৮. অনুরুদ্ধসংযুত্তং
১. রহোগতৰগ্গো
১. পঠমরহোগতসুত্তং
৮৯৯. এৰং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা অনুরুদ্ধো সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘যেসং কেসঞ্চি চত্তারো সতিপট্ঠানা ৰিরদ্ধা, ৰিরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী. যেসং কেসঞ্চি চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা, আরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী’’তি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স সম্মুখে পাতুরহোসি. অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘কিত্তাৰতা নু খো, আৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনো চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা হোন্তী’’তি?
‘‘ইধাৰুসো, ভিক্খু অজ্ঝত্তং কাযে সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং কাযে ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং কাযে সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. বহিদ্ধা কাযে সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, বহিদ্ধা কাযে ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, বহিদ্ধা কাযে সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে চ পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলঞ্চ পটিকূলঞ্চ তদুভযং অভিনিৰজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরেয্যং সতো সম্পজানো’তি, উপেক্খকো তত্থ ৰিহরতি সতো সম্পজানো.
‘‘অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. বহিদ্ধা ৰেদনাসু সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, বহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, বহিদ্ধা ৰেদনাসু সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি, অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে চ পটিকূলে চ পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘পটিকূলে চ অপ্পটিকূলে চ অপ্পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, অপ্পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি; সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলঞ্চ পটিকূলঞ্চ তদুভযং অভিনিৰজ্জেত্ৰা উপেক্খকো ৰিহরেয্যং সতো সম্পজানো’তি, উপেক্খকো তত্থ ৰিহরতি সতো সম্পজানো.
‘‘অজ্ঝত্তং চিত্তে…পে… বহিদ্ধা চিত্তে…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা চিত্তে সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা চিত্তে ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা চিত্তে সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী…পে… অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি…পে… উপেক্খকো তত্থ ৰিহরতি সতো সম্পজানো.
‘‘অজ্ঝত্তং ধম্মেসু…পে… বহিদ্ধা ধম্মেসু…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মেসু সমুদযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মেসু ৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মেসু সমুদযৰযধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘সো সচে আকঙ্খতি – ‘অপ্পটিকূলে পটিকূলসঞ্ঞী ৰিহরেয্য’ন্তি, পটিকূলসঞ্ঞী তত্থ ৰিহরতি…পে… উপেক্খকো তত্থ ৰিহরতি সতো সম্পজানো. এত্তাৰতা খো, আৰুসো, ভিক্খুনো চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা হোন্তী’’তি. পঠমং.
২. দুতিযরহোগতসুত্তং
৯০০. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘যেসং কেসঞ্চি চত্তারো সতিপট্ঠানা ৰিরদ্ধা, ৰিরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী; যেসং কেসঞ্চি চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা, আরদ্ধো তেসং অরিযো মগ্গো সম্মা দুক্খক্খযগামী’’তি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায – সেয্যথাপি নাম বলৰা পুরিসো সমিঞ্জিতং ৰা বাহং পসারেয্য, পসারিতং ৰা বাহং সমিঞ্জেয্য, এৰমেৰ – আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স সম্মুখে পাতুরহোসি.
অথ খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘কিত্তাৰতা নু খো, আৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনো চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা হোন্তী’’তি?
‘‘ইধাৰুসো, ভিক্খু অজ্ঝত্তং কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. বহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘অজ্ঝত্তং ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. বহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘অজ্ঝত্তং চিত্তে…পে… বহিদ্ধা চিত্তে…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.
‘‘অজ্ঝত্তং ধম্মেসু…পে… বহিদ্ধা ধম্মেসু…পে… অজ্ঝত্তবহিদ্ধা ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এত্তাৰতা খো, আৰুসো, ভিক্খুনো চত্তারো সতিপট্ঠানা আরদ্ধা হোন্তী’’তি. দুতিযং.
৩. সুতনুসুত্তং
৯০১. একং সমযং আযস্মা অনুরুদ্ধো সাৰত্থিযং ৰিহরতি সুতনুতীরে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা অনুরুদ্ধো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা অনুরুদ্ধেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচুং – ‘‘কতমেসং আযস্মা অনুরুদ্ধো ধম্মানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’’তি?
