৩. ৰিনযপেয্যালং
২০১. অত্থৰসেতি ৰুদ্ধিৰিসেসে আনিসংসৰিসেসে. তেসং পন সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিকারণত্তা আহ ‘‘দ্ৰে কারণানি সন্ধাযা’’তি. অত্থোযেৰ ৰা অত্থৰসো, দ্ৰে অত্থে দ্ৰে কারণানীতি ৰুত্তং হোতি. অথ ৰা অত্থো ফলং তদধীনৰুত্তিতায ৰসো এতস্সাতি অত্থৰসো, কারণন্তি এৰম্পেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. যথা ‘‘অনভিজ্ঝা ধম্মপদ’’ন্তি ৰুত্তে অনভিজ্ঝা একো ধম্মকোট্ঠাসোতি অত্থো হোতি. এৰমিধাপি সিক্খাপদন্তি সিক্খাকোট্ঠাসো সিক্খায একো পদেসোতি অযমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বোতি আহ ‘‘সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তন্তি সিক্খাকোট্ঠাসো ঠপিতো’’তি.
সঙ্ঘসুট্ঠু নাম সঙ্ঘস্স সুট্ঠুভাৰো ‘‘সুট্ঠু দেৰা’’তি (পারা. অট্ঠ. ৩৯) আগতট্ঠানে ৰিয ‘‘সুট্ঠু, ভন্তে’’তি ৰচনসম্পটিচ্ছনভাৰো. তেনাহ ‘‘সঙ্ঘসুট্ঠুতাযাতি সঙ্ঘস্স সুট্ঠুভাৰাযা’’তিআদি. দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযাতি দুম্মঙ্কূ নাম দুস্সীলপুগ্গলা. যে মঙ্কুতং আপাদিযমানাপি দুক্খেন আপজ্জন্তি, ৰীতিক্কমং করোন্তা ৰা কত্ৰা ৰা ন লজ্জন্তি, তেসং নিগ্গহত্থায. তে হি সিক্খাপদে অসতি ‘‘কিং তুম্হেহি দিট্ঠং, কিং সুতং, কিং অম্হেহি কতং, কতরস্মিং ৰত্থুস্মিং কতমং আপত্তিং রোপেত্ৰা অম্হে নিগ্গণ্হথা’’তি সঙ্ঘং ৰিহেঠেস্সন্তি, সিক্খাপদে পন সতি তেসং সঙ্ঘো সিক্খাপদং দস্সেত্ৰা ধম্মেন ৰিনযেন সত্থুসাসনেন নিগ্গহেস্সতি. তেন ৰুত্তং ‘‘দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহাযা’’তি.
পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারাযাতি পেসলানং পিযসীলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারত্থায. পিযসীলা হি ভিক্খূ কত্তব্বাকত্তব্বং সাৰজ্জানৰজ্জং ৰেলং মরিযাদং অজানন্তা সিক্খত্তযপারিপূরিযা ঘটমানা কিলমন্তি, উব্বাল়্হা হোন্তি, কত্তব্বাকত্তব্বং পন সাৰজ্জানৰজ্জং ৰেলং মরিযাদঞ্চ ঞত্ৰা সিক্খত্তযপারিপূরিযা ঘটেন্তা ন কিলমন্তি, ন উব্বাল়্হা হোন্তি. তেন তেসং সিক্খাপদপ্পঞ্ঞাপনা ফাসুৰিহারায সংৰত্ততি. যো ৰা দুম্মঙ্কূনং পুগ্গলানং নিগ্গহো, স্ৰেৰ এতেসং ফাসুৰিহারো. দুস্সীলপুগ্গলে নিস্সায হি উপোসথো ন তিট্ঠতি, পৰারণা ন তিট্ঠতি, সঙ্ঘকম্মানি নপ্পৰত্তন্তি, সামগ্গী ন হোতি, ভিক্খূ অনেকগ্গা উদ্দেসপরিপুচ্ছাকম্মট্ঠানাদীনি অনুযুঞ্জিতুং ন সক্কোন্তি. দুস্সীলেসু পন নিগ্গহিতেসু সব্বোপি অযং উপদ্দৰো ন হোতি, ততো পেসলা ভিক্খূ ফাসু ৰিহরন্তি. এৰং ‘‘পেসলানং ভিক্খূনং ফাসুৰিহারাযা’’তি এত্থ দ্ৰিধা অত্থো ৰেদিতব্বো.
