৩. পকিণ্ণকপরিচ্ছেদো
১. সম্পযুত্তা যথাযোগং, তেপঞ্ঞাস সভাৰতো.
চিত্তচেতসিকা ধম্মা, তেসং দানি যথারহং.
২. ৰেদনাহেতুতো কিচ্চদ্ৰারালম্বণৰত্থুতো.
চিত্তুপ্পাদৰসেনেৰ, সঙ্গহো নাম নীযতে.
ৰেদনাসঙ্গহো
৩. তত্থ ৰেদনাসঙ্গহে তাৰ তিৰিধা ৰেদনা সুখং দুক্খং অদুক্খমসুখা চেতি, সুখং দুক্খং সোমনস্সং দোমনস্সং উপেক্খাতি চ ভেদেন পন পঞ্চধা হোতি.
৪. তত্থ সুখসহগতং কুসলৰিপাকং কাযৰিঞ্ঞাণমেকমেৰ, তথা দুক্খসহগতং অকুসলৰিপাকং.
৫. সোমনস্সসহগতচিত্তানি পন লোভমূলানি চত্তারি, দ্ৰাদস কামাৰচরসোভনানি, সুখসন্তীরণহসনানি চ দ্ৰেতি অট্ঠারস কামাৰচরসোমনস্সসহগতচিত্তানি চেৰ পঠমদুতিযততিযচতুত্থজ্ঝানসঙ্খাতানি চতুচত্তালীস মহগ্গতলোকুত্তরচিত্তানি চেতি দ্ৰাসট্ঠিৰিধানি ভৰন্তি.
৬. দোমনস্সসহগতচিত্তানি পন দ্ৰে পটিঘসম্পযুত্তচিত্তানেৰ.
৭. সেসানি সব্বানিপি পঞ্চপঞ্ঞাস উপেক্খাসহগতচিত্তানেৰাতি.
৮. সুখং দুক্খমুপেক্খাতি, তিৰিধা তত্থ ৰেদনা.
সোমনস্সং দোমনস্সমিতিভেদেন পঞ্চধা.
৯. সুখমেকত্থ দুক্খঞ্চ, দোমনস্সং দ্ৰযে ঠিতং.
দ্ৰাসট্ঠীসু সোমনস্সং, পঞ্চপঞ্ঞাসকেতরা.
হেতুসঙ্গহো
১০. হেতুসঙ্গহে হেতূ নাম লোভো দোসো মোহো অলোভো অদোসো অমোহো চাতি ছব্বিধা ভৰন্তি.
১১. তত্থ পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনদ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীরণৰোট্ঠব্বনহসনৰসেন অহেতুকচিত্তানি নাম.
১২. সেসানি সব্বানিপি একসত্ততি চিত্তানি সহেতুকানেৰ.
১৩. তত্থাপি দ্ৰে মোমূহচিত্তানি একহেতুকানি.
১৪. সেসানি দস অকুসলচিত্তানি চেৰ ঞাণৰিপ্পযুত্তানি দ্ৰাদস কামাৰচরসোভনানি চেতি দ্ৰাৰীসতি দ্ৰিহেতুকচিত্তানি.
১৫. দ্ৰাদস ঞাণসম্পযুত্তকামাৰচরসোভনানি চেৰ পঞ্চতিংস মহগ্গতলোকুত্তরচিত্তানি চেতি সত্তচত্তালীস তিহেতুকচিত্তানীতি.
১৬. লোভো দোসো চ মোহো চ,
হেতূ অকুসলা তযো;
অলোভাদোসামোহো চ,
কুসলাব্যাকতা তথা.
১৭. অহেতুকাট্ঠারসেকহেতুকা দ্ৰে দ্ৰাৰীসতি.
দ্ৰিহেতুকা মতা সত্তচত্তালীসতিহেতুকা.
