২৩. তেৰীসতিমো পরিচ্ছেদো

কিলেসপ্পহানকথা

১৩৭৫. এতেসু যেন যে ধম্মা, পহাতব্বা ভৰন্তি হি;

তেসং দানি করিস্সামি, পকাসনমিতো পরং.

ইমেসু পন চতূসু মগ্গঞাণেসু যে ধম্মা যেন ঞাণেন পহাতব্বা, তেসং পহানমেৰং ৰেদিতব্বং. এতানি হি যথাযোগং সংযোজনকিলেসমিচ্ছত্তলোকধম্মমচ্ছরিযৰিপল্লাসগন্থাগতিআসৰ- ওঘযোগনীৰরণপরামাসউপাদানানুসযমলঅকুসলকম্মপথ- অকুসলচিত্তুপ্পাদসঙ্খাতানং পহানকরানি.

তত্থ সংযোজনানীতি দস সংযোজনানি. সেয্যথিদং – রূপরাগারূপরাগমানউদ্ধচ্চাৰিজ্জাতি ইমে পঞ্চ উদ্ধংভাগিযসংযোজনানি নাম. সক্কাযদিট্ঠি ৰিচিকিচ্ছা সীলব্বতপরামাসো কামরাগো পটিঘোতি ইমে পঞ্চ অধোভাগিযসংযোজনানি নাম.

কিলেসাতি দস কিলেসা. সেয্যথিদং – লোভো দোসো মোহো মানো দিট্ঠি ৰিচিকিচ্ছা থিনং উদ্ধচ্চং অহিরিকং অনোত্তপ্পন্তি.

মিচ্ছত্তাতি দস মিচ্ছত্তা. সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি মিচ্ছাসঙ্কপ্পো মিচ্ছাৰাচা মিচ্ছাকম্মন্তো মিচ্ছাআজীৰো মিচ্ছাৰাযামো মিচ্ছাসতি মিচ্ছাসমাধি মিচ্ছাঞাণং মিচ্ছাৰিমুত্তীতি.

লোকধম্মাতি অট্ঠ লোকধম্মা লাভো অলাভো যসো অযসো নিন্দা পসংসা সুখং দুক্খন্তি. ইধ পন কারণূপচারেন লাভাদিৰত্থুকস্স অনুনযস্স, অলাভাদিৰত্থুকস্স পটিঘস্স চেতং লোকধম্মগহণেন গহণং কতন্তি ৰেদিতব্বং.

মচ্ছরিযানীতি পঞ্চ মচ্ছরিযানি আৰাসমচ্ছরিযং কুলমচ্ছরিযং লাভমচ্ছরিযং ধম্মমচ্ছরিযং ৰণ্ণমচ্ছরিযন্তি. ইমানি আৰাসাদীসু অঞ্ঞেসং সাধারণভাৰং অসহনাকারেন পৰত্তানি মচ্ছরিযানি.

ৰিপল্লাসাতি অনিচ্চদুক্খঅনত্তঅসুভেসুযেৰ ৰত্থূসু ‘‘নিচ্চং সুখং অত্তা সুভ’’ন্তি এৰং পৰত্তা সঞ্ঞাৰিপল্লাসো চিত্তৰিপল্লাসো দিট্ঠিৰিপল্লাসোতি ইমে তযো ৰিপল্লাসা.

গন্থাতি চত্তারো গন্থা অভিজ্ঝাকাযগন্থো, ব্যাপাদো, সীলব্বতপরামাসো, ইদংসচ্চাভিনিৰেসো কাযগন্থোতি.

অগতীতি ছন্দদোসমোহভযানি. আসৰাতি চত্তারো আসৰা – কামরাগভৰরাগমিচ্ছাদিট্ঠিঅৰিজ্জাসৰোতি. ওঘযোগানীতিপি তেসমেৰাধিৰচনং. নীৰরণানীতি কামচ্ছন্দাদযো. পরামাসোতি মিচ্ছাদিট্ঠিযা অধিৰচনং.

উপাদানাতি চত্তারি উপাদানানি কামুপাদানাদীনীতি. অনুসযাতি সত্ত অনুসযা কামরাগানুসযো পটিঘমানদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাভৰরাগাৰিজ্জানুসযোতি. মলাতি তযো মলা – লোভো দোসো মোহোতি.

অকুসলকম্মপথাতি দস অকুসলকম্মপথা. সেয্যথিদং – পাণাতিপাতো অদিন্নাদানং কামেসুমিচ্ছাচারো মুসাৰাদো পিসুণৰাচা ফরুসৰাচা সম্ফপ্পলাপো অভিজ্ঝা ব্যাপাদো মিচ্ছাদিট্ঠীতি দস.

অকুসলচিত্তুপ্পাদাতি লোভমূলানি অট্ঠ, দোসমূলানি দ্ৰে, মোহমূলানি দ্ৰেতি ইমে দ্ৰাদসাতি.