‘‘ন ৰো অহং, চুন্দ, দিট্ঠধম্মিকানংযেৰ আসৰানং সংৰরায ধম্মং দেসেমী’’তি (দী. নি. ৩.১৮২) এত্থ ৰিৰাদমূলভূতা কিলেসা আসৰাতি আগতা.
‘‘যেন দেৰূপপত্যস্স, গন্ধব্বো ৰা ৰিহঙ্গমো;
যক্খত্তং যেন গচ্ছেয্যং, মনুস্সত্তঞ্চ অব্বজে;
তে ময্হং আসৰা খীণা, ৰিদ্ধস্তা ৰিনল়ীকতা’’তি. (অ. নি. ৪.৩৬) –
এত্থ তেভূমকং কম্মং অৰসেসা চ অকুসলা ধম্মা. ইধ পন পরূপৰাদৰিপ্পটিসারৰধবন্ধনাদযো চেৰ অপাযদুক্খভূতা চ নানপ্পকারা উপদ্দৰা আসৰাতি আহ – ‘‘দিট্ঠধম্মে ইমস্মিংযেৰ অত্তভাৰে ৰীতিক্কমপচ্চযা পটিলদ্ধব্বান’’ন্তিআদি. যদি হি ভগৰা সিক্খাপদং ন পঞ্ঞাপেয্য, ততো অসদ্ধম্মপ্পটিসেৰনঅদিন্নাদানপাণাতিপাতাদিহেতু যে উপ্পজ্জেয্যুং পরূপৰাদাদযো দিট্ঠধম্মিকা নানপ্পকারা অনত্থা, যে চ তন্নিমিত্তমেৰ নিরযাদীসু নিব্বত্তস্স পঞ্ঞৰিধবন্ধনকম্মকারণাদিৰসেন মহাদুক্খানুভৰনপ্পকারা অনত্থা, তে সন্ধায ইদং ৰুত্তং ‘‘দিট্ঠধম্মিকানং আসৰানং সংৰরায সম্পরাযিকানং আসৰানং পটিঘাতাযা’’তি. দিট্ঠধম্মো ৰুচ্চতি পচ্চক্খো অত্তভাৰো, তত্থ ভৰা দিট্ঠধম্মিকা. সম্পরেতব্বতো পেচ্চ গন্তব্বতো সম্পরাযো, পরলোকো, তত্থ ভৰা সম্পরাযিকা.
অকুসলৰেরানন্তি পাণাতিপাতাদিপঞ্চদুচ্চরিতানং. তানি ৰেরকারণত্তা ‘‘ৰেরানী’’তি ৰুচ্চন্তি, পুগ্গলেসু পন উপ্পজ্জমানানি ৰেরানি. তে এৰ ৰা দুক্খধম্মাতি হেট্ঠা ৰুত্তা ৰধবন্ধনাদযো. তেসং পক্খুপচ্ছেদনত্থাযাতি তেসং পাপিচ্ছানং পক্খুপচ্ছেদায গণভোজনসদিসং সিক্খাপদং পঞ্ঞত্তং. পণ্ডিতমনুস্সানন্তি লোকিযপরিক্খকজনানং. তে হি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ঞত্ৰা ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ দিস্ৰা ৰা – ‘‘যানি ৰত লোকে মহাজনস্স রজ্জনদুস্সনমুয্হনট্ঠানানি, তেহি ইমে সমণা সক্যপুত্তিযা আরকা ৰিহরন্তি, দুক্করং ৰত করোন্তি, ভারিযং ৰত করোন্তী’’তি পসাদং আপজ্জন্তি ৰিনযপিটকে পোত্থকং দিস্ৰা মিচ্ছাদিট্ঠিকতৰেদিব্রাহ্মণো ৰিয. উপরূপরিপসাদভাৰাযাতি ভিয্যো ভিয্যো পসাদুপ্পাদনত্থং. যেপি হি সাসনে পসন্না কুলপুত্তা, তেপি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিং ৰা ঞত্ৰা যথাপঞ্ঞত্তং পটিপজ্জমানে ভিক্খূ ৰা দিস্ৰা ‘‘অহো, অয্যা, দুক্করকারিনো, যে যাৰজীৰং একভত্তং ব্রহ্মচরিযং ৰিনযসংৰরং অনুপালেন্তী’’তি ভিয্যো ভিয্যো পসীদন্তি.