কিচ্চসঙ্গহো
১৮. কিচ্চসঙ্গহে কিচ্চানি নাম পটিসন্ধিভৰঙ্গাৰজ্জনদস্সনসৰনঘাযনসাযনফুসনসম্পটিচ্ছনসন্তীরণৰোট্ঠব্বনজৰনতদারম্মণচুতিৰসেন চুদ্দসৰিধানি ভৰন্তি.
১৯. পটিসন্ধিভৰঙ্গাৰজ্জনপঞ্চৰিঞ্ঞাণঠানাদিৰসেন পন তেসং দসধা ঠানভেদো ৰেদিতব্বো.
২০. তত্থ দ্ৰে উপেক্খাসহগতসন্তীরণানি চেৰ অট্ঠ মহাৰিপাকানি চ নৰ রূপারূপৰিপাকানি চেতি একূনৰীসতি চিত্তানি পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিকিচ্চানি নাম.
২১. আৰজ্জনকিচ্চানি পন দ্ৰে.
২২. তথা দস্সনসৰনঘাযনসাযনফুসনসম্পটিচ্ছনকিচ্চানি চ.
২৩. তীণি সন্তীরণকিচ্চানি.
২৪. মনোদ্ৰারাৰজ্জনমেৰ পঞ্চদ্ৰারে ৰোট্ঠব্বনকিচ্চং সাধেতি.
২৫. আৰজ্জনদ্ৰযৰজ্জিতানি কুসলাকুসলফলকিরিযচিত্তানি পঞ্চপঞ্ঞাস জৰনকিচ্চানি.
২৬. অট্ঠ মহাৰিপাকানি চেৰ সন্তীরণত্তযঞ্চেতি একাদস তদারম্মণকিচ্চানি.
২৭. তেসু পন দ্ৰে উপেক্খাসহগতসন্তীরণচিত্তানি পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিতদারম্মণসন্তীরণৰসেন পঞ্চকিচ্চানি নাম.
২৮. মহাৰিপাকানি অট্ঠ পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিতদারম্মণৰসেন চতুকিচ্চানি নাম.
২৯. মহগ্গতৰিপাকানি নৰ পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিৰসেন তিকিচ্চানি নাম.
৩০. সোমনস্সসন্তীরণং সন্তীরণতদারম্মণৰসেন দুকিচ্চং.
৩১. তথা ৰোট্ঠব্বনং ৰোট্ঠব্বনাৰজ্জনৰসেন.
৩২. সেসানি পন সব্বানিপি জৰনমনোধাতুত্তিকদ্ৰিপঞ্চৰিঞ্ঞাণানি যথাসম্ভৰমেককিচ্চানীতি.
৩৩. পটিসন্ধাদযো নাম, কিচ্চভেদেন চুদ্দস.
দসধা ঠানভেদেন, চিত্তুপ্পাদা পকাসিতা.
৩৪. অট্ঠসট্ঠি তথা দ্ৰে চ, নৰাট্ঠ দ্ৰে যথাক্কমং.
একদ্ৰিতিচতুপঞ্চকিচ্চঠানানি নিদ্দিসে.
দ্ৰারসঙ্গহো
৩৫. দ্ৰারসঙ্গহে দ্ৰারানি নাম চক্খুদ্ৰারং সোতদ্ৰারং ঘানদ্ৰারং জিৰ্হাদ্ৰারং কাযদ্ৰারং মনোদ্ৰারঞ্চেতি ছব্বিধানি ভৰন্তি.
৩৬. তত্থ চক্খুমেৰ চক্খুদ্ৰারং.
৩৭. তথা সোতাদযো সোতদ্ৰারাদীনি.
৩৮. মনোদ্ৰারং পন ভৰঙ্গন্তি পৰুচ্চতি.
