১৮. অট্ঠারসমো পরিচ্ছেদো
দিট্ঠিৰিসুদ্ধিনিদ্দেসো
১১৭০. সমাধিং পন সাভিঞ্ঞং, ভাৰেত্ৰা তদনন্তরং;
ভাৰেতব্বা যতো পঞ্ঞা, ভিক্খুনা তেন ধীমতা.
১১৭১. ততোহং দানি ৰক্খামি, পঞ্ঞাভাৰনমুত্তমং;
সমাসেনেৰ ভিক্খূনং, পরং পীতিসুখাৰহং.
১১৭২. কা পঞ্ঞা পন কো চত্থো,
কিমস্সা লক্খণাদিকং;
কতিধা সা কথং তেন,
ভাৰেতব্বাতি ৰুচ্চতে. –
১১৭৩. পঞ্ঞা ৰিপস্সনাপঞ্ঞা, পুঞ্ঞচিত্তসমাযুতা;
পজানাতীতি পঞ্ঞা সা, জাননা ৰা পকারতো.
১১৭৪. সঞ্ঞাৰিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং, কো ৰিসেসো কিমন্তরং;
সঞ্ঞাৰিঞ্ঞাণপঞ্ঞানং, জাননত্তে সমেপি চ.
১১৭৫. যা সঞ্জাননমত্তংৰ, সঞ্ঞা নীলাদিতো পন;
লক্খণপ্পটিৰেধং তু, কাতুং সক্কোতি নেৰ সা.
১১৭৬. ৰিঞ্ঞাণং পন জানাতি, নীলপীতাদিগোচরং;
সক্কোতিপি অনিচ্চাদিলক্খণং পটিৰিজ্ঝিতুং.
১১৭৭. উস্সক্কিত্ৰা ন সক্কোতি, মগ্গং পাপেতুমেৰ তং;
পঞ্ঞা ৰুত্তনযং কাতুং, সক্কোতি তিৰিধম্পি তং.
১১৭৮. ইমেসং পন তিণ্ণম্পি, ৰিসেসো সমুদীরিতো;
সব্বেসং পন ধম্মানং, সভাৰপটিৰেধনং.
১১৭৯. লক্খণং পন পঞ্ঞায, লক্খণঞ্ঞূহি দীপিতং;
সম্মোহনন্ধকারস্স, ৰিদ্ধংসনরসা মতা.
১১৮০. অসম্মোহপচ্চুপট্ঠানা, সমাধাসন্নকারণা;
এৰমেত্থ চ ৰিঞ্ঞেয্যা, পঞ্ঞায লক্খণাদিকা.
কতিধাতি এত্থ –
১১৮১. লক্খণেনেকধা ৰুত্তা,
লোকিকালোকিকা দ্ৰিধা;
লোকিযেনেত্থ মগ্গেন,
যুত্তা সা লোকিকা সিযা.
১১৮২. লোকুত্তরেন মগ্গেন, যুত্তা লোকুত্তরা মতা;
তিৰিধাপি সিযা পঞ্ঞা, চিন্তাসুতমযাদিতো.
১১৮৩. তত্থত্তনোৰ চিন্তায, নিপ্ফন্নত্তাতি তস্স সা;
হোতি চিন্তামযা পঞ্ঞা, ভূরিপঞ্ঞেন দেসিতা.
১১৮৪. পরতো পন সুত্ৰান, লদ্ধা পঞ্ঞা অযং ইধ;
সুতেনেৰ চ নিপ্ফন্না, পঞ্ঞা সুতমযা মতা.
১১৮৫. যথা ৰাপি তথা চেত্থ, ভাৰনায ৰসেন তু;
নিপ্ফন্না অপ্পনাপত্তা, পঞ্ঞা সা ভাৰনামযা.
১১৮৬. পটিসম্ভিদাচতুক্কস্স, ৰসেন চতুধা সিযা;
অত্থধম্মনিরুত্তীসু, ঞাণং ঞাণেসু তীসুপি.
১১৮৭. যং কিঞ্চি পচ্চযুপ্পন্নং, ৰিপাকা চ ক্রিযা তথা;
নিব্বানং ভাসিতত্থো চ, পঞ্চেতে অত্থসঞ্ঞিতা.
১১৮৮. ফলনিব্বত্তকো হেতু, অরিযমগ্গো চ ভাসিতং;
কুসলাকুসলঞ্চেতি, পঞ্চেতে ধম্মসঞ্ঞিতা.
