(১০) ৫. বালৰগ্গৰণ্ণনা

৯৯. পঞ্চমস্স পঠমে অনাগতং ভারং ৰহতীতি অত্তনো অসম্পত্তং ভারং ৰহতি. অথেরোৰ সমানো থেরেহি ৰহিতব্বং বীজনগ্গাহধম্মজ্ঝেসনাদিভারং ৰহতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অট্ঠকথাযং (মহাৰ. অট্ঠ. ১৫৯-১৬০) পন যস্মা সম্মজ্জনাদিনৰৰিধং পুব্বকিচ্চং আণত্তেনেৰ কাতব্বং, পাতিমোক্খঞ্চ আণত্তেনেৰ উদ্দিসিতব্বং, তস্মা তং সব্বং ৰিনা আণত্তিযা করোন্তো অনাগতং ভারং ৰহতি নামাতি দস্সেতুং ‘‘সম্মজ্জনী পদীপো’’তিআদি ৰুত্তং. যঞ্হি ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, উপোসথাগারং সম্মজ্জিতু’’ন্তিআদিনা নযেন পাল়িযং আগতং. অট্ঠকথাসু চ –

‘‘সম্মজ্জনী পদীপো চ, উদকং আসনেন চ;

উপোসথস্স এতানি, ‘পুব্বকরণ’ন্তি ৰুচ্চতি.

‘‘ছন্দপারিসুদ্ধিউতুক্খানং, ভিক্খুগণনা চ ওৰাদো;

উপোসথস্স এতানি, ‘পুব্বকিচ্চ’ন্তি ৰুচ্চতী’’তি. (মহাৰ. অট্ঠ ১৬৮) –

এৰং দ্ৰীহি নামেহি নৰৰিধং পুব্বকিচ্চং দস্সিতং, তং অকত্ৰা উপোসথং কাতুং ন ৰট্টতি. তস্মা ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, থেরেন ভিক্খুনা নৰং ভিক্খুং আণাপেতু’’ন্তি ৰচনতো থেরেন আণত্তেন অগিলানেন ভিক্খুনা উপোসথাগারং সম্মজ্জিতব্বং, পানীযং পরিভোজনীযং উপট্ঠপেতব্বং, আসনং পঞ্ঞাপেতব্বং, পদীপো কাতব্বো, অকরোন্তো দুক্কটং আপজ্জতি.

থেরেনপি পতিরূপং ঞত্ৰা আণাপেতব্বং, আণাপেন্তেনপি যং কিঞ্চি কম্মং করোন্তো ৰা সদা কালমেৰ একো ৰা ভারনিত্থরণকো ৰা সরভাণকধম্মকথিকাদীসু ৰা অঞ্ঞতরো ন উপোসথাগারসম্মজ্জনত্থং আণাপেতব্বো, অৰসেসা পন ৰারেন আণাপেতব্বা. সচে আণত্তো সম্মজ্জনিং তাৰকালিকম্পি ন লভতি, সাখাভঙ্গং কপ্পিযং কারেত্ৰা সম্মজ্জিতব্বং, তম্পি অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি. পদীপকরণেপি ৰুত্তনযেনেৰ আণাপেতব্বো, আণাপেন্তেন চ ‘‘অমুকস্মিং নাম ওকাসে তেলং ৰা কপল্লিকা ৰা অত্থি, তং গহেত্ৰা করোহী’’তি ৰত্তব্বো. সচে তেলাদীনি নত্থি, পরিযেসিতব্বানি. পরিযেসিত্ৰা অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি. অপি চ কপালে অগ্গি জালেতব্বো. আসনপঞ্ঞাপনাণত্তিযম্পি ৰুত্তনযেনেৰ আণাপেতব্বো, আণত্তেন চ সচে উপোসথাগারে আসনানি নত্থি, সঙ্ঘিকাৰাসতো আহরিত্ৰা পঞ্ঞাপেত্ৰা পুন আহরিতব্বানি, আসনেসু অসতি কটসারকেপি তট্টিকাযোপি পঞ্ঞাপেতুং ৰট্টতি, তাসুপি অসতি সাখাভঙ্গানি কপ্পিযং কারেত্ৰা পঞ্ঞাপেতব্বানি. কপ্পিযকারকং অলভন্তস্স লদ্ধকপ্পিযং হোতি.

