২. দুতিযৰগ্গো

১. ইচ্ছানঙ্গলসুত্তং

৯৮৭. একং সমযং ভগৰা ইচ্ছানঙ্গলে ৰিহরতি ইচ্ছানঙ্গলৰনসণ্ডে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন.

অথ খো ভগৰা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘সচে খো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা এৰং পুচ্ছেয্যুং – ‘কতমেনাৰুসো, ৰিহারেন সমণো গোতমো ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসী’তি, এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘আনাপানস্সতিসমাধিনা খো, আৰুসো, ভগৰা ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসী’তি. ইধাহং, ভিক্খৰে, সতো অস্সসামি, সতো পস্সসামি. দীঘং অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানামি, দীঘং পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানামি; রস্সং অস্সসন্তো ‘রস্সং অস্সসামী’তি পজানামি, রস্সং পস্সসন্তো ‘রস্সং পস্সসামী’তি পজানামি; ‘সব্বকাযপ্পটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি পজানামি…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি পজানামি, ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি পজানামি’’.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরিযৰিহারো’ ইতিপি, ‘ব্রহ্মৰিহারো’ ইতিপি, ‘তথাগতৰিহারো’ ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরিযৰিহারো’ ইতিপি, ‘ব্রহ্মৰিহারো’ ইতিপি, ‘তথাগতৰিহারো’ ইতিপি. যে তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো আসৰানং খযায সংৰত্ততি. যে চ খো তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো দিট্ঠধম্মসুখৰিহারায চেৰ সংৰত্ততি সতিসম্পজঞ্ঞায চ.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরিযৰিহারো’ ইতিপি, ‘ব্রহ্মৰিহারো’ ইতিপি, ‘তথাগতৰিহারো’ ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – ‘অরিযৰিহারো’ ইতিপি, ‘ব্রহ্মৰিহারো’ ইতিপি, ‘তথাগতৰিহারো’ ইতিপী’’তি. পঠমং.

২. কঙ্খেয্যসুত্তং

৯৮৮. একং সমযং আযস্মা লোমসকংভিযো [লোমসৰঙ্গিসো (সী. পী.)] সক্কেসু ৰিহরতি কপিলৰত্থুস্মিং নিগ্রোধারামে. অথ খো মহানামো সক্কো যেনাযস্মা লোমসকংভিযো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং লোমসকংভিযং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো মহানামো সক্কো আযস্মন্তং লোমসকংভিযং এতদৰোচ – ‘‘সো এৰ নু খো, ভন্তে, সেখো ৰিহারো সো তথাগতৰিহারো, উদাহু অঞ্ঞোৰ [অঞ্ঞো (স্যা. কং. পী. ক.)] সেখো ৰিহারো অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো’’তি?

‘‘ন খো, আৰুসো মহানাম, স্ৰেৰ সেখো ৰিহারো, সো তথাগতৰিহারো. অঞ্ঞো খো, আৰুসো মহানাম, সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো. যে তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তে পঞ্চ নীৰরণে পহায ৰিহরন্তি. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৰরণং পহায ৰিহরন্তি, ব্যাপাদনীৰরণং…পে… থিনমিদ্ধনীৰরণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং…পে… ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং পহায ৰিহরন্তি.

‘‘যেপি তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তে ইমে পঞ্চ নীৰরণে পহায ৰিহরন্তি.

‘‘যে চ খো তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং পঞ্চ নীৰরণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা [অনভাৰকতা (সী. পী.)] আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. কতমে পঞ্চ? কামচ্ছন্দনীৰরণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং; ব্যাপাদনীৰরণং পহীনং…পে… থিনমিদ্ধনীৰরণং…পে… উদ্ধচ্চকুক্কুচ্চনীৰরণং…পে… ৰিচিকিচ্ছানীৰরণং পহীনং উচ্ছিন্নমূলং তালাৰত্থুকতং অনভাৰংকতং আযতিং অনুপ্পাদধম্মং.