‘‘চতুন্নং খ্ৰাহং, আৰুসো, সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. কতমেসং চতুন্নং? ইধাহং, আৰুসো, কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমেসং খ্ৰাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা হীনং ধম্মং হীনতো অব্ভঞ্ঞাসিং, মজ্ঝিমং ধম্মং মজ্ঝিমতো অব্ভঞ্ঞাসিং, পণীতং ধম্মং পণীততো অব্ভঞ্ঞাসি’’ন্তি. ততিযং.
৪. পঠমকণ্ডকীসুত্তং
৯০২. একং সমযং আযস্মা চ অনুরুদ্ধো আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো সাকেতে ৰিহরন্তি কণ্ডকীৰনে. অথ খো আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহামোগ্গল্লানো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতা যেনাযস্মা অনুরুদ্ধো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা অনুরুদ্ধেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘সেখেনাৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা’’তি?
‘‘সেখেনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা চত্তারো সতিপট্ঠানা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা. কতমে চত্তারো? ইধাৰুসো, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু …পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – সেখেনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযকণ্ডকীসুত্তং
৯০৩. সাকেতনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘অসেখেনাৰুসো অনুরুদ্ধ, ভিক্খুনা কতমে ধম্মা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা’’তি? ‘‘অসেখেনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা চত্তারো সতিপট্ঠানা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা. কতমে চত্তারো? ইধাৰুসো, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – অসেখেনাৰুসো সারিপুত্ত, ভিক্খুনা ইমে চত্তারো সতিপট্ঠানা উপসম্পজ্জ ৰিহাতব্বা’’তি. পঞ্চমং.
৬. ততিযকণ্ডকীসুত্তং
৯০৪. সাকেতনিদানং. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ – ‘‘কতমেসং আযস্মা অনুরুদ্ধো ধম্মানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’’তি? ‘‘চতুন্নং খ্ৰাহং, আৰুসো, সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. কতমেসং চতুন্নং? ইধাহং, আৰুসো, কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমেসং খ্ৰাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা সহস্সং লোকং অভিজানামী’’তি. ছট্ঠং.
৭. তণ্হক্খযসুত্তং
৯০৫. সাৰত্থিনিদানং. তত্র খো আযস্মা অনুরুদ্ধো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘আৰুসো ভিক্খৰো’’তি. ‘‘আৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা অনুরুদ্ধো এতদৰোচ –
‘‘চত্তারোমে, আৰুসো, সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা তণ্হক্খযায সংৰত্তন্তি. কতমে চত্তারো? ইধাৰুসো, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি…পে… ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমে খো, আৰুসো, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা তণ্হক্খযায সংৰত্তন্তী’’তি. সত্তমং.
৮. সলল়াগারসুত্তং
৯০৬. একং সমযং আযস্মা অনুরুদ্ধো সাৰত্থিযং ৰিহরতি সলল়াগারে. তত্র খো আযস্মা অনুরুদ্ধো ভিক্খূ আমন্তেসি…পে… এতদৰোচ – ‘‘সেয্যথাপি, আৰুসো, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা. অথ মহাজনকাযো আগচ্ছেয্য কুদ্দালপিটকং [কুদ্দালপিটকং (বহূসু)] আদায – ‘মযং ইমং গঙ্গানদিং পচ্ছানিন্নং করিস্সাম পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভার’ন্তি. তং কিং মঞ্ঞথাৰুসো, অপি নু সো মহাজনকাযো গঙ্গানদিং পচ্ছানিন্নং করেয্য পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভার’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, আৰুসো’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘গঙ্গা, আৰুসো, নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা. সা ন সুকরা পচ্ছানিন্নং কাতুং পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভারং. যাৰদেৰ চ পন সো মহাজনকাযো কিলমথস্স ৰিঘাতস্স ভাগী অস্সা’’তি.
‘‘এৰমেৰ খো, আৰুসো, ভিক্খুং চত্তারো সতিপট্ঠানে ভাৰেন্তং চত্তারো সতিপট্ঠানে বহুলীকরোন্তং রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা মিত্তা ৰা অমচ্চা ৰা ঞাতী ৰা সালোহিতা ৰা ভোগেহি অভিহট্ঠুং পৰারেয্যুং – ‘এহম্ভো পুরিস, কিং তে ইমে কাসাৰা অনুদহন্তি? কিং মুণ্ডো কপালমনুসঞ্চরসি? এহি হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু পুঞ্ঞানি চ করোহী’’’তি.
