মগ্গঙ্গৰিভঙ্গমাতিকত্থৰণ্ণনা
মগ্গঙ্গৰিভঙ্গমাতিকায পন অত্থতো তাৰ – অরিযোতি তংতংমগ্গৰজ্ঝকিলেসেহি আরকত্তা, অরিযভাৰকরত্তা চ অরিযো, অট্ঠ অঙ্গানি অস্সাতি অট্ঠঙ্গিকো, নিব্বানত্থিকেহি মগ্গীযতি, নিব্বানং ৰা মগ্গতি, কিলেসে ৰা মারেন্তো গচ্ছতীতি মগ্গো. সেয্যথিদন্তি সো কতমোতি চে, ইদানি স্ৰাযং মগ্গো চতুরঙ্গিনী ৰিয সেনা অঙ্গমত্তমেৰ হোতি, অঙ্গৰিনিমুত্তো নত্থীতি দস্সেন্তো ‘‘সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধী’’তি আহ. তত্থ সম্মা পস্সতীতি সম্মাদিট্ঠি, পঞ্ঞা. সম্মা সঙ্কপ্পেতি তক্কেতীতি সম্মাসঙ্কপ্পো, ৰিতক্কো. সেসং সুৰিঞ্ঞেয্যমেৰ. ততো ধম্মভেদোপি ৰিভঙ্গনযোপি বোজ্ঝঙ্গেসু ৰুত্তসদিসো.
অভিধম্মভাজনীযে পন ৰিরতিত্তযৰজ্জিতো পঞ্চঙ্গিকোপি মগ্গো ৰিভত্তো, তঞ্চ পঞ্চন্নং অঙ্গানং কিচ্চাধিকতং, ৰিরতীনঞ্চ অৰুত্তসিদ্ধতং সন্ধায, ৰিরতিৰজ্জিতস্স পন লোকুত্তরমগ্গস্স অভাৰা সোপি অট্ঠঙ্গিকোৰাতি ৰেদিতব্বো.
পঞ্হাপুচ্ছকেপি সম্মাসঙ্কপ্পো সুখায ৰেদনায সম্পযুত্তোৰ, সেসা দ্ৰীহি. সম্মাসঙ্কপ্পো অৰিতক্কৰিচারমত্তো, পীতিসহগতো সুখসহগতোৰ, ন উপেক্খাসহগতো, সেসা তিধাপি. সম্মাদিট্ঠি হেতু, সেসা নহেতূতি অযং ৰিসেসো. সেসং সমমেৰ. ইদানি পন –
কমতো কিচ্চভেদতো, ভূমিভেদৰিৰেকতো;
মগ্গঙ্গেসু ৰিজানীযো, পাল়িমুত্তৰিনিচ্ছযো.
তত্থ কমতো তাৰ অযম্পি দেসনাক্কমোৰ. ভগৰতা হি নিব্বানাধিগমায পটিপন্নস্স পঞ্ঞাপজ্জোতপঞ্ঞাসত্থতায অৰিজ্জন্ধকারৰিধমনতো বহূপকারত্তা পঠমং সম্মাদিট্ঠি দেসিতা. ততো হেরঞ্ঞিকস্স কহাপণপরিৰত্তকহত্থো ৰিয যথাসভাৰদস্সনস্স সম্মাদিট্ঠিযা বহূপকারত্তা সম্মাসঙ্কপ্পো. স্ৰাযং যথা সম্মাদিট্ঠিযা, এৰং সম্মাৰাচাযপি উপকারকো. যথাহ ‘‘পুব্বে খো, গহপতি, তক্কেত্ৰা ৰিচারেত্ৰা পচ্ছা ৰাচং ভিন্দতী’’তি (ম. নি. ১.৪৬৩), তস্মা তদনন্তরং সম্মাৰাচা. যস্মা পন ৰাচায সংৰিদহিত্ৰা লোকে কম্মন্তে পযোজেন্তি, তস্মা তদনন্তরং সম্মাকম্মন্তো. কাযৰচীদুচ্চরিতং পহায উভযসুচরিতং পূরেন্তস্সেৰ যস্মা আজীৰট্ঠমকং সীলং পূরতি, ন ইতরস্স, তস্মা তদুভযানন্তরং সম্মাআজীৰো ৰুত্তো. এৰং ‘‘ৰিসুদ্ধদিট্ঠিসীলেনাপি এত্তাৰতা পরিতোসং অকত্ৰা ইদং ৰীরিযং আরভিতব্ব’’ন্তি দস্সেতুং তদনন্তরং সম্মাৰাযামো. আরদ্ধৰীরিযেনাপি কাযাদীসু সতি সূপট্ঠিতা কাতব্বাতি দস্সনত্থং তদনন্তরং সম্মাসতি. সূপট্ঠিতায সতিযা একত্তারম্মণে চিত্তং সমাধাতুং সক্কাতি তদনন্তরং সম্মাসমাধি ৰুত্তোতি অযং তাৰেত্থ কমো.
