১. চিত্তপরিচ্ছেদো
ভূমিভেদচিত্তং
৩. তত্থ চিত্তং তাৰ চতুব্বিধং হোতি কামাৰচরং রূপাৰচরং অরূপাৰচরং লোকুত্তরঞ্চেতি.
অকুসলচিত্তং
৪. তত্থ কতমং কামাৰচরং? সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, সোমনস্সসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং দিট্ঠিগতৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকন্তি ইমানি অট্ঠপি লোভসহগতচিত্তানি নাম.
৫. দোমনস্সসহগতং পটিঘসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকন্তি ইমানি দ্ৰেপি পটিঘসম্পযুত্তচিত্তানি নাম.
৬. উপেক্খাসহগতং ৰিচিকিচ্ছাসম্পযুত্তমেকং, উপেক্খাসহগতং উদ্ধচ্চসম্পযুত্তমেকন্তি ইমানি দ্ৰেপি মোমূহচিত্তানি নাম.
৭. ইচ্চেৰং সব্বথাপি দ্ৰাদসাকুসলচিত্তানি সমত্তানি.
৮. অট্ঠধা লোভমূলানি, দোসমূলানি চ দ্ৰিধা.
মোহমূলানি চ দ্ৰেতি, দ্ৰাদসাকুসলা সিযুং.
অহেতুকচিত্তং
৯. উপেক্খাসহগতং চক্খুৰিঞ্ঞাণং, তথা সোতৰিঞ্ঞাণং, ঘানৰিঞ্ঞাণং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং, দুক্খসহগতং কাযৰিঞ্ঞাণং, উপেক্খাসহগতং সম্পটিচ্ছনচিত্তং, উপেক্খাসহগতং সন্তীরণচিত্তঞ্চেতি ইমানি সত্তপি অকুসলৰিপাকচিত্তানি নাম.
১০. উপেক্খাসহগতং কুসলৰিপাকং চক্খুৰিঞ্ঞাণং, তথা সোতৰিঞ্ঞাণং, ঘানৰিঞ্ঞাণং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং, সুখসহগতং কাযৰিঞ্ঞাণং, উপেক্খাসহগতং সম্পটিচ্ছনচিত্তং, সোমনস্সসহগতং সন্তীরণচিত্তং, উপেক্খাসহগতং সন্তীরণচিত্তঞ্চেতি ইমানি অট্ঠপি কুসলৰিপাকাহেতুকচিত্তানি নাম.
১১. উপেক্খাসহগতং পঞ্চদ্ৰারাৰজ্জনচিত্তং, তথা মনোদ্ৰারাৰজ্জনচিত্তং, সোমনস্সসহগতং হসিতুপ্পাদচিত্তঞ্চেতি ইমানি তীণিপি অহেতুককিরিযচিত্তানি নাম.
১২. ইচ্চেৰ সব্বথাপি অট্ঠারসাহেতুকচিত্তানি সমত্তানি.
১৩. সত্তাকুসলপাকানি, পুঞ্ঞপাকানি অট্ঠধা.
ক্রিযচিত্তানি তীণীতি, অট্ঠারস অহেতুকা.
সোভনচিত্তং
১৪. পাপাহেতুকমুত্তানি, সোভনানীতি ৰুচ্চরে.
একূনসট্ঠি চিত্তানি, অথেকনৰুতীপি ৰা.
কামাৰচরসোভনচিত্তং
১৫. সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, সোমনস্সসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং. উপেক্খাসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকন্তি ইমানি অট্ঠপি কামাৰচরকুসলচিত্তানি নাম.
১৬. সোমনস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, সোমনস্সসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকন্তি ইমানি অট্ঠপি সহেতুককামাৰচরৰিপাকচিত্তানি নাম.
১৭. সোমস্সসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, সোমনস্সসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং ঞাণসম্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকং, উপেক্খাসহগতং ঞাণৰিপ্পযুত্তং অসঙ্খারিকমেকং, সসঙ্খারিকমেকন্তি ইমানি অট্ঠপি সহেতুককামাৰচরকিরিযচিত্তানি নাম.