৩৯. তত্থ পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনচক্খুৰিঞ্ঞাণসম্পটিচ্ছনসন্তীরণৰোট্ঠব্বনকামাৰচরজৰনতদারম্মণৰসেন ছচত্তালীস চিত্তানি চক্খুদ্ৰারে যথারহং উপ্পজ্জন্তি, তথা পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনসোতৰিঞ্ঞাণাদিৰসেন সোতদ্ৰারাদীসুপি ছচত্তালীসেৰ ভৰন্তীতি সব্বথাপি পঞ্চদ্ৰারে চতুপঞ্ঞাস চিত্তানি কামাৰচরানেৰ.
৪০. মনোদ্ৰারে পন মনোদ্ৰারাৰজ্জনপঞ্চপঞ্ঞাসজৰনতদারম্মণৰসেন সত্তসট্ঠি চিত্তানি ভৰন্তি.
৪১. একূনৰীসতি পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিৰসেন দ্ৰারৰিমুত্তানি.
৪২. তেসু পন পঞ্চৰিঞ্ঞাণানি চেৰ মহগ্গতলোকুত্তরজৰনানি চেতি ছত্তিংস যথারহমেকদ্ৰারিকচিত্তানি নাম.
৪৩. মনোধাতুত্তিকং পন পঞ্চদ্ৰারিকং.
৪৪. সুখসন্তীরণৰোট্ঠব্বনকামাৰচরজৰনানি ছদ্ৰারিকচিত্তানি.
৪৫. উপেক্খাসহগতসন্তীরণমহাৰিপাকানি ছদ্ৰারিকানি চেৰ দ্ৰারৰিমুত্তানি চ.
৪৬. মহগ্গতৰিপাকানি দ্ৰারৰিমুত্তানেৰাতি.
৪৭. একদ্ৰারিকচিত্তানি, পঞ্চছদ্ৰারিকানি চ.
ছদ্ৰারিকৰিমুত্তানি, ৰিমুত্তানি চ সব্বথা.
ছত্তিংসতি তথা তীণি, একতিংস যথাক্কমং;
দসধা নৰধা চেতি, পঞ্চধা পরিদীপযে.
আলম্বণসঙ্গহো
৪৮. আলম্বণসঙ্গহে আরম্মণানি নাম রূপারম্মণং সদ্দারম্মণং গন্ধারম্মণং রসারম্মণং ফোট্ঠব্বারম্মণং ধম্মারম্মণঞ্চেতি ছব্বিধানি ভৰন্তি.
৪৯. তত্থ রূপমেৰ রূপারম্মণং, তথা সদ্দাদযো সদ্দারম্মণাদীনি.
৫০. ধম্মারম্মণং পন পসাদসুখুমরূপচিত্তচেতসিকনিব্বানপঞ্ঞত্তিৰসেন ছধা সঙ্গয্হতি.
৫১. তত্থ চক্খুদ্ৰারিকচিত্তানং সব্বেসম্পি রূপমেৰ আরম্মণং, তঞ্চ পচ্চুপ্পন্নং. তথা সোতদ্ৰারিকচিত্তাদীনম্পি সদ্দাদীনি, তানি চ পচ্চুপ্পন্নানিযেৰ.
৫২. মনোদ্ৰারিকচিত্তানং পন ছব্বিধম্পি পচ্চুপ্পন্নমতীতং অনাগতং কালৰিমুত্তঞ্চ যথারহমারম্মণং হোতি.
৫৩. দ্ৰারৰিমুত্তানঞ্চ পটিসন্ধিভৰঙ্গচুতিসঙ্খাতানং ছব্বিধম্পি যথাসম্ভৰং যেভুয্যেন ভৰন্তরে ছদ্ৰারগ্গহিতং পচ্চুপ্পন্নমতীতং পঞ্ঞত্তিভূতং ৰা কম্মকম্মনিমিত্তগতিনিমিত্তসম্মতং আরম্মণং হোতি.
৫৪. তেসু চক্খুৰিঞ্ঞাণাদীনি যথাক্কমং রূপাদিএকেকারম্মণানেৰ.
