৪. ৰীথিপরিচ্ছেদো

১. চিত্তুপ্পাদানমিচ্চেৰং, কত্ৰাসঙ্গহমুত্তরং.

ভূমিপুগ্গলভেদেন, পুব্বাপরনিযামিতং.

পৰত্তিসঙ্গহং নাম, পটিসন্ধিপৰত্তিযং;

পৰক্খামি সমাসেন, যথাসম্ভৰতো কথং.

২. . ৰীথিমুত্তানং পন কম্মকম্মনিমিত্তগতিনিমিত্তৰসেন তিৰিধা হোতি ৰিসযপ্পৰত্তি.

৪. তত্থ ৰত্থুদ্ৰারারম্মণানি পুব্বে ৰুত্তনযানেৰ.

ৰিঞ্ঞাণছক্কং

৫. চক্খুৰিঞ্ঞাণং সোতৰিঞ্ঞাণং ঘানৰিঞ্ঞাণং জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং কাযৰিঞ্ঞাণং মনোৰিঞ্ঞাণঞ্চেতি ছ ৰিঞ্ঞাণানি.

ৰীথিছক্কং

৬. ছ ৰীথিযো পন চক্খুদ্ৰারৰীথি সোতদ্ৰারৰীথি ঘানদ্ৰারৰীথি জিৰ্হাদ্ৰারৰীথি কাযদ্ৰারৰীথি মনোদ্ৰারৰীথি চেতি দ্ৰারৰসেন ৰা, চক্খুৰিঞ্ঞাণৰীথি সোতৰিঞ্ঞাণৰীথি ঘানৰিঞ্ঞাণৰীথি জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণৰীথি কাযৰিঞ্ঞাণৰীথি মনোৰিঞ্ঞাণৰীথি চেতি ৰিঞ্ঞাণৰসেন ৰা দ্ৰারপ্পৰত্তা চিত্তপ্পৰত্তিযো যোজেতব্বা.

ৰীথিভেদো

৭. অতিমহন্তং মহন্তং পরিত্তং অতিপরিত্তঞ্চেতি পঞ্চদ্ৰারে মনোদ্ৰারে পন ৰিভূতমৰিভূতঞ্চেতি ছধা ৰিসযপ্পৰত্তি ৰেদিতব্বা.

পঞ্চদ্ৰারৰীথি

৮. কথং? উপ্পাদঠিতিভঙ্গৰসেন খণত্তযং একচিত্তক্খণং নাম.

৯. তানি পন সত্তরস চিত্তক্খণানি রূপধম্মানমাযূ.

১০. একচিত্তক্খণাতীতানি ৰা বহুচিত্তক্খণাতীতানি ৰা ঠিতিপ্পত্তানেৰ পঞ্চারম্মণানি পঞ্চদ্ৰারে আপাথমাগচ্ছন্তি. তস্মা যদি একচিত্তক্খণাতীতকং রূপারম্মণং চক্খুস্স আপাথমাগচ্ছতি, ততো দ্ৰিক্খত্তুং ভৰঙ্গে চলিতে ভৰঙ্গসোতং ৰোচ্ছিন্দিত্ৰা তমেৰ রূপারম্মণং আৰজ্জন্তং পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনচিত্তং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝতি, ততো তস্সানন্তরং তমেৰ রূপং পস্সন্তং চক্খুৰিঞ্ঞাণং, সম্পটিচ্ছন্তং সম্পটিচ্ছনচিত্তং, সন্তীরযমানং সন্তীরণচিত্তং, ৰৰত্থপেন্তং ৰোট্ঠব্বনচিত্তঞ্চেতি যথাক্কমং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুজ্ঝন্তি, ততো পরং একূনতিংস কামাৰচরজৰনেসু যংকিঞ্চি লদ্ধপচ্চযং যেভুয্যেন সত্তক্খত্তুং জৰতি, জৰনানুবন্ধানি চ দ্ৰে তদারম্মণপাকানি যথারহং পৰত্তন্তি, ততো পরং ভৰঙ্গপাতো.

