২. কঙ্খেয্যসুত্তং

৯৮৮. একং সমযং আযস্মা লোমসকংভিযো [লোমসৰঙ্গিসো (সী. পী.)] সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে. অথ খো মহানামো সক্কো যেনাযস্মা লোমসকংভিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং লোমসকংভিযং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো আযস্মন্তং লোমসকংভিযং এতদৰোচ – ‘‘সো এৰ নু খো, ভন্তে, সেখো ৰিহারো সো তথাগতৰিহারো, উদাহু অঞ্ঞোৰ [অঞ্ঞো (স্যা. কং. পী. ক.)] সেখো ৰিহারো অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো’’তি?

‘‘ন খো, আৰুসো মহানাম, স্ৰেৰ সেখো ৰিহারো, সো তথাগতৰিহারো. অঞ্ঞো খো, আৰুসো মহানাম, সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো. যে তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তে পঞ্চ নীৰরণে পহায ৰিহরন্তি. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৰরণং পহায ৰিহরন্তি, ব্যাপাদনীৰরণং…পে… থিনমিদ্ধনীৰরণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং…পে… ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং পহায ৰিহরন্তি.

‘‘যেপি তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তে ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায ৰিহরন্তি.

‘‘যে চ খো তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং পঞ্চ নীৰরণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা [অনভাৰকতা (সী. পী.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৰরণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং; ব্যাপাদনীৰরণং পহীনং…পে… থিনমিদ্ধনীৰরণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং…পে… ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.

‘‘যে তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং ইমে পঞ্চ নীৰরণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তদমিনাপেতং, আৰুসো মহানাম, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা – অঞ্ঞোৰ সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো.

‘‘একমিদং, আৰুসো মহানাম, সমযং ভগৰা ইচ্ছানঙ্গলে ৰিহরতি ইচ্ছানঙ্গলৰনসণ্ডে. তত্র খো, আৰুসো মহানাম, ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো, আৰুসো মহানাম, তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন.

‘‘অথ খো, আৰুসো, ভগৰা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘সচে খো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা এৰং পুচ্ছেয্যুং – কতমেনাৰুসো, ৰিহারেন সমণো গোতমো ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসীতি, এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথ – আনাপানস্সতিসমাধিনা খো, আৰুসো, ভগৰা ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসীতি. ইধাহং, ভিক্খৰে, সতো অস্সসামি, সতো পস্সসামি. দীঘং অস্সসন্তো দীঘং অস্সসামীতি পজানামি, দীঘং পস্সসন্তো দীঘং পস্সসামীতি পজানামি…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামীতি পজানামি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি পজানামি’’.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি.

‘‘যে তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো আসৰানং খযায সংৰত্ততি.

‘‘যে চ খো তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো দিট্ঠেৰ ধম্মে সুখৰিহারায চেৰ সংৰত্ততি সতিসম্পজঞ্ঞায চ.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপী’’তি. ‘‘ইমিনা খো এতং, আৰুসো মহানাম, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং, যথা – অঞ্ঞোৰ সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো’’তি. দুতিযং.