‘‘সো ৰত, আৰুসো, ভিক্খু চত্তারো সতিপট্ঠানে ভাৰেন্তো চত্তারো সতিপট্ঠানে বহুলীকরোন্তো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? যঞ্হি তং, আৰুসো, চিত্তং দীঘরত্তং ৰিৰেকনিন্নং ৰিৰেকপোণং ৰিৰেকপব্ভারং তং ৰত হীনাযাৰত্তিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. কথঞ্চাৰুসো, ভিক্খু চত্তারো সতিপট্ঠানে ভাৰেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানে বহুলীকরোতীতি? ইধাৰুসো, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি…পে… ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. এৰং খো, আৰুসো, ভিক্খু চত্তারো সতিপট্ঠানে ভাৰেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানে বহুলীকরোতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. অম্বপালিৰনসুত্তং
৯০৭. একং সমযং আযস্মা চ অনুরুদ্ধো আযস্মা চ সারিপুত্তো ৰেসালিযং ৰিহরন্তি অম্বপালিৰনে. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচ –
‘‘ৰিপ্পসন্নানি খো তে, আৰুসো অনুরুদ্ধ, ইন্দ্রিযানি, পরিসুদ্ধো মুখৰণ্ণো পরিযোদাতো. কতমেনাযস্মা অনুরুদ্ধো ৰিহারেন এতরহি বহুলং ৰিহরতী’’তি? ‘‘চতূসু খ্ৰাহং, আৰুসো, সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো এতরহি বহুলং ৰিহরামি. কতমেসু চতূসু? ইধাহং, আৰুসো, কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমেসু খ্ৰাহং, আৰুসো, চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো এতরহি বহুলং ৰিহরামি. যো সো, আৰুসো, ভিক্খু অরহং খীণাসৰো ৰুসিতৰা কতকরণীযো ওহিতভারো অনুপ্পত্তসদত্থো পরিক্খীণভৰসংযোজনো সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তো, সো ইমেসু চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তো বহুলং ৰিহরতী’’তি.
‘‘লাভা ৰত নো, আৰুসো, সুলদ্ধং ৰত নো, আৰুসো! যে মযং আযস্মতো অনুরুদ্ধস্স সম্মুখাৰ অস্সুম্হ আসভিং ৰাচং ভাসমানস্সা’’তি. নৰমং.
১০. বাল়্হগিলানসুত্তং
৯০৮. একং সমযং আযস্মা অনুরুদ্ধো সাৰত্থিযং ৰিহরতি অন্ধৰনস্মিং আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা অনুরুদ্ধো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচুং –
‘‘কতমেনাযস্মতো অনুরুদ্ধস্স ৰিহারেন ৰিহরতো উপ্পন্না সারীরিকা দুক্খা ৰেদনা চিত্তং ন পরিযাদায তিট্ঠন্তী’’তি? ‘‘চতূসু খো মে, আৰুসো, সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তস্স ৰিহরতো উপ্পন্না সারীরিকা দুক্খা ৰেদনা চিত্তং ন পরিযাদায তিট্ঠন্তি. কতমেসু চতূসু? ইধাহং, আৰুসো, কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি…পে… ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমেসু খো মে, আৰুসো, চতূসু সতিপট্ঠানেসু সুপ্পতিট্ঠিতচিত্তস্স ৰিহরতো উপ্পন্না সারীরিকা দুক্খা ৰেদনা চিত্তং ন পরিযাদায তিট্ঠন্তী’’তি. দসমং.
রহোগতৰগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
রহোগতেন দ্ৰে ৰুত্তা, সুতনু কণ্ডকী তযো;
তণ্হক্খযসলল়াগারং, অম্বপালি চ গিলানন্তি.