‘‘যে তে, আৰুসো মহানাম, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং ইমে পঞ্চ নীৰরণা পহীনা উচ্ছিন্নমূলা তালাৰত্থুকতা অনভাৰংকতা আযতিং অনুপ্পাদধম্মা. তদমিনাপেতং, আৰুসো মহানাম, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা – অঞ্ঞোৰ সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো.

‘‘একমিদং, আৰুসো মহানাম, সমযং ভগৰা ইচ্ছানঙ্গলে ৰিহরতি ইচ্ছানঙ্গলৰনসণ্ডে. তত্র খো, আৰুসো মহানাম, ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, তেমাসং পটিসল্লীযিতুং. নাম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’তি. ‘এৰং, ভন্তে’তি খো, আৰুসো মহানাম, তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন.

‘‘অথ খো, আৰুসো, ভগৰা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘সচে খো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা এৰং পুচ্ছেয্যুং – কতমেনাৰুসো, ৰিহারেন সমণো গোতমো ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসীতি, এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথ – আনাপানস্সতিসমাধিনা খো, আৰুসো, ভগৰা ৰস্সাৰাসং বহুলং ৰিহাসীতি. ইধাহং, ভিক্খৰে, সতো অস্সসামি, সতো পস্সসামি. দীঘং অস্সসন্তো দীঘং অস্সসামীতি পজানামি, দীঘং পস্সসন্তো দীঘং পস্সসামীতি পজানামি…পে… পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামীতি পজানামি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি পজানামি’’.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি.

‘‘যে তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ সেখা অপ্পত্তমানসা অনুত্তরং যোগক্খেমং পত্থযমানা ৰিহরন্তি, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো আসৰানং খযায সংৰত্ততি.

‘‘যে চ খো তে, ভিক্খৰে, ভিক্খূ অরহন্তো খীণাসৰা ৰুসিতৰন্তো কতকরণীযা ওহিতভারা অনুপ্পত্তসদত্থা পরিক্খীণভৰসংযোজনা সম্মদঞ্ঞা ৰিমুত্তা, তেসং আনাপানস্সতিসমাধি ভাৰিতো বহুলীকতো দিট্ঠেৰ ধম্মে সুখৰিহারায চেৰ সংৰত্ততি সতিসম্পজঞ্ঞায চ.

‘‘যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপি. আনাপানস্সতিসমাধিং সম্মা ৰদমানো ৰদেয্য – অরিযৰিহারো ইতিপি, ব্রহ্মৰিহারো ইতিপি, তথাগতৰিহারো ইতিপী’’তি. ‘‘ইমিনা খো এতং, আৰুসো মহানাম, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং, যথা – অঞ্ঞোৰ সেখো ৰিহারো, অঞ্ঞো তথাগতৰিহারো’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমআনন্দসুত্তং

৯৮৯. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একধম্মো [একো ধম্মো (সী.)] ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি?

‘‘অত্থি খো, আনন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি.

‘‘কতমো পন, ভন্তে, একধম্মো [একো ধম্মো (সী.)] ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি? ‘‘আনাপানস্সতিসমাধি খো, আনন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি’’.

‘‘কথং ভাৰিতো, আনন্দ, আনাপানস্সতিসমাধি কথং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. সো সতোৰ অস্সসতি, সতোৰ পস্সসতি. দীঘং ৰা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৰা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি’’. ‘‘যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু দীঘং ৰা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৰা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি; রস্সং ৰা…পে… ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – কাযে কাযানুপস্সী, আনন্দ, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? কাযঞ্ঞতরাহং, আনন্দ, এতং ৰদামি, যদিদং – অস্সাসপস্সাসং. তস্মাতিহানন্দ, কাযে কাযানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং’’.