এতেসং সংযোজনাদীনং এতানি যথাসম্ভৰং পহানকরানি. কথং? সংযোজনেসু তাৰ সক্কাযদিট্ঠিৰিচিকিচ্ছাসীলব্বতপরামাসা অপাযগমনীযা কামরাগপটিঘাতি এতে পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা, সেসা কামরাগপটিঘা ওল়ারিকা দুতিযমগ্গঞাণৰজ্ঝা, সুখুমা ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝা, রূপরাগাদযো পঞ্চপি চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝা এৰ.

কিলেসেসু দিট্ঠিৰিচিকিচ্ছা পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা, দোসো ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝো, লোভমোহমানথিনউদ্ধচ্চঅহিরিকানোত্তপ্পানি চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝানি.

মিচ্ছত্তেসু মিচ্ছাদিট্ঠি মুসাৰাদো মিচ্ছাকম্মন্তো মিচ্ছাআজীৰোতি ইমে পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পিসুণৰাচা ফরুসৰাচাতি ইমে ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝা, চেতনাযেৰ চেত্থ মিচ্ছাৰাচাতি ৰেদিতব্বা, সম্ফপ্পলাপমিচ্ছাৰাযামসতিসমাধিৰিমুত্তিঞাণানি চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝানি.

লোকধম্মেসু পটিঘো ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝো, অনুনযো চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝো, যসে পসংসায চ অনুনযো চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝোতি একে.

মচ্ছরিযানি পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝানি এৰ.

ৰিপল্লাসেসু পন অনিচ্চে নিচ্চং, অনত্তনি অত্তাতি চ সঞ্ঞাচিত্তদিট্ঠিৰিপল্লাসা, দুক্খে সুখং, অসুভে সুভন্তি দিট্ঠিৰিপল্লাসো চাতি ইমে পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা, অসুভে সুভন্তি সঞ্ঞাচিত্তৰিপল্লাসা ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝা, দুক্খে সুখন্তি চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝা.

গন্থেসু সীলব্বতপরামাসইদংসচ্চাভিনিৰেসকাযগন্থা পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা, ব্যাপাদকাযগন্থো ততিযমগ্গঞাণৰজ্ঝো, অভিজ্ঝাকাযগন্থো চতুত্থমগ্গঞাণৰজ্ঝোৰ.

অগতিযো পঠমমগ্গঞাণৰজ্ঝা.

আসৰেসু দিট্ঠাসৰো পঠমঞাণৰজ্ঝো, কামাসৰো ততিযঞাণৰজ্ঝো, ইতরে দ্ৰে চতুত্থঞাণৰজ্ঝা. ওঘযোগেসুপি এসেৰ নযো.

নীৰরণেসু ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং পঠমঞাণৰজ্ঝং, কামচ্ছন্দো ব্যাপাদো কুক্কুচ্চন্তি তীণি ততিযঞাণৰজ্ঝানি, থিনমিদ্ধউদ্ধচ্চানি চতুত্থঞাণৰজ্ঝানি.

পরামাসো পঠমঞাণৰজ্ঝো.

উপাদানেসু সব্বেসম্পি লোকিযধম্মানং ৰত্থুকামৰসেন ‘‘কামা’’তি আগতত্তা রূপারূপেসু রাগোপি কামুপাদানে পততি, তস্মা তঞ্চ কামুপাদানং চতুত্থঞাণৰজ্ঝং, সেসানি পঠমঞাণৰজ্ঝানি.

অনুসযেসু দিট্ঠিৰিচিকিচ্ছানুসযা পঠমঞাণৰজ্ঝা, কামরাগপটিঘানুসযা ততিযঞাণৰজ্ঝা, মানভৰরাগাৰিজ্জানুসযা চতুত্থঞাণৰজ্ঝা.

মলেসু দোসমলং ততিযঞাণৰজ্ঝং, ইতরানি চতুত্থঞাণৰজ্ঝানেৰ.

অকুসলকম্মপথেসু পাণাতিপাতো অদিন্নাদানং মিচ্ছাচারো মুসাৰাদো মিচ্ছাদিট্ঠীতি ইমে পঠমঞাণৰজ্ঝা, পিসুণৰাচা ফরুসৰাচা ব্যাপাদোতি ততিযঞাণৰজ্ঝা, সম্ফপ্পলাপো অভিজ্ঝা চতুত্থঞাণৰজ্ঝাৰ.

অকুসলচিত্তুপ্পাদেসু চত্তারো দিট্ঠিগতচিত্তুপ্পাদা, ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তো চাতি পঞ্চ পঠমঞাণৰজ্ঝা, দ্ৰে পটিঘসম্পযুত্তা ততিযঞাণৰজ্ঝা, সেসা চতুত্থঞাণৰজ্ঝাতি.

যঞ্চ যেন ৰজ্ঝং, তং তেন পহাতব্বং নাম. তেন ৰুত্তং ‘‘এতেসং সংযোজনাদীনং ধম্মানং এতানি যথাযোগং পহানকরানী’’তি.

