৪৬৫; ৩.৩০৭) অনুত্তরেসু ৰিমোক্খেসু পিহং উপট্ঠপেত্ৰা অভিঞ্ঞা নিব্বত্তেন্তস্স কারণং. ইদঞ্চ সাধারণং ন হোতি, সাধারণৰসেন পন অরহত্তস্স ৰিপস্সনা কারণং. ইমস্মিঞ্হি সুত্তে অরহত্তফলৰসেন ছট্ঠাভিঞ্ঞা ৰুত্তা. তেনেৰাহ ‘‘আসৰানং খযাতিআদি চেত্থ ফলসমাপত্তিৰসেন ৰুত্তন্তি ৰেদিতব্ব’’ন্তি.
পংসুধোৰকসুত্তৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.