‘‘যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু ‘পীতিপ্পটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি …পে… সুখপ্পটিসংৰেদী…পে… চিত্তসঙ্খারপ্পটিসংৰেদী…পে… ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী, আনন্দ, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? ৰেদনাঞ্ঞতরাহং, আনন্দ, এতং ৰদামি, যদিদং – অস্সাসপস্সাসানং সাধুকং মনসিকারং. তস্মাতিহানন্দ, ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু ‘চিত্তপ্পটিসংৰেদী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘চিত্তপ্পটিসংৰেদী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি; অভিপ্পমোদযং চিত্তং…পে… সমাদহং চিত্তং…পে… ‘ৰিমোচযং চিত্তং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘ৰিমোচযং চিত্তং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – চিত্তে চিত্তানুপস্সী, আনন্দ, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? নাহং, আনন্দ, মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স আনাপানস্সতিসমাধিভাৰনং ৰদামি. তস্মাতিহানন্দ, চিত্তে চিত্তানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু অনিচ্চানুপস্সী…পে… ৰিরাগানুপস্সী…পে… নিরোধানুপস্সী…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী, আনন্দ, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. সো যং তং হোতি অভিজ্ঝাদোমনস্সানং পহানং তং পঞ্ঞায দিস্ৰা সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. তস্মাতিহানন্দ, ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘এৰং ভাৰিতো খো, আনন্দ, আনাপানস্সতিসমাধি এৰং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি.

‘‘কথং ভাৰিতা চানন্দ, চত্তারো সতিপট্ঠানা কথং বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি? যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি – উপট্ঠিতাস্স [উপট্ঠিতস্সতি (পী. ক.)] তস্মিং সমযে ভিক্খুনো [তস্মিং সমযে আনন্দ ভিক্খুনো (পী. ক.), তস্মিং সমযে (ম. নি. ৩.১৪৯)] সতি হোতি অসম্মুট্ঠা. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো উপট্ঠিতা সতি হোতি অসম্মুট্ঠা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘সো তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতি পৰিচরতি পরিৰীমংসমাপজ্জতি. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতি পৰিচরতি পরিৰীমংসমাপজ্জতি – ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘তস্স তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতো পৰিচরতো পরিৰীমংসমাপজ্জতো আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতো পৰিচরতো পরিৰীমংসমাপজ্জতো আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং – ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘আরদ্ধৰীরিযস্স উপ্পজ্জতি পীতি নিরামিসা. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো আরদ্ধৰীরিযস্স উপ্পজ্জতি পীতি নিরামিসা – পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘পীতিমনস্স কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো পীতিমনস্স কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি – পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘পস্সদ্ধকাযস্স সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো পস্সদ্ধকাযস্স সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি – সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘সো তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি – উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি – উপট্ঠিতাস্স তস্মিং সমযে ভিক্খুনো সতি হোতি অসম্মুট্ঠা. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খুনো উপট্ঠিতা সতি হোতি অসম্মুট্ঠা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি. (যথা পঠমং সতিপট্ঠানং, এৰং ৰিত্থারেতব্বং).

‘‘সো তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. যস্মিং সমযে, আনন্দ, ভিক্খু তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি – উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি. এৰং ভাৰিতা খো, আনন্দ, চত্তারো সতিপট্ঠানা এৰং বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি.

‘‘কথং ভাৰিতা, আনন্দ, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা কথং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি? ইধানন্দ, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি …পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং ভাৰিতা খো, আনন্দ, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা এৰং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযআনন্দসুত্তং

৯৯০. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং আনন্দং ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, আনন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা, সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি. ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ‘‘অত্থানন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তি.

‘‘কতমো চানন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তি? আনাপানস্সতিসমাধি, আনন্দ, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি. ‘‘কথং ভাৰিতো চানন্দ, আনাপানস্সতিসমাধি, কথং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি? ইধানন্দ, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা…পে… এৰং ভাৰিতা খো, আনন্দ, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা এৰং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি. চতুত্থং.

৫. পঠমভিক্খুসুত্তং

৯৯১. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি? ‘‘অত্থি খো, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি.

‘‘কতমো পন, ভন্তে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি? ‘‘আনাপানস্সতিসমাধি খো, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি.