১১৮৯. তস্মিং অত্থে চ ধম্মে চ, যা সভাৰনিরুত্তি তু;
নিরুত্তীতি চ নিদ্দিট্ঠা, নিরুত্তিকুসলেন সা.
১১৯০. ঞাণং আরম্মণং কত্ৰা, তিৰিধং পচ্চৰেক্খতো;
তেসু ঞাণেসু যং ঞাণং, পটিভানন্তি তং মতং.
১১৯১. পরিযত্তিপরিপুচ্ছাহি, সৰনাধিগমেহি চ;
পুব্বযোগেন গচ্ছন্তি, পভেদং পটিসম্ভিদা.
কথং ভাৰেতব্বাতি এত্থ –
১১৯২. খন্ধাদীসু হি ধম্মেসু, ভূমিভূতেসু যোগিনা;
উগ্গহাদিৰসেনেত্থ, কত্ৰা পরিচযং পন.
১১৯৩. সীলং চিত্তৰিসুদ্ধিঞ্চ, সম্পাদেত্ৰা ততো পরং;
দিট্ঠিসুদ্ধাদযো পঞ্চ, সম্পাদেন্তেন সুদ্ধিযা.
১১৯৪. তায পঞ্ঞায যুত্তেন, ভীতেন জননাদিতো;
ভাৰেতব্বা ভৰাভাৰং, পত্থযন্তেন ভিক্খুনা.
১১৯৫. রূপঞ্চ ৰেদনা সঞ্ঞা, সঙ্খারা চেৰ সব্বসো;
ৰিঞ্ঞাণঞ্চেতি পঞ্চেতে, খন্ধা সম্বুদ্ধদেসিতা.
১১৯৬. তত্থ যং কিঞ্চি রূপং তং, অতীতানাগতাদিকং;
অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা, সুখুমোল়ারিকম্পি ৰা.
১১৯৭. হীনং ৰাপি পণীতং ৰা, যং দূরে যঞ্চ সন্তিকে;
সব্বং তমেকতো কত্ৰা, রূপক্খন্ধোতি ৰুচ্চতি.
১১৯৮. ইতরেসুপি যং কিঞ্চি, তং ৰেদযিতলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৰা, ৰেদনাক্খন্ধতা কতা.
১১৯৯. চিত্তজং পন যং কিঞ্চি, তং সঞ্জাননলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৰা, সঞ্ঞাক্খন্ধোতি ৰুচ্চতি.
১২০০. যং কিঞ্চি চিত্তসম্ভূতং, অভিসঙ্খারলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৰা, সঙ্খারক্খন্ধতা কতা.
১২০১. তত্থ চিত্তং তু যং কিঞ্চি, তং ৰিজাননলক্খণং;
সব্বং তমেকতো কত্ৰা, ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধতা কতা.
১২০২. চত্তারো চ মহাভূতা, উপাদা চতুৰীসতি;
অট্ঠৰীসতিধা চেতং, রূপং রূপন্তি গণ্হতি.
১২০৩. একাসীতিযা চিত্তেন, সংযুত্তা ৰেদনাদযো;
ৰেদনাসঞ্ঞাসঙ্খার-ৰিঞ্ঞাণক্খন্ধসঞ্ঞিতা.
১২০৪. চত্তারোরূপিনো খন্ধে, নামন্তি পরিগণ্হতি;
রূপক্খন্ধো ভৰে রূপং, নামক্খন্ধা অরূপিনো.
১২০৫. রুপ্পনলক্খণং রূপং, নামং নমনলক্খণং;
ইতি সঙ্খেপতো নাম-রূপং সো পরিগণ্হতি.
১২০৬. ফালেন্তো ৰিয তালস্স, কন্দং তু যমকং দ্ৰিধা;
ৰৰত্থপেতি নামঞ্চ, রূপঞ্চাতি দ্ৰিধা পন.
১২০৭. নামতো রূপতো অঞ্ঞো,
সত্তো ৰা পুগ্গলোপি ৰা;
অত্তা ৰা কোচি নত্থীতি,
নিট্ঠং গচ্ছতি সব্বদা.
১২০৮. এৰং ৰৰত্থপেত্ৰা সো, নামরূপং সভাৰতো;
সত্তসম্মোহঘাতত্থং, বহুসুত্তৰসেনিধ.