১৩৭৬. এতেসু ঞাণেসু চ যেন যেন,

যো যো হি ধম্মো সমুপেতি ঘাতং;

সো সো অসেসেন চ তেন তেন,

সন্দস্সিতো সাধু মযা পনেৰং.

কিলেসপহানক্কমকথাযং.

১৩৭৭. পরিঞ্ঞাদীনি কিচ্চানি, যানি ৰুত্তানি সত্থুনা;

সচ্চাভিসমযে তানি, পৰক্খামি ইতো পরং.

১৩৭৮. একেকস্স পনেতেসু,

ঞাণস্সেকক্খণে সিযা;

পরিঞ্ঞা চ পহানঞ্চ,

সচ্ছিকিরিযা চ ভাৰনা.

১৩৭৯. পরিঞ্ঞাদীনি এতানি, কিচ্চানেকক্খণে পন;

যথাসভাৰতো তানি, জানিতব্বানি ৰিঞ্ঞুনা.

১৩৮০. পদীপো হি যথা লোকে, অপুব্বাচরিমং ইধ;

চত্তারি পন কিচ্চানি, করোতেকক্খণে পন.

১৩৮১. আলোকঞ্চ ৰিদংসেতি, নাসেতি তিমিরম্পি চ;

পরিযাদিযতি তেলঞ্চ, ৰট্টিং ঝাপেতি একতো.

১৩৮২. এৰং তং মগ্গঞাণম্পি, অপুব্বাচরিমং পন;

চত্তারিপি চ কিচ্চানি, করোতেকক্খণে পন.

১৩৮৩. পরিঞ্ঞাভিসমযেনেৰ, দুক্খং অভিসমেতি সো;

পহানাভিসমযেনেৰ, তথা সমুদযম্পি চ.

১৩৮৪. ভাৰনাৰিধিনাযেৰ, মগ্গং অভিসমেতি তং;

আরম্মণক্রিযাযেৰ, নিরোধং সচ্ছিকরোতি সো.

ৰুত্তম্পি চেতং ‘‘মগ্গসমঙ্গিস্স ঞাণং দুক্খেপেতং ঞাণং, দুক্খসমুদযেপেতং ঞাণং, দুক্খনিরোধেপেতং ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদাযপেতং ঞাণ’’ন্তি. তত্থ যথা পদীপো ৰট্টিং ঝাপেতি, এৰং মগ্গঞাণং দুক্খং পরিজানাতি. যথা অন্ধকারং নাসেতি, এৰং সমুদযং পজহতি. যথা আলোকং ৰিদংসেতি, এৰং সহজাতাদিপচ্চযতায সম্মাসঙ্কপ্পাদিমগ্গং ভাৰেতি. যথা তেলং পরিযাদিযতি, এৰং কিলেসপরিযাদানেন নিরোধং সচ্ছিকরোতীতি ৰেদিতব্বং.

১৩৮৫. উগ্গচ্ছন্তো যথাদিচ্চো, অপুব্বাচরিমং পন;

চত্তারি পন কিচ্চানি, করোতেকক্খণে ইধ.

১৩৮৬. ওভাসেতি চ রূপানি, নাসেতি তিমিরম্পি চ;

আলোকঞ্চ ৰিদংসেতি, সীতঞ্চ পটিহঞ্ঞতি.

১৩৮৭. যথা চ মহতী নাৰা, অপুব্বাচরিমং পন;

চত্তারি পন কিচ্চানি, করোতেকক্খণে পন.

১৩৮৮. জহতী ওরিমং তীরং, সোতং ছিন্দতি সা পন;

তথা ৰহতি ভণ্ডঞ্চ, তীরমপ্পেতি পারিমং.

১৩৮৯. নাৰাযোরিমতীরস্স, যথা পজহনং পন;

তথেৰ মগ্গঞাণস্স, দুক্খস্স পরিজাননং.

১৩৯০. যথা ছিন্দতি তং সোতং, তণ্হং জহতি তং তথা;

যথা ৰহতি তং ভণ্ডং, সহজাতাদিনা পন.

১৩৯১. তথেৰ পচ্চযত্তেন, মগ্গং ভাৰেতি নাম সো;

যথা পারং পন এৰং, নিরোধারম্মণং ভৰে.

১৩৯২. লোকুত্তরেন নিদ্দিট্ঠা, যা লোকুত্তরভাৰনা;

সা সঙ্খেপনযেনেৰং, মযা সাধু পকাসিতা.

১৩৯৩. কো হি নাম নরো লোকে,

লোকুত্তরসুখাৰহং;

ভাৰনং পন পঞ্ঞায,

ন চ ভাৰেয্য পণ্ডিতো.

১৩৯৪. ইমং ৰিদিত্ৰা হিতভাৰনং ৰনং,

উপেতি যো ৰে সুখসংহিতং হিতং;

ৰিধূয চিত্তস্স অনুত্তমং তমং,

উপেতি চাৰিগ্গহকম্পদং পদং.

ইতি অভিধম্মাৰতারে ঞাণদস্সনৰিসুদ্ধিনিদ্দেসো নাম

তেৰীসতিমো পরিচ্ছেদো.