৬. বলকরণীযৰগ্গো
১. বলসুত্তং
১৪৯. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যে কেচি বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি, সব্বে তে পথৰিং নিস্সায পথৰিযং পতিট্ঠায এৰমেতে বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতী’’তি.
(পরগঙ্গাপেয্যালীৰণ্ণিযতো পরিপুণ্ণসুত্তন্তি ৰিত্থারমগ্গী).
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যে কেচি বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি, সব্বে তে পথৰিং নিস্সায পথৰিযং পতিট্ঠায এৰমেতে বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি রাগৰিনযপরিযোসানং দোসৰিনযপরিযোসানং মোহৰিনযপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতী’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যে কেচি বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি, সব্বে তে পথৰিং নিস্সায পথৰিযং পতিট্ঠায এৰমেতে বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি অমতোগধং অমতপরাযনং অমতপরিযোসানং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতী’’তি.
‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যে কেচি বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি, সব্বে তে পথৰিং নিস্সায পথৰিযং পতিট্ঠায এৰমেতে বলকরণীযা কম্মন্তা করীযন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি নিব্বাননিন্নং নিব্বানপোণং নিব্বানপব্ভারং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতী’’তি. পঠমং.
২. বীজসুত্তং
১৫০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, যে কেচিমে বীজগামভূতগামা ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জন্তি, সব্বে তে পথৰিং নিস্সায পথৰিযং পতিট্ঠায এৰমেতে বীজগামভূতগামা ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং পাপুণাতি ধম্মেসু. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং পাপুণাতি ধম্মেসু? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰুড্ঢিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং পাপুণাতি ধম্মেসূ’’তি. দুতিযং.
৩. নাগসুত্তং
১৫১. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, হিমৰন্তং পব্বতরাজং নিস্সায নাগা কাযং ৰড্ঢেন্তি, বলং গাহেন্তি; তে তত্থ কাযং ৰড্ঢেত্ৰা বলং গাহেত্ৰা কুসোব্ভে ওতরন্তি, কুসোব্ভে [কুস্সুব্ভে (সী. স্যা.), কুসুব্ভে (পী. ক.)] ওতরিত্ৰা মহাসোব্ভে ওতরন্তি, মহাসোব্ভে ওতরিত্ৰা কুন্নদিযো ওতরন্তি, কুন্নদিযো ওতরিত্ৰা মহানদিযো ওতরন্তি, মহানদিযো ওতরিত্ৰা মহাসমুদ্দং [মহাসমুদ্দসাগরং (সব্বত্থ) সং. নি. ২.২৩] ওতরন্তি, তে তত্থ মহন্তত্তং ৰেপুল্লত্তং আপজ্জন্তি কাযেন; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো মহন্তত্তং ৰেপুল্লত্তং পাপুণাতি ধম্মেসু. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো মহন্তত্তং ৰেপুল্লত্তং পাপুণাতি ধম্মেসু? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সীলং নিস্সায সীলে পতিট্ঠায অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো মহন্তত্তং ৰেপুল্লত্তং পাপুণাতি ধম্মেসূ’’তি. ততিযং.
৪. রুক্খসুত্তং
১৫২. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, রুক্খো পাচীননিন্নো পাচীনপোণো পাচীনপব্ভারো. সো মূলচ্ছিন্নো [মূলচ্ছিন্দে কতে (স্যা.)] কতমেন পপতেয্যা’’তি? ‘‘যেন, ভন্তে, নিন্নো যেন পোণো যেন পব্ভারো’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো নিব্বাননিন্নো হোতি নিব্বানপোণো নিব্বানপব্ভারো’’তি. চতুত্থং.