১১. এত্তাৰতা চুদ্দস ৰীথিচিত্তুপ্পাদা, দ্ৰে ভৰঙ্গচলনানি, পুব্বেৰাতীতকমেকচিত্তক্খণন্তি কত্ৰা সত্তরস চিত্তক্খণানি পরিপূরেন্তি, ততো পরং নিরুজ্ঝতি, আরম্মণমেতং অতিমহন্তং নাম গোচরং.

১২. যাৰ তদারম্মণুপ্পাদা পন অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং আরম্মণং মহন্তং নাম, তত্থ জৰনাৰসানে ভৰঙ্গপাতোৰ হোতি, নত্থি তদারম্মণুপ্পাদো.

১৩. যাৰ জৰনুপ্পাদাপি অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং আরম্মণং পরিত্তং নাম, তত্থ জৰনম্পি অনুপ্পজ্জিত্ৰা দ্ৰত্তিক্খত্তুং ৰোট্ঠব্বনমেৰ পৰত্ততি, ততো পরং ভৰঙ্গপাতোৰ হোতি.

১৪. যাৰ ৰোট্ঠব্বনুপ্পাদা চ পন অপ্পহোন্তাতীতকমাপাথমাগতং নিরোধাসন্নমারম্মণং অতিপরিত্তং নাম, তত্থ ভৰঙ্গচলনমেৰ হোতি, নত্থি ৰীথিচিত্তুপ্পাদো.

১৫. ইচ্চেৰং চক্খুদ্ৰারে, তথা সোতদ্ৰারাদীসু চেতি সব্বথাপি পঞ্চদ্ৰারে তদারম্মণজৰনৰোট্ঠব্বনমোঘৰারসঙ্খাতানং চতুন্নং ৰারানং যথাক্কমং আরম্মণভূতা ৰিসযপ্পৰত্তি চতুধা ৰেদিতব্বা.

১৬. ৰীথিচিত্তানি সত্তেৰ, চিত্তুপ্পাদা চতুদ্দস.

চতুপঞ্ঞাস ৰিত্থারা, পঞ্চদ্ৰারে যথারহং.

অযমেত্থ পঞ্চদ্ৰারে ৰীথিচিত্তপ্পৰত্তিনযো.

মনোদ্ৰারৰীথি পরিত্তজৰনৰারো

১৭. মনোদ্ৰারে পন যদি ৰিভূতমারম্মণং আপাথমাগচ্ছতি, ততো পরং ভৰঙ্গচলনমনোদ্ৰারাৰজ্জনজৰনাৰসানে তদারম্মণপাকানি পৰত্তন্তি, ততো পরং ভৰঙ্গপাতো.

১৮. অৰিভূতে পনারম্মণে জৰনাৰসানে ভৰঙ্গপাতোৰ হোতি, নত্থি তদারম্মণুপ্পাদোতি.

১৯. ৰীথিচিত্তানি তীণেৰ, চিত্তুপ্পাদা দসেরিতা.

ৰিত্থারেন পনেত্থেক-চত্তালীস ৰিভাৰযে;

অযমেত্থ পরিত্তজৰনৰারো.

অপ্পনাজৰনৰারো

২০. অপ্পনাজৰনৰারে পন ৰিভূতাৰিভূতভেদো নত্থি, তথা তদারম্মণুপ্পাদো চ.

২১. তত্থ হি ঞাণসম্পযুত্তকামাৰচরজৰনানমট্ঠন্নং অঞ্ঞতরস্মিং পরিকম্মোপচারানুলোমগোত্রভুনামেন চতুক্খত্তুং তিক্খত্তুমেৰ ৰা যথাক্কমং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুদ্ধানন্তরমেৰ যথারহং চতুত্থং, পঞ্চমং ৰা ছব্বীসতিমহগ্গতলোকুত্তরজৰনেসু যথাভিনীহারৰসেন যং কিঞ্চি জৰনং অপ্পনাৰীথিমোতরতি, ততো পরং অপ্পনাৰসানে ভৰঙ্গপাতোৰ হোতি.

