৭-১০. দুতিযসিক্খাসুত্তাদিৰণ্ণনা

৮৮-৯১. সত্তমে কুলা কুলং গমনকোতি কুলতো কুলং গচ্ছন্তো. দ্ৰে ৰা তযো ৰা ভৰেতি দেৰমনুস্সৰসেন দ্ৰে ৰা তযো ৰা ভৰে. মিস্সকভৰৰসেন হেতং ৰুত্তং. দেসনামত্তমেৰ চেতং ‘‘দ্ৰে ৰা তীণি ৰা’’তি. যাৰ ছট্ঠভৰা সংসরন্তোপি কোলংকোলোৰ হোতি. তেনেৰাহ ‘‘অযঞ্হি দ্ৰে ৰা ভৰে…পে… এৰমেত্থ ৰিকপ্পো দট্ঠব্বো’’তি. উল়ারকুলৰচনো ৰা এত্থ কুলসদ্দো, কুলতো কুলং গচ্ছতীতি কোলংকোলো. সোতাপত্তিফলসচ্ছিকিরিযতো পট্ঠায হি নীচকুলে উপ্পত্তি নাম নত্থি, মহাভোগকুলেসু এৰ নিব্বত্ততীতি অত্থো. কেৰলো হি কুলসদ্দো মহাকুলমেৰ ৰদতি ‘‘কুলপুত্তো’’তিআদীসু ৰিয. একবীজীতি এত্থ খন্ধবীজং নাম কথিতং, খন্ধবীজন্তি চ পটিসন্ধিৰিঞ্ঞাণং ৰুচ্চতি. যস্স হি সোতাপন্নস্স একং খন্ধবীজং অত্থি, একং ভৰগ্গহণং, সো একবীজী নাম. তেনাহ ‘‘একস্সেৰ ভৰস্স বীজং এতস্স অত্থীতি একবীজী’’তি. ‘‘মানুসকং ভৰ’’ন্তি ইদং পনেত্থ দেসনামত্তমেৰ, ‘‘দেৰভৰং নিব্বত্তেতী’’তিপি পন ৰত্তুং ৰট্টতিযেৰ.

উদ্ধংৰাহিভাৰেন উদ্ধমস্স তণ্হাসোতং ৰট্টসোতং ৰাতি উদ্ধংসোতো, উদ্ধং ৰা গন্ত্ৰা পটিলভিতব্বতো উদ্ধমস্স মগ্গসোতন্তি উদ্ধংসোতো. পটিসন্ধিৰসেন অকনিট্ঠভৰং গচ্ছতীতি অকনিট্ঠগামী. যত্থ কত্থচীতি অৰিহাদীসু যত্থ কত্থচি. সপ্পযোগেনাতি ৰিপস্সনাঞাণাভিসঙ্খারসঙ্খাতেন পযোগেন সহ, মহতা ৰিপস্সনাপযোগেনাতি অত্থো. উপহচ্চাতি এতস্স উপগন্ত্ৰাতি অত্থো. তেন ৰেমজ্ঝাতিক্কমো কালকিরিযাপগমনঞ্চ সঙ্গহিতং হোতি, তস্মা আযুৰেমজ্ঝং অতিক্কমিত্ৰা পরিনিব্বাযন্তো উপহচ্চপরিনিব্বাযী নাম হোতীতি আহ ‘‘যো পন কপ্পসহস্সাযুকেসু অৰিহেসূ’’তিআদি. সো তিৰিধো হোতীতি ঞাণস্স তিক্খমজ্ঝমুদুভাৰেন তিৰিধো হোতি. তেনাহ ‘‘কপ্পসহস্সাযুকেসূ’’তিআদি.

সদ্ধাধুরেন অভিনিৰিসিত্ৰাতি ‘‘সচে সদ্ধায সক্কা নিব্বত্তেতুং, নিব্বত্তেস্সামি লোকুত্তরমগ্গ’’ন্তি এৰং সদ্ধাধুরৰসেন অভিনিৰিসিত্ৰা ৰিপস্সনং পট্ঠপেত্ৰা. পঞ্ঞাধুরেন অভিনিৰিট্ঠোতি ‘‘সচে পঞ্ঞায সক্কা, নিব্বত্তেস্সামি লোকুত্তরমগ্গ’’ন্তি এৰং পঞ্ঞাধুরং কত্ৰা অভিনিৰিট্ঠো. যথাৰুত্তমেৰ অট্ঠৰিধত্তং কোলংকোলসত্তক্খত্তুপরমেসু অতিদিসন্তো ‘‘তথা কোলংকোলা সত্তক্খত্তুপরমা চা’’তি আহ. ৰুত্তনযেনেৰ অট্ঠ কোলংকোলা, অট্ঠ সত্তক্খত্তুপরমাতি ৰুত্তং হোতি.

তত্থ সত্তক্খত্তুং পরমা ভৰূপপত্তি অত্তভাৰগ্গহণং অস্স, ততো পরং অট্ঠমং ভৰং নাদিযতীতি সত্তক্খত্তুপরমো. ভগৰতা গহিতনামৰসেনেৰ চেতানি অরিযায জাতিযা জাতানং তেসং নামানি জাতানি কুমারানং মাতাপিতূহি গহিতনামানি ৰিয. এত্তকঞ্হি ঠানং গতো একবীজী নাম হোতি, এত্তকং কোলংকোলো, এত্তকং সত্তক্খত্তুপরমোতি ভগৰতা এতেসং নামং গহিতং. নিযমতো পন অযং একবীজী, অযং কোলংকোলো, অযং সত্তক্খত্তুপরমোতি নত্থি. কো পন নেসং এতং পভেদং নিযমেতীতি? কেচি তাৰ থেরা ‘‘পুব্বহেতু নিযমেতী’’তি ৰদন্তি, কেচি পঠমমগ্গো, কেচি উপরি তযো মগ্গা, কেচি তিণ্ণং মগ্গানং ৰিপস্সনাতি.