৫. কুম্ভসুত্তং
১৫৩. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, কুম্ভো নিক্কুজ্জো ৰমতেৰ উদকং, নো পচ্চাৰমতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰমতেৰ পাপকে অকুসলে ধম্মে, নো পচ্চাৰমতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰমতেৰ পাপকে অকুসলে ধম্মে, নো পচ্চাৰমতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো ৰমতেৰ পাপকে অকুসলে ধম্মে, নো পচ্চাৰমতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. সূকসুত্তং
১৫৪. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সালিসূকং ৰা যৰসূকং ৰা সম্মাপণিহিতং হত্থেন ৰা পাদেন ৰা অক্কন্তং হত্থং ৰা পাদং ৰা ভিন্দিস্সতি লোহিতং ৰা উপ্পাদেস্সতীতি – ঠানমেতং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, সূকস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দিস্সতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকরিস্সতীতি – ঠানমেতং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, দিট্ঠিযা. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকরোতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. আকাসসুত্তং
১৫৫. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আকাসে ৰিৰিধা ৰাতা ৰাযন্তি – পুরত্থিমাপি ৰাতা ৰাযন্তি, পচ্ছিমাপি ৰাতা ৰাযন্তি, উত্তরাপি ৰাতা ৰাযন্তি, দক্খিণাপি ৰাতা ৰাযন্তি, সরজাপি ৰাতা ৰাযন্তি, অরজাপি ৰাতা ৰাযন্তি, সীতাপি ৰাতা ৰাযন্তি, উণ্হাপি ৰাতা ৰাযন্তি, পরিত্তাপি ৰাতা ৰাযন্তি, অধিমত্তাপি ৰাতা ৰাযন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো চত্তারোপি সতিপট্ঠানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি সম্মপ্পধানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি ইদ্ধিপাদা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি ইন্দ্রিযানি ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি বলানি ভাৰনাপরিপূরিং গচ্ছন্তি, সত্তপি বোজ্ঝঙ্গা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো চত্তারোপি সতিপট্ঠানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি সম্মপ্পধানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি ইদ্ধিপাদা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি ইন্দ্রিযানি ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি বলানি ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, সত্তপি বোজ্ঝঙ্গা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো চত্তারোপি সতিপট্ঠানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি সম্মপ্পধানা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, চত্তারোপি ইদ্ধিপাদা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি ইন্দ্রিযানি ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, পঞ্চপি বলানি ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তি, সত্তপি বোজ্ঝঙ্গা ভাৰনাপারিপূরিং গচ্ছন্তী’’তি. সত্তমং.
৮. পঠমমেঘসুত্তং
১৫৬. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গিম্হানং পচ্ছিমে মাসে ঊহতং রজোজল্লং, তমেনং মহাঅকালমেঘো ঠানসো অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে ঠানসো অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে ঠানসো অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে ঠানসো অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. দুতিযমেঘসুত্তং
১৫৭. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, উপ্পন্নং মহামেঘং, তমেনং মহাৰাতো অন্তরাযেৰ অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে অন্তরাযেৰ অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে অন্তরাযেৰ অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো উপ্পন্নুপ্পন্নে পাপকে অকুসলে ধম্মে অন্তরাযেৰ অন্তরধাপেতি ৰূপসমেতী’’তি. নৰমং.
১০. নাৰাসুত্তং
১৫৮. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সামুদ্দিকায নাৰায ৰেত্তবন্ধনবন্ধায ছ মাসানি উদকে পরিযাদায [পরিযাতায (ক.), পরিযাহতায (?)] হেমন্তিকেন থলং উক্খিত্তায ৰাতাতপপরেতানি বন্ধনানি তানি পাৰুস্সকেন মেঘেন অভিপ্পৰুট্ঠানি অপ্পকসিরেনেৰ পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৰন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো অপ্পকসিরেনেৰ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৰন্তি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো অপ্পকসিরেনেৰ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৰন্তি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুনো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰযতো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতো অপ্পকসিরেনেৰ সংযোজনানি পটিপ্পস্সম্ভন্তি, পূতিকানি ভৰন্তী’’তি. দসমং.
