(১৬) ৩. একধম্মপাল়ি-ততিযৰগ্গৰণ্ণনা

৩০৮. ততিযস্স পঠমে অযাথাৰদিট্ঠিকোতি অনিচ্চাদিভাৰেসু ধম্মেসু নিচ্চাতিআদিনা উপ্পন্নদিট্ঠিকো. তেনাহ – ‘‘তাযেৰ মিচ্ছাদিট্ঠিযা ৰিপরীতদস্সনো’’তি সদ্ধম্মাতি এত্থ সন্তো পসত্থো সুন্দরো ধম্মো, যো মনুস্সধম্মোতিপি ৰুচ্চতি. ততো হি মিচ্ছাদিট্ঠিকো পরং ৰুট্ঠাপেয্য, ন অরিযধম্মতো. তেনাহ – ‘‘দসকুসলকম্মপথধম্মতো’’তি. এৰরূপাতি ইমিনা পাথিকপুত্তাদিকে সঙ্গণ্হাতি.

৩০৯. সব্বঞ্ঞুবোধিসত্তোতি সব্বঞ্ঞুভাগী বোধিসত্তো. আদি-সদ্দেন পূরিতপারমিকা পচ্চেকবোধিসত্তা একচ্চসাৰকবোধিসত্তা চ সঙ্গয্হন্তি.

৩১০. পরমাতি মহাসাৰজ্জভাৰেন পরমা, উক্কংসগতাতি অত্থো. তেসন্তি আনন্তরিযকম্মানং. পরিচ্ছেদোতি ৰিপাকৰসেন পরিযোসানং. ৰট্টস্স মূলং, ততো তংসমঙ্গীপুগ্গলো ৰট্টস্স খাণূতি ৰুচ্চতি. তেনাহ – ‘‘তাযা’’তিআদি. তঞ্চে গাহং ন ৰিস্সজ্জেতি, তস্স পুনপি তব্ভাৰাৰহত্তা ৰুত্তং – ‘‘ভৰতো ৰুট্ঠানং নত্থী’’তি, ন পন সব্বসো ৰুট্ঠানস্স অভাৰতো. যাদিসে হি পচ্চযে পটিচ্চ অযং তং দস্সনং ওক্কন্তো পুন কদাচি তপ্পটিপক্খে পচ্চযে পটিচ্চ ততো সীসুক্খিপনমস্স ন হোতীতি ন ৰত্তব্বং. অকুসলঞ্হি নামেতং অবলং দুব্বলং, ন কুসলং ৰিয মহাবলং. অঞ্ঞথা সম্মত্তনিযামো ৰিয মিচ্ছত্তনিযামোপি অচ্চন্তিকো সিযা, ন চ মিচ্ছত্তনিযামো অচ্চন্তিকো. তেনেৰ পপঞ্চসূদনিযং (ম. নি. অট্ঠ. ২.১০০) –

‘‘কিং পনেস একস্মিংযেৰ অত্তভাৰে নিযতো হোতি, উদাহু অঞ্ঞস্মিম্পীতি? একস্মিংযেৰ নিযতো, আসেৰনৰসেন ভৰন্তরেপি তং দিট্ঠিং রোচেতি এৰা’’তি –

ৰুত্তং. ততোযেৰ চ সুমঙ্গলৰিলাসিনিযম্পি (দী. নি. অট্ঠ. ১.১৭০-১৭২) ৰুত্তং –

‘‘যে ৰা পন তেসং লদ্ধিং গহেত্ৰা রত্তিট্ঠানে দিৰাট্ঠানে নিসিন্না সজ্ঝাযন্তি ৰীমংসন্তি, তেসং ‘করোতো ন করীযতি পাপং, নত্থি হেতু, নত্থি পচ্চযো, মতো উচ্ছিজ্জতী’তি তস্মিং আরম্মণে মিচ্ছাসতি সন্তিট্ঠতি, চিত্তং একগ্গং হোতি, জৰনানি জৰন্তি. পঠমজৰনে সতেকিচ্ছা হোন্তি, তথা দুতিযাদীসু. সত্তমে বুদ্ধানম্পি অতেকিচ্ছা অনিৰত্তিনো অরিট্ঠকণ্টকসদিসা, তত্থ কোচি একং দস্সনং ওক্কমতি, কোচি দ্ৰে, কোচি তীণিপি, একস্মিং ওক্কন্তেপি দ্ৰীসু তীসু ওক্কন্তেসুপি নিযতমিচ্ছাদিট্ঠিকোৰ হোতি. পত্তো সগ্গমগ্গাৰরণঞ্চেৰ মোক্খমগ্গাৰরণঞ্চ, অভব্বো তস্সত্তভাৰস্স অনন্তরং সগ্গম্পি গন্তুং, পগেৰ মোক্খং, ৰট্টখাণু নামেস সত্তো পথৰিগোপকো, যেভুয্যেন এৰরূপস্স ভৰতো ৰুট্ঠানং নত্থী’’তি.

