২. ৰিহারৰগ্গো
১. পঠমৰিহারসুত্তং
১১. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, অড্ঢমাসং পটিসল্লিযিতুং. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন.
অথ খো ভগৰা তস্স অড্ঢমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যেন স্ৰাহং, ভিক্খৰে, ৰিহারেন পঠমাভিসম্বুদ্ধো ৰিহরামি, তস্স পদেসেন ৰিহাসিং. সো এৰং পজানামি – ‘মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৰেদযিতং…পে… মিচ্ছাসমাধিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সম্মাসমাধিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ৰিতক্কপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সঞ্ঞাপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দো চ অৰূপসন্তো হোতি, ৰিতক্কো চ অৰূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ অৰূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দো চ ৰূপসন্তো হোতি, ৰিতক্কো চ ৰূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ ৰূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিতং; অপ্পত্তস্স পত্তিযা অত্থি আযামং [ৰাযামং (সী. স্যা.)], তস্মিম্পি ঠানে অনুপ্পত্তে তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিত’’’ন্তি. পঠমং.
২. দুতিযৰিহারসুত্তং
১২. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘ইচ্ছামহং, ভিক্খৰে, তেমাসং পটিসল্লিযিতুং. নম্হি কেনচি উপসঙ্কমিতব্বো, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেনা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নাস্সুধ কোচি ভগৰন্তং উপসঙ্কমতি, অঞ্ঞত্র একেন পিণ্ডপাতনীহারকেন.
অথ খো ভগৰা তস্স তেমাসস্স অচ্চযেন পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘যেন স্ৰাহং, ভিক্খৰে, ৰিহারেন পঠমাভিসম্বুদ্ধো ৰিহরামি, তস্স পদেসেন ৰিহাসিং. সো এৰং পজানামি – ‘মিচ্ছাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; মিচ্ছাদিট্ঠিৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সম্মাদিট্ঠিৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং…পে… মিচ্ছাসমাধিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; মিচ্ছাসমাধিৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং, সম্মাসমাধিপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সম্মাসমাধিৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ৰিতক্কপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ৰিতক্কৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সঞ্ঞাপচ্চযাপি ৰেদযিতং; সঞ্ঞাৰূপসমপচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দো চ অৰূপসন্তো হোতি, ৰিতক্কো চ অৰূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ অৰূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিতং; ছন্দো চ ৰূপসন্তো হোতি, ৰিতক্কো চ ৰূপসন্তো হোতি, সঞ্ঞা চ ৰূপসন্তা হোতি, তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিতং; অপ্পত্তস্স পত্তিযা অত্থি আযামং [ৰাযামং (সী. স্যা.)], তস্মিম্পি ঠানে অনুপ্পত্তে তপ্পচ্চযাপি ৰেদযিত’’’ন্তি. দুতিযং.
৩. সেক্খসুত্তং
১৩. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘সেক্খো, সেক্খো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, সেক্খো হোতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, সেক্খায সম্মাদিট্ঠিযা সমন্নাগতো হোতি…পে… সেক্খেন সম্মাসমাধিনা সমন্নাগতো হোতি. এত্তাৰতা খো, ভিক্খু, সেক্খো হোতী’’তি. ততিযং.
৪. পঠমউপ্পাদসুত্তং
১৪. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র তথাগতস্স পাতুভাৰা অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৰে, অট্ঠ ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র তথাগতস্স পাতুভাৰা অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি. চতুত্থং.
৫. দুতিযউপ্পাদসুত্তং
১৫. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র সুগতৰিনযা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৰে, অট্ঠ ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র সুগতৰিনযা’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমপরিসুদ্ধসুত্তং
১৬. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা পরিসুদ্ধা পরিযোদাতা অনঙ্গণা ৰিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র তথাগতস্স পাতুভাৰা অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্স. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৰে, অট্ঠ ধম্মা পরিসুদ্ধা পরিযোদাতা অনঙ্গণা ৰিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র তথাগতস্স পাতুভাৰা অরহতো সম্মাসম্বুদ্ধস্সা’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযপরিসুদ্ধসুত্তং
১৭. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অট্ঠিমে, ভিক্খৰে, ধম্মা পরিসুদ্ধা পরিযোদাতা অনঙ্গণা ৰিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র সুগতৰিনযা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, ভিক্খৰে, অট্ঠ ধম্মা পরিসুদ্ধা পরিযোদাতা অনঙ্গণা ৰিগতূপক্কিলেসা অনুপ্পন্না উপ্পজ্জন্তি, নাঞ্ঞত্র সুগতৰিনযা’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমকুক্কুটারামসুত্তং
১৮. এৰং মে সুতং – একং সমযং আযস্মা চ আনন্দো আযস্মা চ ভদ্দো পাটলিপুত্তে ৰিহরন্তি কুক্কুটারামে. অথ খো আযস্মা ভদ্দো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ভদ্দো আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ –
‘‘‘অব্রহ্মচরিযং, অব্রহ্মচরিয’ন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, অব্রহ্মচরিয’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৰুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৰুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, আৰুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘অব্রহ্মচরিযং, অব্রহ্মচরিযন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, অব্রহ্মচরিয’’’ন্তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. ‘‘অযমেৰ খো, আৰুসো, অট্ঠঙ্গিকো মিচ্ছামগ্গো অব্রহ্মচরিযং, সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযকুক্কুটারামসুত্তং
১৯. পাটলিপুত্তনিদানং. ‘‘‘ব্রহ্মচরিযং, ব্রহ্মচরিয’ন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং, কতমং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৰুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৰুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, আৰুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘ব্রহ্মচরিযং, ব্রহ্মচরিযন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং, কতমং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’’ন্তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. ‘‘অযমেৰ খো, আৰুসো, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্রহ্মচরিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, আৰুসো, রাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি. নৰমং.
১০. ততিযকুক্কুটারামসুত্তং
২০. পাটলিপুত্তনিদানং. ‘‘‘ব্রহ্মচরিযং, ব্রহ্মচরিয’ন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং, কতমো ব্রহ্মচারী, কতমং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি? ‘‘সাধু সাধু, আৰুসো ভদ্দ! ভদ্দকো খো তে, আৰুসো ভদ্দ, উম্মঙ্গো, ভদ্দকং পটিভানং, কল্যাণী পরিপুচ্ছা. এৰঞ্হি ত্ৰং, আৰুসো ভদ্দ, পুচ্ছসি – ‘ব্রহ্মচরিযং, ব্রহ্মচরিযন্তি, আৰুসো আনন্দ, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, আৰুসো, ব্রহ্মচরিযং, কতমো ব্রহ্মচারী, কতমং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’’ন্তি? ‘‘এৰমাৰুসো’’তি. ‘‘অযমেৰ খো, আৰুসো, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্রহ্মচরিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, আৰুসো, ইমিনা অরিযেন অট্ঠঙ্গিকেন মগ্গেন সমন্নাগতো – অযং ৰুচ্চতি ব্রহ্মচারী. যো খো, আৰুসো, রাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি. দসমং.
তীণি সুত্তন্তানি একনিদানানি.ৰিহারৰগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
দ্ৰে ৰিহারা চ সেক্খো চ, উপ্পাদা অপরে দুৰে;
পরিসুদ্ধেন দ্ৰে ৰুত্তা, কুক্কুটারামেন তযোতি.