সদ্ধম্মস্স চিরট্ঠিতত্থন্তি পরিযত্তিসদ্ধম্মো, পটিপত্তিসদ্ধম্মো, অধিগমসদ্ধম্মোতি তিৰিধস্সপি সদ্ধম্মস্স চিরট্ঠিতত্থং. তত্থ পিটকত্তযসঙ্গহিতং সব্বম্পি বুদ্ধৰচনং পরিযত্তিসদ্ধম্মো নাম. তেরস ধুতগুণা, চুদ্দস খন্ধকৰত্তানি, দ্ৰেঅসীতি মহাৰত্তানি, সীলসমাধিৰিপস্সনাতি অযং পটিপত্তিসদ্ধম্মো নাম. চত্তারো অরিযমগ্গা চত্তারি চ সামঞ্ঞফলানি নিব্বানঞ্চাতি অযং অধিগমসদ্ধম্মো নাম. সো সব্বো যস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি ভিক্খূ সিক্খাপদঞ্চ তস্স ৰিভঙ্গঞ্চ তদত্থজোতনত্থং অঞ্ঞঞ্চ বুদ্ধৰচনং পরিযাপুণন্তি, যথাপঞ্ঞত্তঞ্চ পটিপজ্জমানা পটিপত্তিং পূরেত্ৰা পটিপত্তিযা অধিগন্তব্বং লোকুত্তরধম্মং অধিগচ্ছন্তি, তস্মা সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা চিরট্ঠিতিকো হোতি.
পঞ্চৰিধস্সপি ৰিনযস্সাতি তদঙ্গৰিনযাদিৰসেন পঞ্চপ্পকারস্স ৰিনযস্স. ৰিনযট্ঠকথাযং (পারা. অট্ঠ. ৩৯) পন সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা সতি সংৰরৰিনযো চ পহানৰিনযো চ সমথৰিনযো চ পঞ্ঞত্তিৰিনযো চাতি চতুব্বিধোপি ৰিনযো অনুগ্গহিতো হোতি উপত্থম্ভিতো সুপত্থম্ভিতো. তেন ৰুত্তং ‘‘ৰিনযানুগ্গহাযা’’তি. তত্থ সংৰরৰিনযোতি সীলসংৰরো, সতিসংৰরো, ঞাণসংৰরো, খন্তিসংৰরো, ৰীরিযসংৰরোতি পঞ্চৰিধোপি সংৰরো যথাসকং সংৰরিতব্বানং ৰিনেতব্বানঞ্চ কাযদুচ্চরিতাদীনং সংৰরণতো সংৰরো, ৰিনযনতো ৰিনযোতি ৰুচ্চতি. পহানৰিনযোতি তদঙ্গপ্পহানং, ৰিক্খম্ভনপ্পহানং, সমুচ্ছেদপ্পহানং, পটিপ্পস্সদ্ধিপ্পহানং, নিস্সরণপ্পহানন্তি পঞ্চৰিধম্পি পহানং যস্মা চাগট্ঠেন পহানং, ৰিনযনট্ঠেন ৰিনযো, তস্মা পহানৰিনযোতি ৰুচ্চতি. সমথৰিনযোতি সত্ত অধিকরণসমথা. পঞ্ঞত্তিৰিনযোতি সিক্খাপদমেৰ. সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা হি ৰিজ্জমানায এৰ সিক্খাপদসম্ভৰতো সিক্খাপদসঙ্খাতো পঞ্ঞত্তিৰিনযোতি সিক্খাপদপঞ্ঞত্তিযা অনুগ্গহিতো হোতি.