পিট্ঠিচক্কৰাল়েতি ঝাযমানচক্কৰাল়স্স পরতো একস্মিং ওকাসে. যং ঝাযমানানং অজ্ঝাযমানানঞ্চ চক্কৰাল়ানমন্তরং, যত্থ লোকন্তরিকনিরযসমঞ্ঞা, তাদিসে একস্মিং ওকাসে. পচ্চতিযেৰাতি চক্কৰাল়ে ঝাযমানে অজ্ঝাযমানেপি অত্তনো কম্মবলেন পচ্চতিযেৰ.

৩১১. চতুত্থে ‘‘মা খলী’’তি ৰচনং উপাদায এৰংলদ্ধনামোতি তং কির সকদ্দমায ভূমিযা তেলঘটং গহেত্ৰা গচ্ছন্তং, ‘‘তাত, মা খলী’’তি সামিকো আহ. সো পমাদেন খলিত্ৰা পতিত্ৰা সামিকস্স ভযেন পলাযিতুং আরদ্ধো. সামিকো উপধাৰিত্ৰা সাটককণ্ণে অগ্গহেসি. সো সাটকং ছড্ডেত্ৰা অচেলকো হুত্ৰা পলাতো পণ্ণেন ৰা তিণেন ৰা পটিচ্ছাদেতুম্পি অজানন্তো জাতরূপেনেৰ একং গামং পাৰিসি. মনুস্সা তং দিস্ৰা ‘‘অযং সমণো অরহা অপ্পিচ্ছো, নত্থি ইমিনা সদিসো’’তি পূৰভত্তাদীনি গহেত্ৰা উপসঙ্কমিত্ৰা ‘‘ময্হং সাটকং অনিৰত্থভাৰেন ইদং উপ্পন্ন’’ন্তি ততো পট্ঠায সাটকং লভিত্ৰাপি ন নিৰাসেসি, তদেৰ চ পব্বজ্জং অগ্গহেসি. তস্স সন্তিকে অঞ্ঞেপি অঞ্ঞেপীতি পঞ্চসতা মনুস্সা পব্বজিংসু. তং সন্ধাযেতং ৰুত্তং – ‘‘মা খলীতি ৰচনং উপাদায এৰংলদ্ধনামো তিত্থকরো’’তি.

সমাগতট্ঠানেতি দ্ৰিন্নং নদীনং উদকপ্পৰাহস্স সন্নিপাতট্ঠানে. দ্ৰিন্নং উদকানন্তি দ্ৰিন্নং উদকপ্পৰাহানং. যথাৰুত্তট্ঠানে মচ্ছগ্গহণত্থং খিপিতব্বতো খিপ্পং, কুমিনং, তদেৰ ইধ খিপ্পন্তি ৰুত্তং. তেনাহ – ‘‘কুমিন’’ন্তি. উচ্ছূহীতি উদকউচ্ছূহি. তুচ্ছপুরিসো অরিযধম্মাভাৰতো. ঝানমত্তম্পি হি তস্স নত্থেৰ, কুতো অরিযমগ্গো. মনুস্সখিপ্পং মঞ্ঞেতি মনুস্সা পতিত্ৰা ব্যসনপ্পত্তিঅত্থং ওট্টিতং কুমিনং ৰিয. তেনাহ – ‘‘মহাজনস্সা’’তিআদি.

৩১২. পঞ্চমাদীসু বাহিরকসাসনন্তি অৰিসেসেন ৰুত্তং – তস্স সব্বস্সপি অনিয্যানিকত্তা সত্থুপটিঞ্ঞস্সপি অসব্বঞ্ঞুভাৰতো. তেনাহ – ‘‘তত্থ হী’’তিআদি. গণোতি সাৰকগণো. তথাভাৰাযাতি আচরিযেন ৰুত্তাকারতায সমঙ্গিভাৰত্থং. জঙ্ঘসতন্তি বহূ অনেকে সত্তে. সমকমেৰ অকুসলং পাপুণাতীতি তেসং সব্বেসং একজ্ঝং সমাদপনেপি তেসং অকুসলেন সমকমেৰ অকুসলং পাপুণাতি একজ্ঝং বহূনং সমাদপনেপি তথা উস্সহনস্স বলৰভাৰতো. ৰিসুং ৰিসুং সমাদপনে ৰত্তব্বমেৰ নত্থি. যথা হি ধম্মচরিযাযং সমকমেৰাতি ৰত্তব্বা কল্যাণমিত্ততা, এৰং অধম্মচরিযাযং অকল্যাণমিত্ততাতি.