‘‘কথং ভাৰিতো চ, ভিক্খৰে, আনাপানস্সতিসমাধি কথং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা…পে… এৰং ভাৰিতা খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা এৰং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযভিক্খুসুত্তং

৯৯২. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্নে খো তে ভিক্খূ ভগৰা এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তী’’তি? ‘‘ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে… ভগৰতো সুত্ৰা ভিক্খূ ধারেস্সন্তী’’তি. ‘‘অত্থি, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তি’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো ধম্মে পরিপূরেতি, চত্তারো ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত ধম্মে পরিপূরেন্তি, সত্ত ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা দ্ৰে ধম্মে পরিপূরেন্তি? আনাপানস্সতিসমাধি, ভিক্খৰে, একধম্মো ভাৰিতো বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি, চত্তারো সতিপট্ঠানা ভাৰিতা বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা ভাৰিতা বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তীতি.

‘‘কথং ভাৰিতো চ, ভিক্খৰে, আনাপানস্সতিসমাধি কথং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা সুঞ্ঞাগারগতো ৰা নিসীদতি পল্লঙ্কং আভুজিত্ৰা উজুং কাযং পণিধায পরিমুখং সতিং উপট্ঠপেত্ৰা. সো সতোৰ অস্সসতি, সতোৰ পস্সসতি…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি’’.

‘‘যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু দীঘং ৰা অস্সসন্তো ‘দীঘং অস্সসামী’তি পজানাতি, দীঘং ৰা পস্সসন্তো ‘দীঘং পস্সসামী’তি পজানাতি, রস্সং ৰা অস্সসন্তো ‘রস্সং অস্সসামী’তি পজানাতি…পে… সব্বকাযপ্পটিসংৰেদী…পে… ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং কাযসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – কাযে কাযানুপস্সী, ভিক্খৰে, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? কাযঞ্ঞতরাহং, ভিক্খৰে, এতং ৰদামি, যদিদং – অস্সাসপস্সাসং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, কাযে কাযানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু পীতিপ্পটিসংৰেদী…পে… সুখপ্পটিসংৰেদী…পে… চিত্তসঙ্খারপ্পটিসংৰেদী…পে… ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পস্সম্ভযং চিত্তসঙ্খারং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী, ভিক্খৰে, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? ৰেদনাঞ্ঞতরাহং, ভিক্খৰে, এতং ৰদামি, যদিদং – অস্সাসপস্সাসানং সাধুকং মনসিকারং. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু চিত্তপ্পটিসংৰেদী…পে… অভিপ্পমোদযং চিত্তং…পে… ‘সমাদহং চিত্তং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘সমাদহং চিত্তং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি; ‘ৰিমোচযং চিত্তং অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘ৰিমোচযং চিত্তং পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – চিত্তে চিত্তানুপস্সী, ভিক্খৰে, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. তং কিস্স হেতু? নাহং, ভিক্খৰে, মুট্ঠস্সতিস্স অসম্পজানস্স আনাপানস্সতিসমাধিভাৰনং ৰদামি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, চিত্তে চিত্তানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু অনিচ্চানুপস্সী…পে… ৰিরাগানুপস্সী…পে… নিরোধানুপস্সী…পে… ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি, ‘পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামী’তি সিক্খতি – ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী, ভিক্খৰে, ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং. সো যং তং হোতি অভিজ্ঝাদোমনস্সানং পহানং তং পঞ্ঞায দিস্ৰা সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ভিক্খু তস্মিং সমযে ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং.

‘‘এৰং ভাৰিতো খো, ভিক্খৰে, আনাপানস্সতিসমাধি এৰং বহুলীকতো চত্তারো সতিপট্ঠানে পরিপূরেতি.

‘‘কথং ভাৰিতা চ, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা কথং বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি? যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি – উপট্ঠিতাস্স তস্মিং সমযে ভিক্খুনো সতি হোতি অসম্মুট্ঠা. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো উপট্ঠিতা সতি হোতি অসম্মুট্ঠা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘সো তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতি পৰিচরতি পরিৰীমংসমাপজ্জতি. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু তথা সতো ৰিহরন্তো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতি পৰিচরতি পরিৰীমংসমাপজ্জতি – ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘তস্স তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতো পৰিচরতো পরিৰীমংসমাপজ্জতো আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো তং ধম্মং পঞ্ঞায পৰিচিনতো পৰিচরতো পরিৰীমংসমাপজ্জতো আরদ্ধং হোতি ৰীরিযং অসল্লীনং – ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, ৰীরিযসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘আরদ্ধৰীরিযস্স উপ্পজ্জতি পীতি নিরামিসা. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো আরদ্ধৰীরিযস্স উপ্পজ্জতি পীতি নিরামিসা – পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, পীতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘পীতিমনস্স কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো পীতিমনস্স কাযোপি পস্সম্ভতি, চিত্তম্পি পস্সম্ভতি – পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, পস্সদ্ধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘পস্সদ্ধকাযস্স সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো পস্সদ্ধকাযস্স সুখিনো চিত্তং সমাধিযতি – সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, সমাধিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘সো তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি – উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি.