১২০৯. নামরূপমত্তঞ্ঞেৰ, নত্থি কোচিধ পুগ্গলো;
এৰমেত্থ পণ্ডিতো পোসো, ৰৰত্থপেতি তং পন.
ৰুত্তং হেতং –
১২১০. ‘‘যথাপি অঙ্গসম্ভারা,
হোতি সদ্দো রথো ইতি;
এৰং খন্ধেসু সন্তেসু,
হোতি সত্তোতি সম্মুতী’’তি.
১২১১. যথাপি দারুযন্তম্পি, নিজ্জীৰঞ্চ নিরীহকং;
দারুরজ্জুসমাযোগে, তং গচ্ছতিপি তিট্ঠতি.
১২১২. তথেদং নামরূপম্পি, নিজ্জীৰঞ্চ নিরীহকং;
অঞ্ঞমঞ্ঞসমাযোগে, তং গচ্ছতিপি তিট্ঠতি.
তেনাহু পোরাণা –
১২১৩. ‘‘নামঞ্চ রূপঞ্চ ইধত্থি সচ্চতো,
ন হেত্থ সত্তো মনুজো চ ৰিজ্জতি;
সুঞ্ঞং ইদং যন্তমিৰাভিসঙ্খতং,
দুক্খস্স পুঞ্জো তিণকট্ঠসাদিসো’’তি.
১২১৪. অঞ্ঞমঞ্ঞূপনিস্সায, দণ্ডকেসু ঠিতেসু হি;
একস্মিং পতমানে তু, তথেৰ পততীতরো.
তেনাহু পোরাণা –
১২১৫. ‘‘যমকং নামরূপঞ্চ, উভো অঞ্ঞোঞ্ঞনিস্সিতা;
একস্মিং ভিজ্জমানস্মিং, উভো ভিজ্জন্তি পচ্চযা’’তি.
১২১৬. উতিন্নং নামরূপানং, নামং নিত্তেজমেত্থ তং;
সকেনেৰ হি তেজেন, ন সক্কোতি পৰত্তিতুং.
১২১৭. ন ব্যাহরতি নো সেতি, ন তিট্ঠতি ন গচ্ছতি;
ন ভেদেতি ন চোরেতি, ন ভুঞ্জতি ন খাদতি.
১২১৮. তথা রূপম্পি নিত্তেজং, ৰিনা নামঞ্চ সব্বথা;
সকেনেৰ হি তেজেন, ন সক্কোতি পৰত্তিতুং.
১২১৯. ভুঞ্জামীতি পিৰামীতি, খাদামীতি তথেৰ চ;
রোদামীতি হসামীতি, রূপস্সেতং ন ৰিজ্জতি.
১২২০. নামং নিস্সায রূপং তু, রূপং নিস্সায নামকং;
পৰত্ততি সদা সব্বং, পঞ্চৰোকারভূমিযং.
১২২১. ইমস্স পন অত্থস্স, আৰিভাৰত্থমেৰ চ;
জচ্চন্ধপীঠসপ্পীনং, ৰত্তব্বা উপমা ইধ.
১২২২. যথা হি নাৰং নিস্সায, মনুস্সা যন্তি অণ্ণৰে;
এৰং রূপম্পি নিস্সায, নামকাযো পৰত্ততি.
১২২৩. যথা মনুস্সে নিস্সায, নাৰা গচ্ছতি অণ্ণৰে;
এৰং নামম্পি নিস্সায, রূপকাযো পৰত্ততি.
১২২৪. সত্তসঞ্ঞং ৰিনোদেত্ৰা, নামরূপস্স সব্বথা;
যাথাৰদস্সনং এতং, ‘‘দিট্ঠিসুদ্ধী’’তি ৰুচ্চতি.
১২২৫. পরিমুচ্চিতুকামো চ, দুক্খতো জাতিআদিতো;
অন্তদ্ৰযং ৰিৰজ্জেত্ৰা, ভাৰযে পন পণ্ডিতো.
১২২৬. দিট্ঠিৰিসুদ্ধিমিমং পরিসুদ্ধং,
সুট্ঠুতরং তু করোতি নরো যো;
দিট্ঠিগতানি মলানি অসেসং,
নাসমুপেন্তি হি তস্স নরস্স.
ইতি অভিধম্মাৰতারে দিট্ঠিৰিসুদ্ধিনিদ্দেসো নাম
অট্ঠারসমো পরিচ্ছেদো.