ছন্দপারিসুদ্ধীতি এত্থ উপোসথকরণত্থং সন্নিপতিতে সঙ্ঘে বহি উপোসথং কত্ৰা আগতেন সন্নিপাতট্ঠানং গন্ত্ৰা কাযসামগ্গিং অদেন্তেন ছন্দো দাতব্বো. যোপি গিলানো ৰা কিচ্চপ্পসুতো ৰা, তেন পারিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দো দাতব্বো. কথং দাতব্বো? একস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘ছন্দং দম্মি, ছন্দং মে হর, ছন্দং মে আরোচেহী’’তি অযমত্থো কাযেন ৰা ৰাচায ৰা উভযেন ৰা ৰিঞ্ঞাপেতব্বো. এৰং দিন্নো হোতি ছন্দো. অকতূপোসথেন পন গিলানেন ৰা কিচ্চপ্পসুতেন ৰা পারিসুদ্ধি দাতব্বা. কথং দাতব্বা? একস্স ভিক্খুনো সন্তিকে ‘‘পারিসুদ্ধিং দম্মি, পারিসুদ্ধিং মে হর, পারিসুদ্ধিং মে আরোচেহী’’তি অযমত্থো কাযেন ৰা ৰাচায ৰা উভযেন ৰা ৰিঞ্ঞাপেতব্বো. এৰং দিন্না হোতি পারিসুদ্ধি. তং পন দেন্তেন ছন্দোপি দাতব্বো. ৰুত্তঞ্হেতং ভগৰতা – ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, তদহুপোসথে পারিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দম্পি দাতুং, সন্তি সঙ্ঘস্স করণীয’’ন্তি. তত্থ পারিসুদ্ধিদানং সঙ্ঘস্সপি অত্তনোপি উপোসথকরণং সম্পাদেতি, ন অৰসেসং সঙ্ঘকিচ্চং. ছন্দদানং সঙ্ঘস্সেৰ উপোসথকরণঞ্চ সেসকিচ্চঞ্চ সম্পাদেতি, অত্তনো পন উপোসথো অকতোযেৰ হোতি, তস্মা পারিসুদ্ধিং দেন্তেন ছন্দোপি দাতব্বো.

উতুক্খানন্তি ‘‘হেমন্তাদীনং উতূনং এত্তকং অতিক্কন্তং, এত্তকং অৰসিট্ঠ’’ন্তি এৰং উতূনং আচিক্খনং. ভিক্খুগণনাতি ‘‘এত্তকা ভিক্খূ উপোসথগ্গে সন্নিপতিতা’’তি ভিক্খূনং গণনা. ইদম্পি উভযং কত্ৰাৰ উপোসথো কাতব্বো. ওৰাদোতি ভিক্খুনোৰাদো. ন হি ভিক্খূনীহি যাচিতং ওৰাদং অনারোচেত্ৰা উপোসথং কাতুং ৰট্টতি. ভিক্খুনিযো হি ‘‘স্ৰে উপোসথো’’তি আগন্ত্ৰা ‘‘অযং উপোসথো চাতুদ্দসো, পন্নরসো’’তি পুচ্ছিত্ৰা পুন উপোসথদিৰসে আগন্ত্ৰা ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, অয্য, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৰন্দতি, ওৰাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কির, অয্য, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৰাদূপসঙ্কমন’’ন্তি এৰং ওৰাদং যাচন্তি. তং ঠপেত্ৰা বালগিলানগমিযে অঞ্ঞো সচেপি আরঞ্ঞকো হোতি, অপ্পটিগ্গহেতুং ন লভতি, তস্মা যেন সো পটিগ্গহিতো, তেন ভিক্খুনা উপোসথগ্গে পাতিমোক্খুদ্দেসকো ভিক্খু এৰং ৰত্তব্বো ‘‘ভিক্খুনিসঙ্ঘো, ভন্তে, ভিক্খুসঙ্ঘস্স পাদে ৰন্দতি, ওৰাদূপসঙ্কমনঞ্চ যাচতি, লভতু কির, ভন্তে, ভিক্খুনিসঙ্ঘো ওৰাদূপসঙ্কমন’’ন্তি.

পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৰত্তব্বং – ‘‘অত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো’’তি. সচে হোতি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, ততো তেন সো ৰত্তব্বো – ‘‘ইত্থন্নামকো ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি. সচে নত্থি, ততো তেন পুচ্ছিতব্বং – ‘‘কো আযস্মা উস্সহতি ভিক্খুনিযো ওৰদিতু’’ন্তি. সচে কোচি উস্সহতি, সোপি চ অট্ঠহি অঙ্গেহি সমন্নাগতো, তং তত্থেৰ সম্মন্নিত্ৰা ওৰাদপ্পটিগ্গাহকো ৰত্তব্বো – ‘‘ইত্থন্নামো ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, তং ভিক্খুনিসঙ্ঘো উপসঙ্কমতূ’’তি. সচে পন ন কোচি উস্সহতি, পাতিমোক্খুদ্দেসকেন ৰত্তব্বং – ‘‘নত্থি কোচি ভিক্খু ভিক্খুনোৰাদকো সম্মতো, পাসাদিকেন ভিক্খুনিসঙ্ঘো সম্পাদেতূ’’তি. এত্তাৰতা হি সিক্খত্তযসঙ্গহিতং সকলং সাসনং আরোচিতং হোতি. তেন ভিক্খুনা ‘‘সাধূ’’তি সম্পটিচ্ছিত্ৰা পাটিপদে ভিক্খুনীনং আরোচেতব্বং. পাতিমোক্খম্পি ‘‘ন, ভিক্খৰে, অনজ্ঝিট্ঠেন পাতিমোক্খং উদ্দিসিতব্বং, যো উদ্দিসেয্য, আপত্তি দুক্কটস্সা’’তি ৰচনতো অনাণত্তেন ন উদ্দিসিতব্বং. ‘‘থেরাধেয্যং পাতিমোক্খ’’ন্তি হি ৰচনতো সঙ্ঘত্থেরো ৰা পাতিমোক্খং উদ্দিসেয্য, ‘‘অনুজানামি, ভিক্খৰে, যো তত্থ ভিক্খু ব্যত্তো পটিবলো, তস্সাধেয্যং পাতিমোক্খ’’ন্তি ৰচনতো নৰকতরো ৰা থেরেন আণত্তো. দুতিযাদীনি উত্তানত্থানেৰ.

১০৯. একাদসমে ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং কুক্কুচ্চাযতীতি ন কুক্কুচ্চাযিতুং যুত্তকং কুক্কুচ্চাযতি. সূকরমংসং লভিত্ৰা ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি, ‘‘সূকরমংস’’ন্তি জানন্তোপি ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি, ন পরিভুঞ্জতীতি ৰুত্তং হোতি. এৰং মিগমংসং ‘‘দীপিমংস’’ন্তি, কালে সন্তেযেৰ ‘‘কালো নত্থী’’তি, অপ্পৰারেত্ৰা ‘‘পৰারিতোম্হী’’তি, পত্তে রজস্মিং অপতিতেযেৰ ‘‘পতিত’’ন্তি, অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে অকতেযেৰ ‘‘মং উদ্দিস্স কত’’ন্তি কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বং ন কুক্কুচ্চাযতীতি কুক্কুচ্চাযিতুং যুত্তং ন কুক্কুচ্চাযতি. অচ্ছমংসং লভিত্ৰা ‘‘সূকরমংস’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি, ‘‘অচ্ছমংস’’ন্তি জানন্তোপি ‘‘সূকরমংস’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতি, মদ্দিত্ৰা ৰীতিক্কমতীতি ৰুত্তং হোতি. এৰং দীপিমংসং মিগমংসন্তি…পে… অত্তানং উদ্দিস্স মচ্ছমংসে কতে ‘‘মং উদ্দিস্স কত’’ন্তি ন কুক্কুচ্চাযতীতি এৰমেত্থ অত্থো দট্ঠব্বো. অট্ঠকথাযং পন ‘‘ন কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি সঙ্ঘভোগস্স অপট্ঠপনং অৰিচারণং ন কুক্কুচ্চাযিতব্বং নাম, তং কুক্কুচ্চাযতি. কুক্কুচ্চাযিতব্বন্তি তস্সেৰ পট্ঠপনং ৰিচারণং, তং ন কুক্কুচ্চাযতী’’তি এত্তকমেৰ ৰুত্তং. তত্থ সঙ্ঘভোগস্সাতি সঙ্ঘস্স চতুপচ্চযপরিভোগত্থায দিন্নখেত্তৰত্থুতল়াকাদিকস্স, ততো উপ্পন্নধঞ্ঞহিরঞ্ঞাদিকস্স চ সঙ্ঘস্স ভোগস্স. অপট্ঠপনন্তি অসংৰিদহনং. তেনাহ ‘‘অৰিচারণ’’ন্তি. তস্সেৰাতি যথাৰুত্তস্সেৰ সঙ্ঘভোগস্স.

বালৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.

দুতিযপণ্ণাসকং নিট্ঠিতং.

৩. ততিযপণ্ণাসকং