পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গমাতিকত্থৰণ্ণনা

পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গমাতিকায অত্থতো তাৰ – চতস্সো পটিসম্ভিদাতি চত্তারো পভেদা. নিদ্দেসে পন ‘‘অত্থে ঞাণং অত্থপ্পটিসম্ভিদা’’তিআদিনা (ৰিভ. ৭১৮) ঞাণৰসেন নিদ্দিট্ঠত্তা ঞাণস্সেৰ, ন অঞ্ঞস্স কস্সচীতি ৰেদিতব্বং. অত্থপটিসম্ভিদাতি অত্থৰিসযঞাণপ্পভেদা, অত্থপ্পভেদসল্লক্খণৰিভাৰনৰৰত্থানকরণসমত্থতাৰসেন অত্থে পভেদগতং ঞাণন্তি অত্থো. সেসপদেসুপি এসেৰ নযো. এত্থ চ অত্থোতি হেতুফলং. সো হি হেতুৰসেন অরণীযতো গন্তব্বতো, উপ্পাদেতব্বতো চ ‘‘অত্থো’’তি ৰুচ্চতি. পভেদতো পনেসোপি পঞ্চৰিধো হোতি যং কিঞ্চি পচ্চযুপ্পন্নং, নিব্বানং, ভাসিতত্থো, ৰিপাকো, কিরিযাতি.

ধম্মোতি পচ্চযো, সো হি ফলং ৰিদহতি পৰত্তেতি উপ্পাদেতি চেৰ পাপেতি চাতি ‘‘ধম্মো’’তি ৰুচ্চতি. পভেদতো পনেসোপি পঞ্চৰিধো হোতি যো কোচি ফলনিব্বত্তকো হেতু, অরিযমগ্গো, ভাসিতং, কুসলং, অকুসলন্তি.

নিরুত্তীতি যথাৰুত্তানং ধম্মানং, অত্থানঞ্চ ৰাচকো সভাৰনিরুত্তিসঙ্খাতো সদ্দো. ইমা ধম্মত্থনিরুত্তিযো আরম্মণং কত্ৰা পচ্চৰেক্খন্তস্স তত্থ তত্থ পভেদগতং ঞাণং নিরুত্তিপটিসম্ভিদা নাম.

এত্থ চ নিরুত্তিপটিসম্ভিদা সদ্দারম্মণা, ন পঞ্ঞত্তারম্মণা, পটিসম্ভিদাপত্তো হি ‘‘ফস্সো ৰেদনা’’তিআদিকং সদ্দং সুত্ৰা ‘‘অযং সভাৰনিরুত্তী’’তি জানাতি, ‘‘ফস্সা ৰেদনো’’তিআদিকং পন ‘‘ন সভাৰনিরুত্তী’’তি জানাতি. সভাৰনিরুত্তীতি (ৰিভ. অট্ঠ. ৭১৮) চ মাগধিকা ভাসা, যায সম্মাসম্বুদ্ধা তেপিটকং বুদ্ধৰচনং তন্তিং আরোপেন্তি, ব্রহ্মানো চ অগামকে অরঞ্ঞে কিঞ্চি ৰচনং অসুত্ৰা ৰড্ঢিতদারকা চ অত্তনো ধম্মতায ভাসন্তি, যা চ অপাযেসু মনুস্সে দেৰলোকে চেৰ মাগধভাসা উস্সন্না, পচ্ছা চ ততো অন্ধকযোনকদমিল়াদিদেসভাসা চেৰ সক্কতাদিঅট্ঠারসমহাভাসা চ নিব্বত্তা, সা হি যস্মা ইতরাসু ভাসাসু পরিৰত্তন্তাসুপি ন পরিৰত্ততি, সব্বকালং অত্তনো সভাৰে এৰ তিট্ঠতি, তস্মা ‘‘সভাৰনিরুত্তী’’তি ৰুচ্চতি. যা ব্রহ্মৰোহারো, অরিযৰোহারোতি চ ৰুচ্চতি, তায পন মাগধভাসায তন্তিং আরুল়্হস্স বুদ্ধৰচনস্স পটিসম্ভিদাপত্তানং সোতপথাগমনমেৰ পপঞ্চো. সোতে পন সঙ্ঘট্টিতমত্তে এৰ নযসতেন নযসহস্সেন অত্থো উপট্ঠাতি. অঞ্ঞায পন ভাসায তন্তিং আরুল়্হং তং তেসং চিত্তং সহসা নারোহতি, কিচ্ছেন উগ্গহেতব্বং হোতি, পুথুজ্জনানঞ্চ সকলং বুদ্ধৰচনং উগ্গহেত্ৰাপি পটিসম্ভিদাপত্তি নাম নত্থি, অরিযসাৰকো নো পটিসম্ভিদাপত্তো নাম নত্থি, পটিসম্ভিদাপত্তো অঞ্ঞং সদ্দং নামাখ্যাতোপসগ্গনিপাতভেদতো জানাতি, ন জানাতীতি? যদগ্গেন সদ্দং সুত্ৰা ‘‘অযং সভাৰনিরুত্তি, অযং ন সভাৰনিরুত্তী’’তি জানাতি, তদগ্গেন এতম্পি জানিস্সতি, ন চেতং পটিসম্ভিদাকিচ্চন্তি ৰেদিতব্বং.