২০২-২৩০. ভিক্খূনং পঞ্চাতি নিদানপারাজিকসঙ্ঘাদিসেসানিযতৰিত্থারুদ্দেসৰসেন পঞ্চ ভিক্খূনং উদ্দেসা. ভিক্খুনীনং চত্তারোতি ভিক্খূনং ৰুত্তেসু অনিযতুদ্দেসং ঠপেত্ৰা অৰসেসা চত্তারো.
এহিভিক্খূপসম্পদাতি ‘‘এহি ভিক্খূ’’তি ৰচনমত্তেন পঞ্ঞত্তউপসম্পদা. ভগৰা হি এহিভিক্খুভাৰায উপনিস্সযসম্পন্নং পুগ্গলং দিস্ৰা রত্তপংসুকূলন্তরতো সুৰণ্ণৰণ্ণং দক্খিণহত্থং নীহরিত্ৰা ব্রহ্মঘোসং নিচ্ছারেন্তো ‘‘এহি ভিক্খু, চর ব্রহ্মচরিযং সম্মা দুক্খস্স অন্তকিরিযাযা’’তি ৰদতি. তস্স সহেৰ ভগৰতো ৰচনেন গিহিলিঙ্গং অন্তরধাযতি, পব্বজ্জা চ উপসম্পদা চ রুহতি, ভণ্ডু কাসাৰৰসনো হোতি – একং নিৰাসেত্ৰা একং পারুপিত্ৰা একং অংসে ঠপেত্ৰা ৰামঅংসকূটে আসত্তনীলুপ্পলৰণ্ণমত্তিকাপত্তো.
‘‘তিচীৰরঞ্চ পত্তো চ, ৰাসি সূচি চ বন্ধনং;
পরিস্সাৰনেন অট্ঠেতে, যুত্তযোগস্স ভিক্খুনো’’তি. (দী. নি. অট্ঠ. ১.২১৫; ম. নি. অট্ঠ. ১.২৯৪; ২.৩৪৯; অ. নি. অট্ঠ. ২.৪.১৯৮; পারা. অট্ঠ. ৪৫ পদভাজনীযৰণ্ণনা; অপ. অট্ঠ. ১.অৰিদূরেনিদানকথা; বু. ৰং. অট্ঠ. ২৭.অৰিদূরেনিদানকথা; জা. অট্ঠ. ১.অৰিদূরেনিদানকথা; মহানি. অট্ঠ. ২০৬) –
এৰং ৰুত্তেহি অট্ঠহি পরিক্খারেহি সরীরে পটিমুক্কেহিযেৰ ৰস্সসতিকত্থেরো ৰিয ইরিযাপথসম্পন্নো বুদ্ধাচরিযকো বুদ্ধুপজ্ঝাযকো সম্মাসম্বুদ্ধং ৰন্দমানোযেৰ তিট্ঠতি.
সরণগমনূপসম্পদাতি ‘‘বুদ্ধং সরণং গচ্ছামী’’তিআদিনা নযেন তিক্খত্তুং ৰাচং ভিন্দিত্ৰা ৰুত্তেহি তীহি সরণগমনেহি অনুঞ্ঞাতউপসম্পদা. ওৰাদূপসম্পদাতি ওৰাদপ্পটিগ্গহণউপসম্পদা. সা চ ‘‘তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৰং সিক্খিতব্বং ‘তিব্বং মে হিরোত্তপ্পং, পচ্চুপট্ঠিতং ভৰিস্সতি থেরেসু নৰেসু মজ্ঝিমেসূ’তি. এৰঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৰং সিক্খিতব্বং ‘যং কিঞ্চি ধম্মং সুণিস্সামি কুসলূপসংহিতং, সব্বং তং অট্ঠিং কত্ৰা মনসি করিত্ৰা সব্বচেতসা সমন্নাহরিত্ৰা ওহিতসোতো ধম্মং সুণিস্সামী’তি, এৰঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্বং. তস্মাতিহ তে, কস্সপ, এৰং সিক্খিতব্বং ‘সাতসহগতা চ মে কাযগতাসতি ন ৰিজহিস্সতী’তি, এৰঞ্হি তে, কস্সপ, সিক্খিতব্ব’’ন্তি (সং. নি. ২.১৫৪) ইমিনা ওৰাদপ্পটিগ্গহণেন মহাকস্সপত্থেরস্স অনুঞ্ঞাতউপসম্পদা.