১১. আগন্তুকসুত্তং
১৫৯. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, আগন্তুকাগারং. তত্থ পুরত্থিমাযপি দিসায আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, পচ্ছিমাযপি দিসায আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, উত্তরাযপি দিসায আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, দক্খিণাযপি দিসায আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, খত্তিযাপি আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, ব্রাহ্মণাপি আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, ৰেস্সাপি আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি, সুদ্দাপি আগন্ত্ৰা ৰাসং কপ্পেন্তি; এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পরিজানাতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পজহতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা সচ্ছিকরোতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৰেতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা ভাৰেতি.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যা? পঞ্চুপাদানক্খন্ধাতিস্স ৰচনীযং. কতমে পঞ্চ? সেয্যথিদং – রূপুপাদানক্খন্ধো…পে… ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. ইমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যা. কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা? অৰিজ্জা চ ভৰতণ্হা চ – ইমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা. কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা? ৰিজ্জা চ ৰিমুত্তি চ – ইমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা. কতমে চ, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৰেতব্বা? সমথো চ ৰিপস্সনা চ – ইমে, ভিক্খৰে, ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৰেতব্বা. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যা তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পরিজানাতি…পে… যে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৰেতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা ভাৰেতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পরিঞ্ঞেয্যা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পরিজানাতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা পহাতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা পজহতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা সচ্ছিকাতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা সচ্ছিকরোতি, যে ধম্মা অভিঞ্ঞা ভাৰেতব্বা, তে ধম্মে অভিঞ্ঞা ভাৰেতী’’তি. একাদসমং.
১২. নদীসুত্তং
১৬০. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, গঙ্গা নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা. অথ মহাজনকাযো আগচ্ছেয্য কুদ্দাল-পিটকং আদায – ‘মযং ইমং গঙ্গং নদিং পচ্ছানিন্নং করিস্সাম পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভার’ন্তি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, অপি নু সো মহাজনকাযো গঙ্গং নদিং পচ্ছানিন্নং করেয্য পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভার’’ন্তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘তং কিস্স হেতু’’? ‘‘গঙ্গা, ভন্তে, নদী পাচীননিন্না পাচীনপোণা পাচীনপব্ভারা. সা ন সুকরা পচ্ছানিন্নং কাতুং পচ্ছাপোণং পচ্ছাপব্ভারং. যাৰদেৰ পন সো মহাজনকাযো কিলমথস্স ৰিঘাতস্স ভাগী অস্সা’’তি. ‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, ভিক্খুং অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তং অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তং রাজানো ৰা রাজমহামত্তা ৰা মিত্তা ৰা অমচ্চা ৰা ঞাতী ৰা ঞাতিসালোহিতা ৰা ভোগেহি অভিহট্ঠুং পৰারেয্যুং – ‘এহম্ভো পুরিস, কিং তে ইমে কাসাৰা অনুদহন্তি, কিং মুণ্ডো কপালমনুসংচরসি! এহি, হীনাযাৰত্তিত্ৰা ভোগে চ ভুঞ্জস্সু, পুঞ্ঞানি চ করোহী’তি. সো ৰত, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেন্তো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোন্তো সিক্খং পচ্চক্খায হীনাযাৰত্তিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? যঞ্হি তং, ভিক্খৰে, চিত্তং দীঘরত্তং ৰিৰেকনিন্নং ৰিৰেকপোণং ৰিৰেকপব্ভারং তং ৰত হীনাযাৰত্তিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতী’’তি. (যদপি বলকরণীযং, তদপি ৰিত্থারেতব্বং.) দ্ৰাদসমং.
বলকরণীযৰগ্গো ছট্ঠো.
তস্সুদ্দানং –
বলং বীজঞ্চ নাগো চ, রুক্খো কুম্ভেন সূকিযা;
আকাসেন চ দ্ৰে মেঘা, নাৰা আগন্তুকা নদীতি.