১২. দ্ৰাদসমো পরিচ্ছেদো

পঞ্ঞত্তিনিদ্দেসো

এত্থাহ – ‘‘কিং এত্তকমেৰ ঞেয্যং, উদাহু অঞ্ঞম্পি অত্থী’’তি? অত্থি পঞ্ঞত্তি নামাতি. সা পনেসা পঞ্ঞপেতব্বতো, পঞ্ঞাপনতো চ ‘‘পঞ্ঞত্তী’’তি ৰুচ্চতি. তেনেৰাহ – ‘‘যা তেসং তেসং ধম্মানং সঙ্খা সমঞ্ঞা পঞ্ঞত্তি ৰোহারো নামং নামকম্মং নামধেয্যং নিরুত্তি ব্যঞ্জনং অভিলাপো’’তি. তত্থ সঙ্খাযতীতি সঙ্খা, কথীযতীতি অত্থো. কিন্তি কথীযতি? ‘‘অহ’’ন্তি ‘‘মম’’ন্তি ‘‘পরো’’তি ‘‘পরস্সা’’তি ‘‘মঞ্চো’’তি ‘‘পীঠ’’ন্তি অনেকেহি আকারেহি কথীযতীতি সঙ্খা. সমঞ্ঞাযতীতি সমঞ্ঞা. পঞ্ঞাপীযতীতি পঞ্ঞত্তি. ৰোহরীযতীতি ৰোহারো. কিন্তি ৰোহরীযতি? ‘‘অহ’’ন্তি ‘‘মম’’ন্তি ‘‘পরো’’তি ‘‘পরস্সা’’তি ‘‘মঞ্চো’’তি ‘‘পীঠ’’ন্তি. এৰং তাৰ পঞ্ঞপেতব্বতো পঞ্ঞত্তীতি ৰুত্তা. ‘‘অহ’’ন্তি হি রূপাদযো ধম্মে উপাদায পটিচ্চ কারণং কত্ৰা যথা তে রূপাদযো ধম্মা উপ্পাদৰযৰন্তো, ন এৰংৰিধা, কেৰলং লোকসঙ্কেতেন সিদ্ধা যা অযং ‘‘অহ’’ন্তি কথীযতি চেৰ পঞ্ঞাপীযতি চ, এসা পঞ্ঞত্তীতি অত্থো.

ইদানি পঞ্ঞাপনতো পঞ্ঞত্তিং পকাসেতুং ‘‘নামং নামকম্ম’’ন্তিআদিমাহ. তত্থ নামন্তি তং তং ধম্মং ‘‘এস ইত্থন্নামো নামা’’তি পঞ্ঞপেতি, তস্মা তং পঞ্ঞত্তীতি পৰুচ্চতি. নামকম্মন্তিআদীনি তস্সা এৰ ৰেৰচনানি. অযং পঞ্ঞাপনতো পঞ্ঞত্তি নাম.

সা পনেসা তজ্জাপঞ্ঞত্তি উপাদাপঞ্ঞত্তি উপনিধাপঞ্ঞত্তীতি তিৰিধা হোতি. তত্থ তজ্জাপঞ্ঞত্তি নাম চক্খুসোতরূপসদ্দপথৰীতেজোৰাযোতিআদিনযপ্পৰত্তা. উপাদাপঞ্ঞত্তি পন সমূহাসমূহৰসেন দুৰিধা হোতি. তত্থ সমূহপঞ্ঞত্তি নাম রূপারূপধম্মেসু একস্স ৰা বহূনং ৰা নামং গহেত্ৰা সমূহমেৰোপাদায ৰুচ্চতি. কথং? অচ্ছতরচ্ছঘটপটাদিপ্পভেদা. অযং সমূহপঞ্ঞত্তি নাম. অসমূহপঞ্ঞত্তি পন দিসাকাসকালনিমিত্তাভাৰনিরোধাদিভেদা.

যদা পন সা ৰিজ্জমানং পরমত্থং জোতযতি, তদা ‘‘ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তী’’তি পৰুচ্চতি. যদা অৰিজ্জমানং সমূহাসমূহভেদং নামমত্তং জোতযতি, তদা ‘‘অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তী’’তি পৰুচ্চতি. দুৰিধাপি পনেসা সোতদ্ৰারজৰনানন্তরং গহিতপুব্বসঙ্কেতমনোদ্ৰারজৰনৰিঞ্ঞাণেন ৰিঞ্ঞাযতি. যায গহিতপুব্বসঙ্কেতেন মনোদ্ৰারজৰনৰিঞ্ঞাণেন পঞ্ঞাপীযতি. যং সন্ধায ‘‘ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, ৰিজ্জমানেন অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অৰিজ্জমানেন ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, ৰিজ্জমানেন ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি, অৰিজ্জমানেন অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তী’’তি ছক্কনযো ৰুত্তো. তত্থ পরমত্থতো ৰিজ্জমানানং রূপাদীনং পঞ্ঞাপনা ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. তথা অৰিজ্জমানানমিত্থিপুরিসাদীনং পঞ্ঞাপনা অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. ঠপেত্ৰা পন ৰচনত্থং কেনচি আকারেন অনুপলব্ভমানানং পঞ্চমসচ্চাদীনং, তিত্থিযপরিকপ্পিতানং ৰা পকতিপুরিসাদীনং পঞ্ঞাপনাপি অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তিযেৰ. ‘‘তেৰিজ্জো, ছল়ভিঞ্ঞো’’তি এৰমাদিনযপ্পৰত্তা ৰিজ্জমানেন অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. ‘‘ইত্থিসদ্দো, পুরিসসদ্দো’’তি এৰমাদিকা অৰিজ্জমানেন ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. ‘‘চক্খুৰিঞ্ঞাণং, সোতৰিঞ্ঞাণ’’ন্তি এৰমাদিকা ৰিজ্জমানেন ৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তি. ‘‘খত্তিযকুমারো, ব্রাহ্মণকুমারো, ভিক্খুকুমারো’’তি এৰমাদিকা অৰিজ্জমানেন অৰিজ্জমানপঞ্ঞত্তীতি এৰং ৰুত্তা ছ পঞ্ঞত্তিযোপি এত্থেৰ সঙ্গহং গচ্ছন্তি. অযং উপাদাপঞ্ঞত্তি নাম.

উপনিধাপঞ্ঞত্তিপি এতিস্সা এৰ পভেদা, সা পন ‘‘দীঘং উপনিধায রস্সো, রস্সং উপনিধায দীঘো’’তিআদিনযপ্পৰত্তা ‘‘কপণং মানুসকং রজ্জং দিব্বসুখং উপনিধাযা’’তি এৰমাদিকা চ, তস্মা পঞ্ঞপেতব্বতো চ পঞ্ঞাপনতো চ পঞ্ঞত্তীতি ৰেদিতব্বা. সমঞ্ঞা সমত্তা.

৭৭৮. পরমত্থতো চ পঞ্ঞত্তি, ততিযা কোটি ন ৰিজ্জতি;

দ্ৰীসু ঠানেসু কুসলো, পরৰাদেসু ন কম্পতি.

ইতি অভিধম্মাৰতারে পঞ্ঞত্তিনিদ্দেসো নাম

দ্ৰাদসমো পরিচ্ছেদো.