৩. মিচ্ছত্তৰগ্গো

১. মিচ্ছত্তসুত্তং

২১. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘মিচ্ছত্তঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি, সম্মত্তঞ্চ. তং সুণাথ. কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, মিচ্ছত্তং? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, মিচ্ছত্তং. কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, সম্মত্তং? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মত্ত’’ন্তি. পঠমং.

২. অকুসলধম্মসুত্তং

২২. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অকুসলে চ খো, ভিক্খৰে, ধম্মে দেসেস্সামি, কুসলে চ ধম্মে. তং সুণাথ. কতমে চ, ভিক্খৰে, অকুসলা ধম্মা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, অকুসলা ধম্মা. কতমে চ, ভিক্খৰে, কুসলা ধম্মা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, কুসলা ধম্মা’’তি. দুতিযং.

৩. পঠমপটিপদাসুত্তং

২৩. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘মিচ্ছাপটিপদঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি, সম্মাপটিপদঞ্চ. তং সুণাথ. কতমা চ, ভিক্খৰে, মিচ্ছাপটিপদা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, মিচ্ছাপটিপদা. কতমা চ, ভিক্খৰে, সম্মাপটিপদা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাপটিপদা’’তি. ততিযং.

৪. দুতিযপটিপদাসুত্তং

২৪. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘গিহিনো ৰাহং, ভিক্খৰে, পব্বজিতস্স ৰা মিচ্ছাপটিপদং ন ৰণ্ণেমি. গিহি ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা মিচ্ছাপটিপন্নো মিচ্ছাপটিপত্তাধিকরণহেতু নারাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং’’.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, মিচ্ছাপটিপদা? সেয্যথিদং – মিচ্ছাদিট্ঠি…পে… মিচ্ছাসমাধি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, মিচ্ছাপটিপদা. গিহিনো ৰাহং, ভিক্খৰে, পব্বজিতস্স ৰা মিচ্ছাপটিপদং ন ৰণ্ণেমি. গিহি ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা মিচ্ছাপটিপন্নো মিচ্ছাপটিপত্তাধিকরণহেতু নারাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং.

‘‘গিহিনো ৰাহং, ভিক্খৰে, পব্বজিতস্স ৰা সম্মাপটিপদং ৰণ্ণেমি. গিহি ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা সম্মাপটিপন্নো সম্মাপটিপত্তাধিকরণহেতু আরাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসলং. কতমা চ, ভিক্খৰে, সম্মাপটিপদা? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাপটিপদা. গিহিনো ৰাহং, ভিক্খৰে, পব্বজিতস্স ৰা সম্মাপটিপদং ৰণ্ণেমি. গিহি ৰা, ভিক্খৰে, পব্বজিতো ৰা সম্মাপটিপন্নো সম্মাপটিপত্তাধিকরণহেতু আরাধকো হোতি ঞাযং ধম্মং কুসল’’ন্তি. চতুত্থং.

৫. পঠমঅসপ্পুরিসসুত্তং

২৫. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অসপ্পুরিসঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি, সপ্পুরিসঞ্চ. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি, মিচ্ছাসঙ্কপ্পো, মিচ্ছাৰাচো, মিচ্ছাকম্মন্তো, মিচ্ছাআজীৰো, মিচ্ছাৰাযামো, মিচ্ছাসতি, মিচ্ছাসমাধি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসো’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি, সম্মাসঙ্কপ্পো, সম্মাৰাচো, সম্মাকম্মন্তো, সম্মাআজীৰো, সম্মাৰাযামো, সম্মাসতি, সম্মাসমাধি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসো’’তি. পঞ্চমং.

৬. দুতিযঅসপ্পুরিসসুত্তং

২৬. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অসপ্পুরিসঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি, অসপ্পুরিসেন অসপ্পুরিসতরঞ্চ. সপ্পুরিসঞ্চ ৰো, ভিক্খৰে, দেসেস্সামি সপ্পুরিসেন সপ্পুরিসতরঞ্চ. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাসমাধি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসো’’.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসেন অসপ্পুরিসতরো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো মিচ্ছাদিট্ঠিকো হোতি…পে… মিচ্ছাসমাধি, মিচ্ছাঞাণী, মিচ্ছাৰিমুত্তি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অসপ্পুরিসেন অসপ্পুরিসতরো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাসমাধি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসেন সপ্পুরিসতরো? ইধ, ভিক্খৰে, একচ্চো সম্মাদিট্ঠিকো হোতি…পে… সম্মাসমাধি, সম্মাঞাণী, সম্মাৰিমুত্তি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সপ্পুরিসেন সপ্পুরিসতরো’’তি. ছট্ঠং.