২২. তত্থ সোমনস্সসহগতজৰনানন্তরং অপ্পনাপি সোমনস্সসহগতাৰ পাটিকঙ্খিতব্বা, উপেক্খাসহগতজৰনানন্তরং উপেক্খাসহগতাৰ, তত্থাপি কুসলজৰনানন্তরং কুসলজৰনঞ্চেৰ হেট্ঠিমঞ্চ ফলত্তযমপ্পেতি, কিরিযজৰনানন্তরং কিরিযজৰনং অরহত্তফলঞ্চাতি.

২৩. দ্ৰত্তিংস সুখপুঞ্ঞম্হা, দ্ৰাদসোপেক্খকা পরং,

সুখিতক্রিযতো অট্ঠ, ছ সম্ভোন্তি উপেক্খকা.

২৪. পুথুজ্জনান সেক্খানং, কামপুঞ্ঞতিহেতুতো.

তিহেতুকামক্রিযতো, ৰীতরাগানমপ্পনা.

অযমেত্থ মনোদ্ৰারে ৰীথিচিত্তপ্পৰত্তিনযো.

তদারম্মণনিযমো

২৫. সব্বত্থাপি পনেত্থ অনিট্ঠে আরম্মণে অকুসলৰিপাকানেৰ পঞ্চৰিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীরণতদারম্মণানি.

২৬. ইট্ঠে কুসলৰিপাকানি.

২৭. অতিইট্ঠে পন সোমনস্সসহগতানেৰ সন্তীরণতদারম্মণানি, তত্থাপি সোমনস্সসহগতকিরিযজৰনাৰসানে সোমনস্সসহগতানেৰ তদারম্মণানি ভৰন্তি, উপেক্খাসহগতকিরিযজৰনাৰসানে চ উপেক্খাসহগতানেৰ হোন্তি.

২৮. দোমনস্সসহগতজৰনাৰসানে চ পন তদারম্মণানিচেৰ ভৰঙ্গানি চ উপেক্খাসহগতানেৰ ভৰন্তি, তস্মা যদি সোমনস্সপটিসন্ধিকস্স দোমনস্সসহগতজৰনাৰসানে তদারম্মণসম্ভৰো নত্থি, তদা যং কিঞ্চি পরিচিতপুব্বং পরিত্তারম্মণমারব্ভ উপেক্খাসহগতসন্তীরণং উপ্পজ্জতি, তমনন্তরিত্ৰা ভৰঙ্গপাতোৰ হোতীতি ৰদন্তি আচরিযা.

২৯. তথা কামাৰচরজৰনাৰসানে কামাৰচরসত্তানং কামাৰচরধম্মেস্ৰেৰ আরম্মণভূতেসু তদারম্মণং ইচ্ছন্তীতি.

৩০. কামে জৰনসত্তালম্বণানং নিযমে সতি.

ৰিভূতেতিমহন্তে চ, তদারম্মণমীরিতং.

অযমেত্থ তদারম্মণনিযমো.

জৰননিযমো

৩১. জৰনেসু চ পরিত্তজৰনৰীথিযং কামাৰচরজৰনানি সত্তক্খত্তুং ছক্খত্তুমেৰ ৰা জৰন্তি.

৩২. মন্দপ্পৰত্তিযং পন মরণকালাদীসু পঞ্চৰারমেৰ.

৩৩. ভগৰতো পন যমকপাটিহারিযকালাদীসু লহুকপ্পৰত্তিযং চত্তারিপঞ্চ ৰা পচ্চৰেক্খণচিত্তানি ভৰন্তীতিপি ৰদন্তি.

৩৪. আদিকম্মিকস্স পন পঠমকপ্পনাযং মহগ্গতজৰনানিঅভিঞ্ঞাজৰনানি চ সব্বদাপি একৰারমেৰ জৰন্তি, ততো পরং ভৰঙ্গপাতো.

