রূপাৰচরারূপাৰচরৰিপাকৰণ্ণনা

মহগ্গতৰিপাকানং তংতংকুসলাগমনৰসেনেৰ ঝানঙ্গহানি, ন পন ভাৰনাৰিসেসেনাতি তেসং পহানঙ্গানি অনুদ্ধটানি. উপপত্তিযন্তি উপপত্তিভৰে.

অরূপাৰচরৰিপাকচিত্তানি ৰুচ্চন্তীতি সম্বন্ধো.

৪৪. কুসলানুগতং কত্ৰাতি কুসলানুরূপং কুসলসদিসং কত্ৰা. যথা কামাৰচরৰিপাকং কুসলতো ৰিসদিসম্পি কত্ৰা ৰিভত্তং, এৰমকত্ৰা কুসলসদিসমেৰ কত্ৰাতি অত্থং ৰদন্তি. অট্ঠকথাযং পন কুসলানন্তরং কত্ৰা মহগ্গতৰিপাকানং ভাজিতপাল়িং সন্ধায ‘‘কুসলানুগতং কত্ৰা ভাজিত’’ন্তি ৰুত্তং. পাল়িযঞ্হি –

‘‘কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে কামাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং চক্খুৰিঞ্ঞাণং উপ্পন্নং হোতী’’তিআদিনা (ধ. স. ৪৩১) –

কামাৰচরৰিপাকং ৰিভজিত্ৰা মহগ্গতৰিপাকং ৰিভজন্তেন –

‘‘কতমে ধম্মা অব্যাকতা? যস্মিং সমযে রূপপত্তিযা মগ্গং ভাৰেতি, ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি পথৰীকসিণং, তস্মিং সমযে ফস্সো হোতি…পে… অৰিক্খেপো হোতি, ইমে ধম্মা কুসলা, তস্সেৰ রূপাৰচরস্স কুসলস্স কম্মস্স কতত্তা উপচিতত্তা ৰিপাকং ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি…পে… পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি পথৰীকসিণং…পে… ইমে ধম্মা অব্যাকতা’’তি (ধ. স. ৪৯৮).

এৰং কুসলং উদ্দিসিত্ৰা তদনন্তরং কত্ৰা মহগ্গতং ৰিপাকং ৰিভত্তং, তস্মা যথা কামাৰচরৰিপাকং, এৰং অৰিভজিত্ৰা ইদং কুসলানন্তরং কত্ৰা ৰিভত্তন্তি ইমমত্থং জোতেতুং অট্ঠকথাযং ‘‘কুসলানুগতং কত্ৰা’’তি ৰুত্তং. ইমিনাপি চ আচরিযেন পরিহারমুখেন ৰক্খমানঅত্থৰিসেসৰচনিচ্ছায তত্থ ৰুত্তনযেনেৰ চোদনা কতা. এৰঞ্হি সতি কুসলানন্তরংযেৰ ফলং উপ্পজ্জতীতি ঞাপনং সুট্ঠূপপন্নং হোতীতি অযমেত্থ অম্হাকং আচরিযস্স মগ্গো.

মহগ্গতন্তি মহগ্গতৰিপাকং. তঞ্হি ইধ অধিগতং. কামা…পে… যতোতি যস্মা কামাৰচরকুসলং অসমানফলং হোতি তিহেতুকস্স দুহেতুকাহেতুকৰিপাকানং, দুহেতুকস্স চ অহেতুকৰিপাকানম্পি জননতো, ন এৰমিদং, ইদং পন একন্তেনেৰ সদিসৰিপাকজননতো সমানফলমেৰ, তস্মাতি অত্থো. এত্থ চ ‘‘কুসল’’ন্তি অৰুত্তেপি কামাৰচরপুঞ্ঞংৰাতি উপমিতত্তা উপমেয্যস্সপি কুসলভাৰো ৰিঞ্ঞাযতি. কস্মা পনেতং সদিসৰিপাকং, ন কামাৰচরং ৰিয ৰিসদিসৰিপাকম্পীতি? ৰুচ্চতে – কামাৰচরপুঞ্ঞঞ্হি আচিনন্তো রূপতণ্হাদিনানাৰত্থুককামতণ্হূপনিস্সযতো আচিনতি, তস্মা তদূপনিস্সযকুসলং তদনুরূপতো নানাৰত্থুকং ৰিপাকং জনেতি. মহগ্গতং পন আচিনন্তো একৰত্থুকাযেৰ ভৰতণ্হায ৰসেন আচিনতীতি তদনুরূপতো তং নানাৰত্থুং অজনেত্ৰা একৰত্থুমেৰ জনেতীতি.