৭. কুম্ভসুত্তং

২৭. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুম্ভো অনাধারো সুপ্পৰত্তিযো হোতি, সাধারো দুপ্পৰত্তিযো হোতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, চিত্তং অনাধারং সুপ্পৰত্তিযং হোতি, সাধারং দুপ্পৰত্তিযং হোতি. কো চ, ভিক্খৰে, চিত্তস্স আধারো? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং চিত্তস্স আধারো. সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুম্ভো অনাধারো সুপ্পৰত্তিযো হোতি, সাধারো দুপ্পৰত্তিযো হোতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, চিত্তং অনাধারং সুপ্পৰত্তিযং হোতি, সাধারং দুপ্পৰত্তিযং হোতী’’তি. সত্তমং.

৮. সমাধিসুত্তং

২৮. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অরিযং ৰো, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধিং দেসেস্সামি সউপনিসং সপরিক্খারং. তং সুণাথ. কতমো চ, ভিক্খৰে, অরিযো সম্মাসমাধি সউপনিসো সপরিক্খারো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসতি [সম্মাসমাধি (সী. স্যা. কং. ক.)]. যা খো, ভিক্খৰে, ইমেহি সত্তহঙ্গেহি চিত্তস্স একগ্গতা সপরিক্খারতা [সপরিক্খতা (সী. পী.)] – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, অরিযো সম্মাসমাধি সউপনিসো ইতিপি সপরিক্খারো ইতিপী’’তি. অট্ঠমং.

৯. ৰেদনাসুত্তং

২৯. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘তিস্সো ইমা, ভিক্খৰে, ৰেদনা. কতমা তিস্সো? সুখা ৰেদনা, দুক্খা ৰেদনা, অদুক্খমসুখা ৰেদনা – ইমা খো, ভিক্খৰে, তিস্সো ৰেদনা. ইমাসং খো, ভিক্খৰে, তিস্সন্নং ৰেদনানং পরিঞ্ঞায অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰেতব্বো. কতমো অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমাসং খো, ভিক্খৰে, তিস্সন্নং ৰেদনানং পরিঞ্ঞায অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰেতব্বো’’তি. নৰমং.

১০. উত্তিযসুত্তং

৩০. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা উত্তিযো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা উত্তিযো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘ইধ ময্হং, ভন্তে, রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘পঞ্চ কামগুণা ৰুত্তা ভগৰতা. কতমে নু খো পঞ্চ কামগুণা ৰুত্তা ভগৰতা’’’তি? ‘‘সাধু সাধু, উত্তিয! পঞ্চিমে খো, উত্তিয, কামগুণা ৰুত্তা মযা. কতমে পঞ্চ? চক্খুৰিঞ্ঞেয্যা রূপা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা, সোতৰিঞ্ঞেয্যা সদ্দা…পে… ঘানৰিঞ্ঞেয্যা গন্ধা… জিৰ্হাৰিঞ্ঞেয্যা রসা… কাযৰিঞ্ঞেয্যা ফোট্ঠব্বা ইট্ঠা কন্তা মনাপা পিযরূপা কামূপসংহিতা রজনীযা – ইমে খো, উত্তিয, পঞ্চ কামগুণা ৰুত্তা মযা. ইমেসং খো, উত্তিয, পঞ্চন্নং কামগুণানং পহানায অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰেতব্বো. কতমো অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমেসং খো, উত্তিয, পঞ্চন্নং কামগুণানং পহানায অযং অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ভাৰেতব্বো’’তি. দসমং.

মিচ্ছত্তৰগ্গো ততিযো.

তস্সুদ্দানং –

মিচ্ছত্তং অকুসলং ধম্মং, দুৰে পটিপদাপি চ;

অসপ্পুরিসেন দ্ৰে কুম্ভো, সমাধি ৰেদনুত্তিযেনাতি.