পঞ্হব্যাকরণূপসম্পদা নাম সোপাকস্স অনুঞ্ঞাতউপসম্পদা. ভগৰা কির পুব্বারামে অনুচঙ্কমন্তং সোপাকসামণেরং ‘‘উদ্ধুমাতকসঞ্ঞাতি ৰা, সোপাক, রূপসঞ্ঞাতি ৰা ইমে ধম্মা নানত্থা নানাব্যঞ্জনা, উদাহু একত্থা ব্যঞ্জনমেৰ নান’’ন্তি দস অসুভনিস্সিতে পঞ্হে পুচ্ছি. সো ব্যাকাসি. ভগৰা তস্স সাধুকারং দত্ৰা ‘‘কতিৰস্সোসি, ত্ৰং সোপাকা’’তি পুচ্ছি. সত্তৰস্সোহং ভগৰাতি. সোপাক, ত্ৰং মম সব্বঞ্ঞুতঞ্ঞাণেন সদ্ধিং সংসন্দিত্ৰা পঞ্হে ব্যাকাসীতি আরদ্ধচিত্তো উপসম্পদং অনুজানি. অযং পঞ্হব্যাকরণূপসম্পদা.
ঞত্তিচতুত্থউপসম্পদা নাম ভিক্খূনং এতরহি উপসম্পদা. গরুধম্মূপসম্পদাতি গরুধম্মপ্পটিগ্গহণেন উপসম্পদা. সা চ মহাপজাপতিযা অট্ঠগরুধম্মপ্পটিগ্গহণেন অনুঞ্ঞাতা. উভতোসঙ্ঘে উপসম্পদা নাম ভিক্খুনিযা ভিক্খুনিসঙ্ঘতো ঞত্তিচতুত্থেন, ভিক্খুসঙ্ঘতো ঞত্তিচতুত্থেনাতি ইমেহি দ্ৰীহি কম্মেহি অনুঞ্ঞাতা অট্ঠৰাচিকূপসম্পদা. দূতেন উপসম্পদা নাম অড্ঢকাসিযা গণিকায অনুঞ্ঞাতা উপসম্পদা.
ঞত্তিকম্মং নৰ ঠানানি গচ্ছতীতি কতমানি নৰ ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, উপোসথো, পৰারণা, সম্মুতি, দানং, পটিগ্গহং, পচ্চুক্কড্ঢনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ নৰমন্তি এৰং ৰুত্তানি নৰ ঠানানি গচ্ছতি. তত্থ ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামস্স আযস্মতো উপসম্পদাপেক্খো, অনুসিট্ঠো সো মযা, যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো আগচ্ছেয্য, আগচ্ছাহীতি ৰত্তব্বো’’তি (মহাৰ. ১২৬) এৰং উপসম্পদাপেক্খস্স ওসারণা ওসারণা নাম.
‘‘সুণন্তু মে, আযস্মন্তা, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু ধম্মকথিকো, ইমস্স নেৰ সুত্তং আগচ্ছতি, নো সুত্তৰিভঙ্গো, সো অত্থং অসল্লক্খেত্ৰা ব্যঞ্জনচ্ছাযায অত্থং পটিবাহতি. যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইত্থন্নামং ভিক্খুং ৰুট্ঠাপেত্ৰা অৰসেসা ইমং অধিকরণং ৰূপসমেয্যামা’’তি এৰং উব্বাহিকৰিনিচ্ছযে ধম্মকথিকস্স ভিক্খুনো নিস্সারণা নিস্সারণা নাম.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অজ্জুপোসথো পন্নরসো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো উপোসথং করেয্যা’’তি এৰং উপোসথকম্মৰসেন ঠপিতা ঞত্তি উপোসথো নাম.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অজ্জ পৰারণা পন্নরসী. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো পৰারেয্যা’’তি এৰং পৰারণাকম্মৰসেন ঠপিতা ঞত্তি পৰারণা নাম.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামস্স আযস্মতো উপসম্পদাপেক্খো. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং অনুসাসেয্য’’ন্তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামং অনুসাসেয্যা’’তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং অন্তরাযিকে ধম্মে পুচ্ছেয্য’’ন্তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামং অন্তরাযিকে ধম্মে পুচ্ছেয্যা’’তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামং ৰিনযং পুচ্ছেয্য’’ন্তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামং ৰিনযং পুচ্ছেয্যা’’তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামেন ৰিনযং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেয্য’’ন্তি, ‘‘যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, ইত্থন্নামো ইত্থন্নামেন ৰিনযং পুট্ঠো ৰিস্সজ্জেয্যা’’তি এৰং অত্তানং ৰা পরং ৰা সম্মন্নিতুং ঠপিতা ঞত্তি সম্মুতি নাম.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, ইদং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো নিস্সগ্গিযং সঙ্ঘস্স নিস্সট্ঠং. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যা’’তি, ‘‘যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, আযস্মন্তা ইমং চীৰরং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো দদেয্যু’’ন্তি এৰং নিস্সট্ঠচীৰরপত্তাদীনং দানং দানং নাম.
‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অযং ইত্থন্নামো ভিক্খু আপত্তিং সরতি ৰিৰরতি উত্তানিং করোতি দেসেতি. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপত্তিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি, ‘‘যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, অহং ইত্থন্নামস্স ভিক্খুনো আপতিং পটিগ্গণ্হেয্য’’ন্তি, তেন ৰত্তব্বো ‘‘পস্সসী’’তি? আম পস্সামীতি. ‘‘আযতিং সংৰরেয্যাসী’’তি এৰং আপত্তিপ্পটিগ্গহো পটিগ্গহো নাম.
‘‘সুণন্তু মে, আযস্মন্তা আৰাসিকা, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইদানি উপোসথং করেয্যাম, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্যাম, আগমে কালে পৰারেয্যামা’’তি, তে চে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ ভণ্ডনকারকা কলহকারকা সঙ্ঘে অধিকরণকারকা তং কালং অনুৰসেয্যুং, আৰাসিকেন ভিক্খুনা ব্যত্তেন পটিবলেন আৰাসিকা ভিক্খূ ঞাপেতব্বা ‘‘সুণন্তু মে, আযস্মন্তা আৰাসিকা, যদাযস্মন্তানং পত্তকল্লং, ইদানি উপোসথং করেয্যাম, পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্যাম, আগমে জুণ্হে পৰারেয্যামা’’তি এৰং কতা পৰারণা পচ্চুক্কড্ঢনা নাম.
সব্বেহেৰ একজ্ঝং সন্নিপতিতব্বং, সন্নিপতিত্ৰা ব্যত্তেন ভিক্খুনা পটিবলেন সঙ্ঘো ঞাপেতব্বো ‘‘সুণাতু মে, ভন্তে, সঙ্ঘো, অম্হাকং ভণ্ডনজাতানং কলহজাতানং ৰিৰাদাপন্নানং ৰিহরতং বহু অস্সামণকং অজ্ঝাচিণ্ণং ভাসিতপরিক্কন্তং. সচে মযং ইমাহি আপত্তীহি অঞ্ঞমঞ্ঞং কারেস্সাম, সিযাপি তং অধিকরণং কক্খল়ত্তায ৰাল়ত্তায ভেদায সংৰত্তেয্য. যদি সঙ্ঘস্স পত্তকল্লং, সঙ্ঘো ইমং অধিকরণং তিণৰত্থারকেন ৰূপসমেয্য ঠপেত্ৰা থুল্লৰজ্জং, ঠপেত্ৰা গিহিপটিসংযুত্ত’’ন্তি এৰং তিণৰত্থারকসমথে কতা সব্বপঠমা সব্বসঙ্গাহিকঞত্তি কম্মলক্খণং নাম.