৩৫. চত্তারো পন মগ্গুপ্পাদা একচিত্তক্খণিকা, ততো পরং দ্ৰে তীণি ফলচিত্তানি যথারহং উপ্পজ্জন্তি, ততো পরং ভৰঙ্গপাতো.

৩৬. নিরোধসমাপত্তিকালে দ্ৰিক্খত্তুং চতুত্থারুপ্পজৰনং জৰতি, ততো পরং নিরোধং ফুসতি.

৩৭. ৰুট্ঠানকালে চ অনাগামিফলং ৰা অরহত্তফলং ৰা যথারহমেকৰারং উপ্পজ্জিত্ৰা নিরুদ্ধে ভৰঙ্গপাতোৰ হোতি.

৩৮. সব্বত্থাপি সমাপত্তিৰীথিযং ভৰঙ্গসোতো ৰিয ৰীথিনিযমো নত্থীতি কত্ৰা বহূনিপি লব্ভন্তীতি.

৩৯. সত্তক্খত্তুং পরিত্তানি, মগ্গাভিঞ্ঞা সকিং মতা.

অৰসেসানি লব্ভন্তি, জৰনানি বহূনিপি.

অযমেত্থ জৰননিযমো.

পুগ্গলভেদো

৪০. দুহেতুকানমহেতুকানঞ্চ পনেত্থ কিরিযজৰনানি চেৰ অপ্পনাজৰনানি চ লব্ভন্তি.

৪১. তথা ঞাণসম্পযুত্তৰিপাকানি চ সুগতিযং.

৪২. দুগ্গতিযং পন ঞাণৰিপ্পযুত্তানি চ মহাৰিপাকানি ন লব্ভন্তি.

৪৩. তিহেতুকেসু চ খীণাসৰানং কুসলাকুসলজৰনানি ন লব্ভন্তি.

৪৪. তথা সেক্খপুথুজ্জনানং কিরিযজৰনানি.

৪৫. দিট্ঠিগতসম্পযুত্তৰিচিকিচ্ছাজৰনানি চ সেক্খানং.

৪৬. অনাগামিপুগ্গলানং পন পটিঘজৰনানি চ ন লব্ভন্তি.

৪৭. লোকুত্তরজৰনানি চ যথারহং অরিযানমেৰ সমুপ্পজ্জন্তীতি.

৪৮. অসেক্খানং চতুচত্তালীস সেক্খানমুদ্দিসে.

ছপ্পঞ্ঞাসাৰসেসানং, চতুপঞ্ঞাস সম্ভৰা.

অযমেত্থ পুগ্গলভেদো.

ভূমিৰিভাগো

৪৯. কামাৰচরভূমিযং পনেতানি সব্বানিপি ৰীথিচিত্তানি যথারহমুপলব্ভন্তি.

৫০. রূপাৰচরভূমিযং পটিঘজৰনতদারম্মণৰজ্জিতানি.

৫১. অরূপাৰচরভূমিযং পঠমমগ্গরূপাৰচরহসনহেট্ঠিমারুপ্পৰজ্জিতানি চ লব্ভন্তি.

৫২. সব্বত্থাপি চ তংতংপসাদরহিতানং তংতংদ্ৰারিকৰীথিচিত্তানি ন লব্ভন্তেৰ.

৫৩. অসঞ্ঞসত্তানং পন সব্বথাপি চিত্তপ্পৰত্তি নত্থেৰাতি.

৫৪. অসীতি ৰীথিচিত্তানি, কামে রূপে যথারহং.

চতুসট্ঠি তথারূপে, দ্ৰেচত্তালীস লব্ভরে.

অযমেত্থ ভূমিৰিভাগো.

৫৫. ইচ্চেৰং ছদ্ৰারিকচিত্তপ্পৰত্তি যথাসম্ভৰং ভৰঙ্গন্তরিতা যাৰতাযুকমব্বোচ্ছিন্না পৰত্ততি.

ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে ৰীথিসঙ্গহৰিভাগো নাম

চতুত্থো পরিচ্ছেদো.