পটিভানন্তি ধম্মত্থাদিৰিসযং সব্বত্থকঞাণং, তং ঞাণং আরম্মণং কত্ৰা পচ্চৰেক্খন্তস্স পভেদগতং ঞাণং পটিভানপটিসম্ভিদা নাম, ইমা চতস্সোপি পটিসম্ভিদা অধিগমেন পরিযত্তিউগ্গহণেন সক্কচ্চধম্মস্সৰনেন অত্থপরিপুচ্ছায পুব্বযোগেনাতি পঞ্চহি কারণেহি ৰিসদা হোন্তি, সেখভূমিযং, অসেখভূমিযঞ্চাতি দ্ৰীসু ঠানেসু পভেদং গচ্ছন্তীতি ৰেদিতব্বা. অযং তাৰেত্থ পদত্থো.

ধম্মভেদো পনেত্থাপি ৰিভঙ্গনযে পাকটো ভৰিস্সতি. ৰিভঙ্গনযেসু হি তীসুপি ধম্মনিরুত্তিপটিভানপটিসম্ভিদা তিস্সোপি কামাৰচরজৰনসম্পযুত্তঞাণানং ৰসেন তব্বিসযপ্পভেদেন সদ্ধিং নানপ্পকারতো ৰিভত্তা. অত্থপটিসম্ভিদা পন তেসং ঞাণানঞ্চেৰ অট্ঠলোকুত্তরচিত্তসম্পযুত্তানঞ্চ ৰসেন তব্বিসযপ্পভেদেন সদ্ধিং. লোকুত্তরঞাণানিপি হি মগ্গপ্পত্তব্বতায অত্থভূতনিব্বানারম্মণত্তা ‘‘অত্থপটিসম্ভিদা’’তি ৰুচ্চতি.

পঞ্হাপুচ্ছকে পন সিযা কুসলা, সিযা অব্যাকতা, তিস্সো পটিসম্ভিদা সিযা ৰিপাকধম্মধম্মা, সিযা নেৰৰিপাকনৰিপাকধম্মধম্মা, অত্থপটিসম্ভিদা তিধাপি, তিস্সো পটিসম্ভিদা পরিত্তা, অত্থপটিসম্ভিদা সিযা পরিত্তা, সিযা অপ্পমাণা, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা পরিত্তারম্মণা, বহিদ্ধারম্মণা চ, সেসা তিধাপি, নিরুত্তিপটিসম্ভিদা পচ্চুপ্পন্নারম্মণাৰ, অত্থপটিসম্ভিদা তিধাপি ন ৰত্তব্বা চ, অনিদস্সনঅপ্পটিঘা, হেতূ, সহেতুকা, তিস্সো পটিসম্ভিদা সউত্তরা, অত্থপটিসম্ভিদা দ্ৰিধাপি, অরণা চাতি. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ.

পটিসম্ভিদাৰিভঙ্গমাতিকত্থৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.