১৮. ইচ্চেৰং সব্বথাপি চতুৰীসতি সহেতুককামাৰচরকুসলৰিপাককিরিযচিত্তানি সমত্তানি.
১৯. ৰেদনাঞাণসঙ্খারভেদেন চতুৰীসতি.
সহেতুকামাৰচরপুঞ্ঞপাকক্রিযা মতা.
২০. কামে তেৰীস পাকানি, পুঞ্ঞাপুঞ্ঞানি ৰীসতি.
একাদস ক্রিযা চেতি, চতুপঞ্ঞাস সব্বথা.
রূপাৰচরচিত্তং
২১. ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং পঠমজ্ঝানকুসলচিত্তং, ৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং দুতিযজ্ঝানকুসলচিত্তং, পীতিসুখেকগ্গতাসহিতং ততিযজ্ঝানকুসলচিত্তং, সুখেকগ্গতাসহিতং চতুত্থজ্ঝানকুসলচিত্তং, উপেক্খেকগ্গতাসহিতং পঞ্চমজ্ঝানকুসলচিত্তঞ্চেতি ইমানি পঞ্চপি রূপাৰচরকুসলচিত্তানি নাম.
২২. ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং পঠমজ্ঝানৰিপাকচিত্তং, ৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং দুতিযজ্ঝানৰিপাকচিত্তং, পীতিসুখেকগ্গতাসহিতং ততিযজ্ঝানৰিপাকচিত্তং, সুখেকগ্গতাসহিতং চতুত্থজ্ঝানৰিপাকচিত্তং, উপেক্খেকগ্গতাসহিতং পঞ্চমজ্ঝানৰিপাকচিত্তঞ্চেতি ইমানি পঞ্চপি রূপাৰচরৰিপাকচিত্তানি নাম.
২৩. ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং পঠমজ্ঝানকিরিযচিত্তং, ৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং দুতিযজ্ঝানকিরিযচিত্তং, পীতিসুখেকগ্গতাসহিতং ততিযজ্ঝানকিরিযচিত্তং, সুখেকগ্গতাসহিতং চতুত্থজ্ঝানকিরিযচিত্তং, উপেক্খেকগ্গতাসহিতং পঞ্চমজ্ঝানকিরিযচিত্তঞ্চেতি ইমানি পঞ্চপি রূপাৰচরকিরিযচিত্তানি নাম.
২৪. ইচ্চেৰং সব্বথাপি পন্নরস রূপাৰচরকুসলৰিপাককিরিযচিত্তানি সমত্তানি.
২৫. পঞ্চধা ঝানভেদেন, রূপাৰচরমানসং.
পুঞ্ঞপাকক্রিযাভেদা, তং পঞ্চদসধা ভৰে.
অরূপাৰচরচিত্তং
২৬. আকাসানঞ্চাযতনকুসলচিত্তং, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনকুসলচিত্তং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনকুসলচিত্তং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনকুসলচিত্তঞ্চেতি ইমানি চত্তারিপি অরূপাৰচরকুসলচিত্তানি নাম.
২৭. আকাসানঞ্চাযতনৰিপাকচিত্তং, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনৰিপাকচিত্তং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনৰিপাকচিত্তং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনৰিপাকচিত্তঞ্চেতি ইমানি চত্তারিপি অরূপাৰচরৰিপাকচিত্তানি নাম.
২৮. আকাসানঞ্চাযতনকিরিযচিত্তং, ৰিঞ্ঞাণঞ্চাযতনকিরিযচিত্তং, আকিঞ্চঞ্ঞাযতনকিরিযচিত্তং, নেৰসঞ্ঞানাসঞ্ঞাযতনকিরিযচিত্তঞ্চেতি ইমানি চত্তারিপি অরূপাৰচরকিরিযচিত্তানি নাম.
২৯. ইচ্চেৰং সব্বথাপি দ্ৰাদস অরূপাৰচরকুসলৰিপাককিরিযচিত্তানি সমত্তানি.
