৪. মোগ্গল্লানসুত্তং

৮২৬. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি পুব্বারামে মিগারমাতুপাসাদে. তেন খো পন সমযেন সম্বহুলা ভিক্খূ হেট্ঠামিগারমাতুপাসাদে ৰিহরন্তি উদ্ধতা উন্নল়া চপলা মুখরা ৰিকিণ্ণৰাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ভন্তচিত্তা [ৰিব্ভন্তচিত্তা (সী. স্যা. কং.)] পাকতিন্দ্রিযা.

অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং মহামোগ্গল্লানং আমন্তেসি – ‘‘এতে খো, মোগ্গল্লান, সব্রহ্মচারিনো হেট্ঠামিগারমাতুপাসাদে ৰিহরন্তি উদ্ধতা উন্নল়া চপলা মুখরা ৰিকিণ্ণৰাচা মুট্ঠস্সতিনো অসম্পজানা অসমাহিতা ভন্তচিত্তা পাকতিন্দ্রিযা. গচ্ছ, মোগ্গল্লান, তে ভিক্খূ সংৰেজেহী’’তি.

‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা মহামোগ্গল্লানো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা তথারূপং ইদ্ধাভিসঙ্খারং অভিসঙ্খারেসি [অভিসঙ্খরেসি (স্যা. পী. ক.)] যথা পাদঙ্গুট্ঠকেন মিগারমাতুপাসাদং সঙ্কম্পেসি সম্পকম্পেসি সম্পচালেসি. অথ খো তে ভিক্খূ সংৰিগ্গা লোমহট্ঠজাতা একমন্তং অট্ঠংসু – ‘‘অচ্ছরিযং ৰত, ভো, অব্ভুতং ৰত, ভো! নিৰাতঞ্চ ৰত অযঞ্চ মিগারমাতুপাসাদো গম্ভীরনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পকম্পী, অথ চ পন সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো’’তি!

অথ খো ভগৰা যেন তে ভিক্খূ তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা তে ভিক্খূ ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘কিং নু তুম্হে, ভিক্খৰে, সংৰিগ্গা লোমহট্ঠজাতা একমন্তং ঠিতা’’তি? ‘‘অচ্ছরিযং, ভন্তে, অব্ভুতং ভন্তে! নিৰাতঞ্চ ৰত অযঞ্চ মিগারমাতুপাসাদো গম্ভীরনেমো সুনিখাতো অচলো অসম্পকম্পী, অথ চ পন সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো’’তি! ‘‘তুম্হেৰ খো, ভিক্খৰে, সংৰেজেতুকামেন মোগ্গল্লানেন ভিক্খুনা পাদঙ্গুট্ঠকেন মিগারমাতুপাসাদো, সঙ্কম্পিতো সম্পকম্পিতো সম্পচালিতো. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, কতমেসং ধম্মানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো’’তি? ‘‘ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা, ভগৰংনেত্তিকা ভগৰংপটিসরণা. সাধু ৰত, ভন্তে, ভগৰন্তংযেৰ পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো. ভগৰতো সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি.

‘‘তেন হি, ভিক্খৰে, সুণাথ. চতুন্নং খো, ভিক্খৰে, ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো. কতমেসং চতুন্নং? ইধ, ভিক্খৰে, মোগ্গল্লানো ভিক্খু ছন্দসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি, ৰীরিযসমাধি…পে… চিত্তসমাধি…পে… ৰীমংসাসমাধিপ্পধানসঙ্খারসমন্নাগতং ইদ্ধিপাদং ভাৰেতি – ‘ইতি মে ৰীমংসা ন চ অতিলীনা ভৰিস্সতি, ন চ অতিপ্পগ্গহিতা ভৰিস্সতি; ন চ অজ্ঝত্তং সংখিত্তা ভৰিস্সতি, ন চ বহিদ্ধা ৰিক্খিত্তা ভৰিস্সতি’. পচ্ছাপুরেসঞ্ঞী চ ৰিহরতি – যথা পুরে তথা পচ্ছা, যথা পচ্ছা তথা পুরে; যথা অধো তথা উদ্ধং যথা উদ্ধং তথা অধো; যথা দিৰা তথা রত্তিং, যথা রত্তিং তথা দিৰা. ইতি ৰিৰটেন চেতসা অপরিযোনদ্ধেন সপ্পভাসং চিত্তং ভাৰেতি. ইমেসং খো, ভিক্খৰে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু এৰংমহিদ্ধিকো এৰংমহানুভাৰো. ইমেসঞ্চ পন, ভিক্খৰে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু অনেকৰিহিতং ইদ্ধিৰিধং পচ্চনুভোতি…পে… যাৰ ব্রহ্মলোকাপি কাযেন ৰসং ৰত্তেতি…পে… ইমেসঞ্চ পন, ভিক্খৰে, চতুন্নং ইদ্ধিপাদানং ভাৰিতত্তা বহুলীকতত্তা মোগ্গল্লানো ভিক্খু আসৰানং খযা অনাসৰং চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং দিট্ঠেৰ ধম্মে সযং অভিঞ্ঞা সচ্ছিকত্ৰা উপসম্পজ্জ ৰিহরতী’’তি. চতুত্থং.