কিচ্চতো পনেসং একেকস্স তীণি তীণি কিচ্চানি, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি তাৰ অঞ্ঞেহিপি অত্তনো পচ্চনীককিলেসেহি সদ্ধিং মিচ্ছাদিট্ঠিং পজহতি, আরম্মণতো নিরোধসচ্চং সচ্ছিকরোতি, অসম্মোহতো সেসসচ্চানি পটিৰিজ্ঝতি. এৰং সম্মাসঙ্কপ্পাদীনং মিচ্ছাসঙ্কপ্পপজহনাদিৰসেন যথানুরূপন্তি কিচ্চতা ৰেদিতব্বা. ৰিসেসতো পনেত্থ সম্মাসঙ্কপ্পো সহজাতধম্মে অভিনিরোপেতি, সম্মাৰাচা পরিগ্গণ্হাতি, সম্মাকম্মন্তো সমুট্ঠাপেতি, সম্মাআজীৰো ৰোদাপেতি, সম্মাৰাযামো পগ্গণ্হাতি, সম্মাসতি উপট্ঠাপেতি, সম্মাসমাধি সমাদহতীতি ইদমেত্থ কিচ্চং.
ভেদতো পন পুব্বভাগে সম্মাদিট্ঠি ‘‘দুক্খে ঞাণ’’ন্তিআদিনা চতূসু সচ্চেসু ঞাণৰসেন নানক্খণা নানারম্মণা নানানামা হোতি, দুতিযো পন নেক্খম্মঅব্যাপাদঅৰিহিংসাসঙ্কপ্পৰসেন, ৰিরতিযো চতুব্বিধৰচীদুচ্চরিততিৰিধকাযদুচ্চরিতমিচ্ছাজীৰৰিরমণসঙ্খাতচেতনাৰসেনপি ৰিরতিৰসেনপি, ছট্ঠসত্তমা চতুব্বিধসম্মপ্পধানসতিপট্ঠানৰসেন নানক্খণা নানারম্মণা নানানামা হোন্তি. মগ্গকালে পনেতে সম্মাদিট্ঠিআদযো একক্খণা একারম্মণা. কিচ্চতো পন তানি পুব্বভাগে নানানামানি লভন্তি, সম্মাসমাধি পন পুব্বভাগেপি মগ্গক্খণেপি চতুক্কপঞ্চকজ্ঝানৰসেন নানক্খণো নানানামো, মগ্গক্খণে পন একারম্মণো হোতি. একস্স হি পঠমমগ্গো পাদকজ্ঝানাদিনিযমতো পঠমজ্ঝানাদিকো ৰা দুতিযজ্ঝানাদীসু অঞ্ঞতরজ্ঝানিকো ৰা, দুতিযমগ্গাদযোপিস্স পঠমমগ্গসদিসজ্ঝানিকা ৰা ৰিসদিসজ্ঝানিকা ৰাতি সো মগ্গকালেপি নানক্খণো নানানামো ৰাতি অযমেত্থ ভেদো.
ভূমিতো চ ৰিৰেকতো চ ৰিনিচ্ছযো বোজ্ঝঙ্গেসু ৰুত্তানুসারেন ৰেদিতব্বোতি এৰং ৰিজানীযো পাল়িমুত্তৰিনিচ্ছযো.
মগ্গঙ্গৰিভঙ্গমাতিকত্থৰণ্ণনা নিট্ঠিতা.