৩০. আলম্বণপ্পভেদেন, চতুধারুপ্পমানসং.
পুঞ্ঞপাকক্রিযাভেদা, পুন দ্ৰাদসধা ঠিতং.
লোকুত্তরচিত্তং
৩১. সোতাপত্তিমগ্গচিত্তং, সকদাগামিমগ্গচিত্তং, অনাগামিমগ্গচিত্তং, অরহত্তমগ্গচিত্তঞ্চেতি ইমানি চত্তারিপি লোকুত্তরকুসলচিত্তানি নাম.
৩২. সোতাপত্তিফলচিত্তং, সকদাগামিফলচিত্তং, অনাগামিফলচিত্তং, অরহত্তফলচিত্তঞ্চেতি ইমানি চত্তারিপি লোকুত্তরৰিপাকচিত্তানি নাম.
৩৩. ইচ্চেৰং সব্বথাপি অট্ঠ লোকুত্তরকুসলৰিপাকচিত্তানি সমত্তানি.
৩৪. চতুমগ্গপ্পভেদেন, চতুধা কুসলং তথা.
পাকং তস্স ফলত্তাতি, অট্ঠধানুত্তরং মতং.
চিত্তগণনসঙ্গহো
৩৫. দ্ৰাদসাকুসলানেৰং, কুসলানেকৰীসতি.
ছত্তিংসেৰ ৰিপাকানি, ক্রিযচিত্তানি ৰীসতি.
৩৬. চতুপঞ্ঞাসধা কামে, রূপে পন্নরসীরযে.
চিত্তানি দ্ৰাদসারুপ্পে, অট্ঠধানুত্তরে তথা.
৩৭. ইত্থমেকূননৰুতিপভেদং পন মানসং.
একৰীসসতং ৰাথ, ৰিভজন্তি ৰিচক্খণা.
ৰিত্থারগণনা
৩৮. কথমেকূননৰুতিৰিধং চিত্তং একৰীসসতং হোতি? ৰিতক্কৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং পঠমজ্ঝানসোতাপত্তিমগ্গচিত্তং, ৰিচারপীতিসুখেকগ্গতাসহিতং দুতিযজ্ঝানসোতাপত্তিমগ্গচিত্তং, পীতিসুখেকগ্গতাসহিতং ততিযজ্ঝানসোতাপত্তিমগ্গচিত্তং, সুখেকগ্গতাসহিতং চতুত্থজ্ঝানসোতাপত্তিমগ্গচিত্তং, উপেক্খেকগ্গতাসহিতং পঞ্চমজ্ঝানসোতাপত্তিমগ্গচিত্তঞ্চেতি ইমানি পঞ্চপি সোতাপত্তিমগ্গচিত্তানি নাম.
৩৯. তথা সকদাগামিমগ্গঅনাগামিমগ্গঅরহত্তমগ্গচিত্তঞ্চেতি সমৰীসতি মগ্গচিত্তানি.
৪০. তথা ফলচিত্তানি চেতি সমচত্তালীস লোকুত্তরচিত্তানি ভৰন্তীতি.
৪১. ঝানঙ্গযোগভেদেন, কত্ৰেকেকন্তু পঞ্চধা.
ৰুচ্চতানুত্তরং চিত্তং, চত্তালীসৰিধন্তি চ.
৪২. যথা চ রূপাৰচরং, গয্হতানুত্তরং তথা.
পঠমাদিঝানভেদে, আরুপ্পঞ্চাপি পঞ্চমে.
একাদসৰিধং তস্মা, পঠমাদিকমীরিতং;
ঝানমেকেকমন্তে তু, তেৰীসতিৰিধং ভৰে.
৪৩. সত্ততিংসৰিধং পুঞ্ঞং, দ্ৰিপঞ্ঞাসৰিধং তথা.
পাকমিচ্চাহু চিত্তানি, একৰীসসতং বুধা.
ইতি অভিধম্মত্থসঙ্গহে চিত্তসঙ্গহৰিভাগো নাম
পঠমো পরিচ্ছেদো.