ঞত্তিদুতিযং কম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতীতি কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, সম্মুতি, দানং, উদ্ধরণং, দেসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ সত্তমন্তি এৰং ৰুত্তানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. তত্থ ৰড্ঢস্স লিচ্ছৰিনো পত্তনিক্কুজ্জনৰসেন খন্ধকে ৰুত্তা নিস্সারণা, তস্সেৰ পতউক্কুজ্জনৰসেন ৰুত্তা ওসারণা চ ৰেদিতব্বা. সীমাসম্মুতি তিচীৰরেন অৰিপ্পৰাসসম্মুতি সন্থতসম্মুতি ভত্তুদ্দেসকসেনাসনগ্গাহাপকভণ্ডাগারিক- চীৰরপ্পটিগ্গাহক-চীৰরভাজক-যাগুভাজক-ফলভাজক-খজ্জভাজক-অপ্পমত্তকৰিস্সজ্জক- সাটিযগ্গাহাপক-পত্তগ্গাহাপক-আরামিকপেসক-সামণেরপেসকসম্মুতীতি এতাসং সম্মুতীনং ৰসেন সম্মুতি ৰেদিতব্বা. কঠিনচীৰরদানমতকচীৰরদানৰসেন দানং ৰেদিতব্বং. কঠিনুদ্ধারণৰসেন উদ্ধারো ৰেদিতব্বো. কুটিৰত্থুৰিহারৰত্থুদেসনাৰসেন দেসনা ৰেদিতব্বা. যা পন তিণৰত্থারকসমথে সব্বসঙ্গাহিকঞত্তিঞ্চ একেকস্মিং পক্খে একেকং ঞত্তিঞ্চাতি তিস্সোপি ঞত্তিযো ঠপেত্ৰা পুন একস্মিং পক্খে একা, একস্মিং পক্খে একাতি দ্ৰেপি ঞত্তিদুতিযকম্মৰাচা ৰুত্তা. তাসং ৰসেন কম্মলক্খণং ৰেদিতব্বং.
ঞত্তিচতুত্থকম্মং সত্ত ঠানানি গচ্ছতীতি কতমানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি? ওসারণং, নিস্সারণং, সম্মুতি, দানং, নিগ্গহং, সমনুভাসনং, কম্মলক্খণঞ্ঞেৰ সত্তমন্তি এৰং ৰুত্তানি সত্ত ঠানানি গচ্ছতি. তত্থ তজ্জনীযকম্মাদীনং সত্তন্নং কম্মানং ৰসেন নিস্সারণা, তেসংযেৰ চ কম্মানং পটিপ্পস্সম্ভনৰসেন ওসারণা ৰেদিতব্বা. ভিক্খুনোৰাদকসম্মুতিৰসেন সম্মুতি ৰেদিতব্বা. পরিৰাসদানমানত্তদানৰসেন দানং ৰেদিতব্বং. মূলাযপটিকস্সনকম্মৰসেন নিগ্গহো ৰেদিতব্বো. উক্খিত্তানুৰত্তকা, অট্ঠ যাৰততিযকা, অরিট্ঠো, চণ্ডকাল়ী চ ইমেতে যাৰততিযকাতি ইমাসং একাদসন্নং সমনুভাসনানং ৰসেন সমনুভাসনা ৰেদিতব্বা. উপসম্পদকম্মঅব্ভানকম্মৰসেন কম্মলক্খণং ৰেদিতব্বং.
ধম্মসম্মুখতাতিআদীসু যেন ধম্মেন, যেন ৰিনযেন, যেন সত্থুসাসনেন সঙ্ঘো কম্মং করোতি, অযং ধম্মসম্মুখতা, ৰিনযসম্মুখতা, সত্থুসাসনসম্মুখতা. তত্থ ধম্মোতি ভূতৰত্থু. ৰিনযোতি চোদনা চেৰ সারণা চ. সত্থুসাসনং নাম ঞত্তিসম্পদা চেৰ অনুসাৰনসম্পদা চ. যাৰতিকা ভিক্খূ কম্মপ্পত্তা, তে আগতা হোন্তি, ছন্দারহানং ছন্দো আহটো হোতি, সম্মুখীভূতা নপ্পটিক্কোসন্তি, অযং সঙ্ঘসম্মুখতা. যস্স সঙ্ঘো কম্মং করোতি, তস্স সম্মুখীভাৰো পুগ্গলসম্মুখতা. সেসমেত্থ ৰুত্তনযত্তা উত্তানত্থমেৰ.
ইতি মনোরথপূরণিযা অঙ্গুত্তরনিকায-অট্ঠকথায
দুকনিপাতৰণ্ণনায অনুত্তানত্থদীপনা সমত্তা.