৩১৩. সুট্ঠু অক্খাতেতি একন্ততো নিয্যানিকভাৰেন অক্খাতে. সত্থা চ সব্বঞ্ঞূ হোতীতি অসব্বঞ্ঞুনো নিয্যানিকভাৰেন কথেতুং অসক্কুণেয্যত্তা. ধম্মো চ স্ৰাক্খাতো সম্মাসম্বুদ্ধপ্পৰেদিতত্তা. গণো চ সুপ্পটিপন্নো সত্থারা সুৰিনীতত্তা. সমাদপকো হীতিআদি সুপ্পটিপত্তিযা নিদস্সনং দট্ঠব্বং.

৩১৪. পমাণং জানিতব্বন্তি ‘‘অযং এত্তকেন যাপেতি, ইমস্স এত্তকং দাতুং যুত্ত’’ন্তি এৰং পমাণং জানিতব্বং. অতিরেকে…পে… নিব্বানসম্পত্তি ৰা নত্থি দুরক্খাতত্তা ধম্মস্স. তস্সাতি পটিগ্গাহকস্স. অপ্পিচ্ছপটিপদা নাম নত্থি দুরক্খাতে ধম্মৰিনযেতি অধিপ্পাযো.

৩১৫. দাযকস্স ৰসো নাম উল়ারুল়ারতাভেদো অজ্ঝাসযো. দেয্যধম্মস্স পন থোকবহুতাৰ দেয্যধম্মস্স ৰসো নাম. অত্তনো থামোতি যাপনপ্পমাণং. যদি হীতিআদি ‘‘কথ’’ন্তিআদিনা সঙ্খেপতো ৰুত্তস্স অত্থস্স ৰিৰরণং. অনুপ্পন্নস্সাতি অনুপ্পন্নো অস্স পুগ্গলস্স. চক্খুভূতো হোতীতি মহাজনস্স চক্খু ৰিয হোতি. সাসনং চিরট্ঠিতিতং করোতীতি অনুপ্পন্নলাভুপ্পাদনেন মহাজনস্স পসাদুপ্পাদনেন চ চিরট্ঠিতিকং করোতি.

কুটুম্বরিযৰিহারেতি কুটুম্বরিযগামসন্নিস্সিতৰিহারে. ভুঞ্জনত্থাযাতি তস্মিংযেৰ গেহে নিসীদিত্ৰা ভুঞ্জনত্থায. গহেত্ৰা গমনত্থাযাতি গেহতো বহি গহেত্ৰা গমনত্থায. ধুরভত্তানীতি নিচ্চভত্তানি. চূল়ুপট্ঠাকন্তি ৰেয্যাৰচ্চকরং. ৰীমংসিত্ৰাতি যথা উদ্দিস্স কতং ন হোতি, এৰং ৰীমংসিত্ৰা. মহাজনো অপ্পিচ্ছো ভৰিতুং মঞ্ঞতীতি মহাজনো সযং অপ্পিচ্ছো ভৰিতুং মঞ্ঞতি দিট্ঠানুগতিং আপজ্জনেন. মহাজনস্সাতি বহুজনস্স. অৰত্থরিত্ৰাতি ৰিত্থারিকং কত্ৰা.

৩১৬. পঞ্চাতপতপ্পনং চতূসু পস্সেসু অগ্গিসন্তাপস্স উপরি সূরিযসন্তাপস্স চ তপ্পনং, তঞ্চ খো গিম্হকালে. ছিন্নপ্পপাতপব্বতসিখরতো পতনং মরুপ্পপাতপতনং. পুব্বণ্হাদীসু আদিচ্চাভিমুখাৰট্টনং আদিচ্চানুপরিৰত্তনং.

৩১৭. অযম্পীতি স্ৰাক্খাতে ধম্মৰিনযে কুসীতোপি. সামঞ্ঞন্তি তপচরণং. দুপ্পরামট্ঠন্তি মিচ্ছাচরিতং সংকিলিট্ঠং. নিরযাযুপকড্ঢতীতি নিরযদুক্খায নং কড্ঢতি.

৩১৮. ৰুত্তপ্পকারেতি পঞ্চাতপতপ্পনাদিকে ৰুত্তপ্পকারে.

৩১৯. এৰন্তি ৰুত্তপ্পকারায চিত্তপ্পসাদৰ্হযসুপ্পটিপত্তিযা. তেন সমণধম্মকরণসুখঞ্চ সঙ্গণ্হাতি.

৩২০. নৰকনিপাতেতি ইমস্মিংযেৰ অঙ্গুত্তরনিকাযে ৰক্খমানং নৰকনিপাতং সন্ধাযাহ. নৰ পুগ্গলাতি সত্তক্খত্তুপরমকোলংকোলাদযো নৰ পুগ্গলা. সব্বত্থাতি ইমস্মিং সুত্তে ৰুত্তাৰসিট্ঠেসু সব্বেসু সুত্তেসু.

ততিযৰগ্গৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.