২. দুতিযৰগ্গো
১. কপ্পসহস্সসুত্তং
৯০৯. একং সমযং আযস্মা অনুরুদ্ধো সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা অনুরুদ্ধো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা অনুরুদ্ধেন সদ্ধিং…পে… একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং অনুরুদ্ধং এতদৰোচুং –
‘‘কতমেসং আযস্মা অনুরুদ্ধো ধম্মানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো’’তি? ‘‘চতুন্নং খ্ৰাহং, আৰুসো, সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. কতমেসং চতুন্নং? ইধাহং, আৰুসো, কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরামি…পে… ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরামি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – ইমেসং খ্ৰাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মহাভিঞ্ঞতং পত্তো. ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা কপ্পসহস্সং অনুস্সরামী’’তি. পঠমং.
২. ইদ্ধিৰিধসুত্তং
৯১০. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোমি – একোপি হুত্ৰা বহুধা হোমি…পে… যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেমী’’তি. দুতিযং.
৩. দিব্বসোতসুত্তং
৯১১. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা দিব্বায সোতধাতুযা ৰিসুদ্ধায অতিক্কন্তমানুসিকায উভো সদ্দে সুণামি দিব্বে চ মানুসে চ যে দূরে সন্তিকে চা’’তি. ততিযং.
৪. চেতোপরিযসুত্তং
৯১২. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা পরসত্তানং পরপুগ্গলানং চেতসা চেতো পরিচ্চ পজানামি – সরাগং ৰা চিত্তং ‘সরাগং চিত্ত’ন্তি পজানামি…পে… অৰিমুত্তং ৰা চিত্তং ‘অৰিমুত্তং চিত্ত’ন্তি পজানামী’’তি. চতুত্থং.
৫. ঠানসুত্তং
৯১৩. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা ঠানঞ্চ ঠানতো অট্ঠানঞ্চ অট্ঠানতো যথাভূতং পজানামী’’তি. পঞ্চমং.
৬. কম্মসমাদানসুত্তং
৯১৪. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নানং কম্মসমাদানানং ঠানসো হেতুসো ৰিপাকং যথাভূতং পজানামী’’তি. ছট্ঠং.
৭. সব্বত্থগামিনিসুত্তং
৯১৫. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা সব্বত্থগামিনিপ্পটিপদং যথাভূতং পজানামী’’তি. সত্তমং.
৮. নানাধাতুসুত্তং
৯১৬. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা অনেকধাতুনানাধাতুলোকং যথাভূতং পজানামী’’তি. অট্ঠমং.
৯. নানাধিমুত্তিসুত্তং
৯১৭. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা সত্তানং নানাধিমুত্তিকতং যথাভূতং পজানামী’’তি. নৰমং.
১০. ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তসুত্তং
৯১৮. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা পরসত্তানং পরপুগ্গলানং ইন্দ্রিযপরোপরিযত্তং যথাভূতং পজানামী’’তি. দসমং.
১১. ঝানাদিসুত্তং
৯১৯. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা ঝানৰিমোক্খসমাধিসমাপত্তীনং সংকিলেসং ৰোদানং ৰুট্ঠানং যথাভূতং পজানামী’’তি. একাদসমং.
১২. পুব্বেনিৰাসসুত্তং
৯২০. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামি, সেয্যথিদং – একম্পি জাতিং দ্ৰেপি জাতিযো…পে… ইতি সাকারং সউদ্দেসং অনেকৰিহিতং পুব্বেনিৰাসং অনুস্সরামী’’তি. দ্ৰাদসমং.
১৩. দিব্বচক্খুসুত্তং
৯২১. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন সত্তে পস্সামি চৰমানে উপপজ্জমানে…পে… ইতি দিব্বেন চক্খুনা ৰিসুদ্ধেন অতিক্কন্তমানুসকেন যথাকম্মূপগে সত্তে পজানামী’’তি. তেরসমং.
১৪. আসৰক্খযসুত্তং
৯২২. ‘‘ইমেসঞ্চ পনাহং, আৰুসো, চতুন্নং সতিপট্ঠানানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠে ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরামী’’তি. চুদ্দসমং.
দুতিযো ৰগ্গো.
তস্সুদ্দানং –
মহাভিঞ্ঞং ইদ্ধি দিব্বং, চেতোপরিযং ঠানং কম্মং;
সব্বত্থধাতুধিমুত্তি, ইন্দ্রিযং ঝানং তিস্সো ৰিজ্জাতি.
অনুরুদ্ধসংযুত্তং অট্ঠমং.