তত্থ ‘‘পুব্বহেতু নিযমেতী’’তি ৰাদে পঠমমগ্গস্স উপনিস্সযো কতো নাম হোতি, ‘‘উপরি তযো মগ্গা নিরুপনিস্সযা উপ্পন্না’’তি ৰচনং আপজ্জতি. ‘‘পঠমমগ্গো নিযমেহী’’তি ৰাদে উপরি তিণ্ণং মগ্গানং নিরত্থকতা আপজ্জতি. ‘‘উপরি তযো মগ্গা নিযমেন্তী’’তি ৰাদে পঠমমগ্গে অনুপ্পন্নেযেৰ উপরি তযো মগ্গা উপ্পন্নাতি আপজ্জতীতি. ‘‘তিণ্ণং মগ্গানং ৰিপস্সনা নিযমেতী’’তি ৰাদো পন যুজ্জতি. সচে হি উপরি তিণ্ণং মগ্গানং ৰিপস্সনা বলৰতী হোতি, একবীজী নাম হোতি, ততো মন্দতরায কোলংকোলো, ততো মন্দতরায সত্তক্খত্তুপরমোতি.

একচ্চো হি সোতাপন্নো ৰট্টজ্ঝাসযো হোতি ৰট্টাভিরতো, পুনপ্পুনং ৰট্টস্মিংযেৰ চরতি সন্দিস্সতি. অনাথপিণ্ডিকো সেট্ঠি, ৰিসাখা উপাসিকা, চূল়রথমহারথা দেৰপুত্তা, অনেকৰণ্ণো দেৰপুত্তো, সক্কো দেৰরাজা, নাগদত্তো দেৰপুত্তোতি ইমে হি এত্তকা জনা ৰট্টজ্ঝাসযা ৰট্টাভিরতা আদিতো পট্ঠায ছ দেৰলোকে সোধেত্ৰা অকনিট্ঠে ঠত্ৰা পরিনিব্বাযিস্সন্তি, ইমে ইধ ন গহিতা. ন কেৰলঞ্চিমেৰ, যোপি মনুস্সেসুযেৰ সত্তক্খত্তুং সংসরিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি, যোপি দেৰলোকে নিব্বত্তো দেৰেসুযেৰ সত্তক্খত্তুং অপরাপরং সংসরিত্ৰা অরহত্তং পাপুণাতি. ইমেপি ইধ ন গহিতা, কালেন দেৰে, কালেন মনুস্সে সংসরিত্ৰা পন অরহত্তং পাপুণন্তোৰ ইধ গহিতো, তস্মা ‘‘সত্তক্খত্তুপরমো’’তি ইদং ইধট্ঠকৰোকিণ্ণভৰূপপত্তিকসুক্খৰিপস্সকস্স নামং কথিতন্তি ৰেদিতব্বং.

‘‘সকিদেৰ ইমং লোকং আগন্ত্ৰা’’তি (পু. প. ৩৪) ৰচনতো পঞ্চসু সকদাগামীসু চত্তারো ৰজ্জেত্ৰা একোৰ গহিতো. একচ্চো হি ইধ সকদাগামিফলং পত্ৰা ইধেৰ পরিনিব্বাযতি, একচ্চো ইধ পত্ৰা দেৰলোকে পরিনিব্বাযতি, একচ্চো দেৰলোকে পত্ৰা তত্থেৰ পরিনিব্বাযতি, একচ্চো দেৰলোকে পত্ৰা ইধূপপজ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযতি. ইমে চত্তারোপি ইধ ন গহিতা. যো পন ইধ পত্ৰা দেৰলোকে যাৰতাযুকং ৰসিত্ৰা পুন ইধূপপজ্জিত্ৰা পরিনিব্বাযিস্সতি, অযং একোৰ ইধ গহিতোতি ৰেদিতব্বো.

ইদানি তস্স পভেদং দস্সেন্তো ‘‘তীসু পন ৰিমোক্খেসূ’’তিআদিমাহ. ইমস্স পন সকদাগামিনো একবীজিনা সদ্ধিং কিং নানাকরণন্তি? একবীজিস্স একাৰ পটিসন্ধি, সকদাগামিস্স দ্ৰে পটিসন্ধিযো, ইদং তেসং নানাকরণং. সুঞ্ঞতৰিমোক্খেন ৰিমুত্তখীণাসৰো পটিপদাৰসেন চতুব্বিধো হোতি, তথা অনিমিত্তঅপ্পণিহিতৰিমোক্খেহীতি এৰং দ্ৰাদস অরহন্তা হোন্তীতি আহ ‘‘যথা পন সকদাগামিনো, তথেৰ অরহন্তো দ্ৰাদস ৰেদিতব্বা’’তি. অট্ঠমনৰমদসমানি উত্তানত্থানেৰ.

দুতিযসিক্খাসুত্তাদিৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.