৫৫. মনোধাতুত্তিকং পন রূপাদিপঞ্চারম্মণং.
৫৬. সেসানি কামাৰচরৰিপাকানি হসনচিত্তঞ্চেতি সব্বথাপি কামাৰচরারম্মণানেৰ.
৫৭. অকুসলানি চেৰ ঞাণৰিপ্পযুত্তকামাৰচরজৰনানি চেতি লোকুত্তরৰজ্জিতসব্বারম্মণানি.
৫৮. ঞাণসম্পযুত্তকামাৰচরকুসলানি চেৰ পঞ্চমজ্ঝানসঙ্খাতং অভিঞ্ঞাকুসলঞ্চেতি অরহত্তমগ্গফলৰজ্জিতসব্বারম্মণানি.
৫৯. ঞাণসম্পযুত্তকামাৰচরকিরিযানি চেৰ কিরিযাভিঞ্ঞাৰোট্ঠব্বনঞ্চেতি সব্বথাপি সব্বারম্মণানি.
৬০. আরুপ্পেসু দুতিযচতুত্থানি মহগ্গতারম্মণানি.
৬১. সেসানি মহগ্গতচিত্তানি সব্বানিপি পঞ্ঞত্তারম্মণানি.
৬২. লোকুত্তরচিত্তানি নিব্বানারম্মণানীতি.
৬৩. পঞ্চৰীস পরিত্তম্হি, ছ চিত্তানি মহগ্গতে.
একৰীসতি ৰোহারে, অট্ঠ নিব্বানগোচরে.
ৰীসানুত্তরমুত্তম্হি, অগ্গমগ্গফলুজ্ঝিতে;
পঞ্চ সব্বত্থ ছচ্চেতি, সত্তধা তত্থ সঙ্গহো.
ৰত্থুসঙ্গহো
৬৪. ৰত্থুসঙ্গহে ৰত্থূনি নাম চক্খুসোতঘানজিৰ্হাকাযহদযৰত্থু চেতি ছব্বিধানি ভৰন্তি.
৬৫. তানি কামলোকে সব্বানিপি লব্ভন্তি.
৬৬. রূপলোকে পন ঘানাদিত্তযং নত্থি.
৬৭. অরূপলোকে পন সব্বানিপি ন সংৰিজ্জন্তি.
৬৮. তত্থ পঞ্চৰিঞ্ঞাণধাতুযো যথাক্কমং একন্তেন পঞ্চ পসাদৰত্থূনি নিস্সাযেৰ পৰত্তন্তি.
৬৯. পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনসম্পটিচ্ছনসঙ্খাতা পন মনোধাতু চ হদযং নিস্সিতাযেৰ পৰত্তন্তি.
৭০. অৰসেসা পন মনোৰিঞ্ঞাণধাতুসঙ্খাতা চ সন্তীরণমহাৰিপাকপটিঘদ্ৰযপঠমমগ্গহসনরূপাৰচরৰসেন হদযং নিস্সাযেৰ পৰত্তন্তি.
৭১. অৰসেসা কুসলাকুসলকিরিযানুত্তরৰসেন পন নিস্সায ৰা অনিস্সায ৰা.
৭২. আরুপ্পৰিপাকৰসেন হদযং অনিস্সাযেৰাতি.
৭৩. ছৰত্থুং নিস্সিতা কামে, সত্ত রূপে চতুব্বিধা.
তিৰত্থুং নিস্সিতারুপ্পে, ধাত্ৰেকা নিস্সিতা মতা.
৭৪. তেচত্তালীস নিস্সায, দ্ৰেচত্তালীস জাযরে.
নিস্সায চ অনিস্সায, পাকারুপ্পা অনিস্সিতা.
ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে পকিণ্ণকসঙ্গহৰিভাগো নাম
ততিযো পরিচ্ছেদো.