৪৫-৬. সব্বথাতি ধম্মতো আরম্মণতো পটিপদাদিতো চ. তথা হি যে ফস্সাদযো কুসলে চ লব্ভন্তি, তে ৰিপাকেপি লব্ভন্তি, যস্মিঞ্চ আরম্মণে কুসলং পৰত্ততি, তত্থেৰ ইদং ৰিপাকম্পি. যাৰ পটিপদাদযো কুসলস্স লব্ভন্তি, তাৰ ইমস্স ৰিপাকস্সপীতি. কামং যস্স কস্সচি ছাযা তংতংৰত্থুসদিসাৰ, মহন্তস্স পন কুসলৰিপাকস্স মহন্তাহিযেৰ উপমাহি ভৰিতব্বন্তি ‘‘গজাদীন’’ন্তিআদি ৰুত্তং. অপরে অপরে অত্তভাৰে ভৰং ৰেদনমস্সাতি অপরাপরিযৰেদনং. যদি অপরাপরিযৰেদনং ন হোতি, কথঞ্চরহি ইমস্স ফলুপ্পত্তীতি আহ ‘‘ঝানা অপরিহীনস্সা’’তিআদি.

৪৭. কুসলানন্তরন্তি কুসলভৰানন্তরং. যস্মিঞ্হি ভৰে তং কুসলং কতং, সো ইধ কুসল-সদ্দেন উপচারতো গহিতো কম্মানন্তরংযেৰ ফলস্স অসম্ভৰতো. ন হি তং লোকুত্তরকুসলং ৰিয অনন্তরফলনিপ্ফাদকং, অথ খো একচ্চকামাৰচরকুসলং ৰিয অপরাপরিযৰেদনং অহুত্ৰা সতিপি অনেকেযেৰ কামাৰচরকম্মে মহোঘো ৰিয পরিত্তং উদকং তমজ্ঝোত্থরিত্ৰা অত্তনোযেৰ ৰিপাকদানেন একন্তেন অনন্তরভৰেযেৰ ফলং নিব্বত্তেতি. ননু চ অপরিহীনজ্ঝানস্সেৰ কস্সচি নিকন্তিৰসেন কামভৰে পটিসন্ধি হোতি. তথা হি তিস্সমহাব্রহ্মা উপরিব্রহ্মলোকূপপত্তিযা ভাৰিতমগ্গো ভিক্খূহি যাচিতো ততো চৰিত্ৰা মোগ্গলিব্রাহ্মণস্স গেহে পটিসন্ধিং অগ্গহেসীতি ৰুত্তন্তি তং কথন্তি? নিকন্তিবলেনেৰ ঝানং পরিহাযতীতি ততো পরিহীনজ্ঝানো নিব্বত্ততীতি ৰদন্তি. অপরে পন আচরিযা ‘‘অনীৰরণাৰত্থায নিকন্তিযা ঝানস্স পরিহানি ৰীমংসিত্ৰা গহেতব্বা’’তি ৰত্ৰা ‘‘সতিপি মহগ্গতকম্মুনো ৰিপাকং পটিবাহনসমত্থস্সেৰ পরিত্তকম্মস্স অভাৰে ‘ইজ্ঝতি, ভিক্খৰে, সীলৰতো চেতোপণিধি ৰিসুদ্ধত্তা’তি (অ. নি. ৮.৩৫) ৰচনতো কামভৰে চেতোপণিধি মহগ্গতকম্মস্স ৰিপাকং পটিবাহিত্ৰা পরিত্তকম্মুনো ৰিপাকস্স ওকাসং করোতী’’তি ৰদন্তি, তং যুত্তং. এতস্সাতি ইমস্সত্থস্স ঞাপনত্থন্তি সম্বন্ধো.

৪৮-৯. এৰং অৰিসেসেন কুসলসদিসতং অতিদিসিত্ৰা ইদানি ৰিসেসং দস্সেতুং ‘‘পটিপদাক্কমো চেৰা’’তিআদি ৰুত্তং. যথা হি দুক্খপটিপদং দন্ধাভিঞ্ঞং ঝানং উপ্পাদেত্ৰা পুনপ্পুনং সমাপজ্জন্তস্স তং ঝানং তংপটিপদমেৰ হোতি, এৰং তস্মিং তস্মিং অপরিহীনে তস্স তস্স ৰিপাকো নিব্বত্তমানো তংতংপটিপদোৰ ভৰিতুং অরহতি. ছন্দাধিপতেয্যাদিভাৰো পন তস্মিং খণে ৰিজ্জমানানং ছন্দাদীনং অধিপতিপচ্চযভাৰেন হোতি, ন আগমনৰসেন. তথা হি একমেৰ ঝানং নানক্খণেসু নানাধিপতেয্যং হোতি, তস্মা ৰিপাকস্স আগমনৰসেন ছন্দাধিপতেয্যাদিতা ন গহিতা. তেনাহ ‘‘অভাৰোধিপতীন’’ন্তি. তদভাৰতোৰ সরসতো তস্স হীনাদিতা ন সম্ভৰতীতি সাপি ঝানাগমনতোৰ ৰুত্তা.

রূপাৰচরারূপাৰচরৰিপাকৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.