‘‘যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰেদনাসু…পে… চিত্তে…পে… ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি – উপট্ঠিতাস্স তস্মিং সমযে ভিক্খুনো সতি হোতি অসম্মুট্ঠা. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো উপট্ঠিতা সতি হোতি অসম্মুট্ঠা – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি – সতিসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি…পে….

সো তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি. যস্মিং সমযে, ভিক্খৰে, ভিক্খু তথাসমাহিতং চিত্তং সাধুকং অজ্ঝুপেক্খিতা হোতি – উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো আরদ্ধো হোতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং তস্মিং সমযে ভিক্খু ভাৰেতি, উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গো তস্মিং সমযে ভিক্খুনো ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছতি. এৰং ভাৰিতা খো, ভিক্খৰে, চত্তারো সতিপট্ঠানা এৰং বহুলীকতা সত্ত বোজ্ঝঙ্গে পরিপূরেন্তি.

‘‘কথং ভাৰিতা চ, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা কথং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সতিসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং; ধম্মৰিচযসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… উপেক্খাসম্বোজ্ঝঙ্গং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং ভাৰিতা খো, ভিক্খৰে, সত্ত বোজ্ঝঙ্গা এৰং বহুলীকতা ৰিজ্জাৰিমুত্তিং পরিপূরেন্তী’’তি. ছট্ঠং.

৭. সংযোজনপ্পহানসুত্তং

৯৯৩. আনাপানস্সতিসমাধি, ভিক্খৰে, ভাৰিতো বহুলীকতো সংযোজনপ্পহানায সংৰত্ততি…পে…. সত্তমং.

৮. অনুসযসমুগ্ঘাতসুত্তং

৯৯৪. …অনুসযসমুগ্ঘাতায সংৰত্ততি…. অট্ঠমং.

৯. অদ্ধানপরিঞ্ঞাসুত্তং

৯৯৫. …অদ্ধানপরিঞ্ঞায সংৰত্ততি…. নৰমং.

১০. আসৰক্খযসুত্তং

৯৯৬. আসৰানং খযায সংৰত্ততি. কথং ভাৰিতো চ, ভিক্খৰে, আনাপানস্সতিসমাধি কথং বহুলীকতো সংযোজনপ্পহানায সংৰত্ততি… অনুসযসমুগ্ঘাতায সংৰত্ততি… অদ্ধানপরিঞ্ঞায সংৰত্ততি… আসৰানং খযায সংৰত্ততি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরঞ্ঞগতো ৰা রুক্খমূলগতো ৰা…পে. … পটিনিস্সগ্গানুপস্সী অস্সসিস্সামীতি সিক্খতি, পটিনিস্সগ্গানুপস্সী পস্সসিস্সামীতি সিক্খতি. এৰং ভাৰিতো খো, ভিক্খৰে, আনাপানস্সতিসমাধি এৰং বহুলীকতো সংযোজনপ্পহানায সংৰত্ততি…পে… অনুসযসমুগ্ঘাতায সংৰত্ততি…পে… অদ্ধানপরিঞ্ঞায সংৰত্ততি…পে… আসৰানং খযায সংৰত্ততীতি. দসমং.

দুতিযো ৰগ্গো.

তস্সুদ্দানং –

ইচ্ছানঙ্গলং কঙ্খেয্যং, আনন্দা অপরে দুৰে;

ভিক্খূ সংযোজনানুসযা, অদ্ধানং আসৰক্খযন্তি.

আনাপানসংযুত্তং দসমং.