১. অৰিজ্জাৰগ্গো

১. অৰিজ্জাসুত্তং

১. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘অৰিজ্জা, ভিক্খৰে, পুব্বঙ্গমা অকুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৰদেৰ [অনুদেৰ (সী. পী. ক.)] অহিরিকং অনোত্তপ্পং. অৰিজ্জাগতস্স, ভিক্খৰে, অৰিদ্দসুনো মিচ্ছাদিট্ঠি পহোতি; মিচ্ছাদিট্ঠিস্স মিচ্ছাসঙ্কপ্পো পহোতি; মিচ্ছাসঙ্কপ্পস্স মিচ্ছাৰাচা পহোতি; মিচ্ছাৰাচস্স মিচ্ছাকম্মন্তো পহোতি; মিচ্ছাকম্মন্তস্স মিচ্ছাআজীৰো পহোতি; মিচ্ছাআজীৰস্স মিচ্ছাৰাযামো পহোতি; মিচ্ছাৰাযামস্স মিচ্ছাসতি পহোতি; মিচ্ছাসতিস্স মিচ্ছাসমাধি পহোতি.

‘‘ৰিজ্জা চ খো, ভিক্খৰে, পুব্বঙ্গমা কুসলানং ধম্মানং সমাপত্তিযা, অন্ৰদেৰ হিরোত্তপ্পং. ৰিজ্জাগতস্স, ভিক্খৰে, ৰিদ্দসুনো সম্মাদিট্ঠি পহোতি; সম্মাদিট্ঠিস্স সম্মাসঙ্কপ্পো পহোতি; সম্মাসঙ্কপ্পস্স সম্মাৰাচা পহোতি; সম্মাৰাচস্স সম্মাকম্মন্তো পহোতি; সম্মাকম্মন্তস্স সম্মাআজীৰো পহোতি; সম্মাআজীৰস্স সম্মাৰাযামো পহোতি; সম্মাৰাযামস্স সম্মাসতি পহোতি; সম্মাসতিস্স সম্মাসমাধি পহোতী’’তি. পঠমং.

২. উপড্ঢসুত্তং

২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সক্যেসু ৰিহরতি নগরকং নাম [নাগরকং নাম (সী.), সক্করং নাম (স্যা. ক.)] সক্যানং নিগমো. অথ খো আযস্মা আনন্দো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘উপড্ঢমিদং, ভন্তে, ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা’’তি.

‘‘মা হেৰং, আনন্দ, মা হেৰং, আনন্দ! সকলমেৰিদং, আনন্দ, ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা. কল্যাণমিত্তস্সেতং, আনন্দ, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং কল্যাণসহাযস্স কল্যাণসম্পৰঙ্কস্স – অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেস্সতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরিস্সতি.

‘‘কথঞ্চানন্দ, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৰঙ্কো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি? ইধানন্দ, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং; সম্মাসঙ্কপ্পং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং …পে… সম্মাৰাচং ভাৰেতি …পে… সম্মাকম্মন্তং ভাৰেতি…পে… সম্মাআজীৰং ভাৰেতি…পে… সম্মাৰাযামং ভাৰেতি…পে… সম্মাসতিং ভাৰেতি…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং খো, আনন্দ, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৰঙ্কো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি.

‘‘তদমিনাপেতং, আনন্দ, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা সকলমেৰিদং ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা. মমঞ্হি, আনন্দ, কল্যাণমিত্তং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পরিমুচ্চন্তি; জরাধম্মা সত্তা জরায পরিমুচ্চন্তি; মরণধম্মা সত্তা মরণেন পরিমুচ্চন্তি; সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পরিমুচ্চন্তি. ইমিনা খো এতং, আনন্দ, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা সকলমেৰিদং ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা’’তি. দুতিযং.

৩. সারিপুত্তসুত্তং

৩. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা সারিপুত্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সকলমিদং, ভন্তে, ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা’’তি.

‘‘সাধু সাধু, সারিপুত্ত! সকলমিদং, সারিপুত্ত, ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা. কল্যাণমিত্তস্সেতং, সারিপুত্ত, ভিক্খুনো পাটিকঙ্খং কল্যাণসহাযস্স কল্যাণসম্পৰঙ্কস্স – অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেস্সতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরিস্সতি. কথঞ্চ, সারিপুত্ত, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৰঙ্কো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি?

‘‘ইধ, সারিপুত্ত, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং খো, সারিপুত্ত, ভিক্খু কল্যাণমিত্তো কল্যাণসহাযো কল্যাণসম্পৰঙ্কো অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং ভাৰেতি, অরিযং অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং বহুলীকরোতি.

‘‘তদমিনাপেতং, সারিপুত্ত, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা সকলমিদং ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা. মমঞ্হি, সারিপুত্ত, কল্যাণমিত্তং আগম্ম জাতিধম্মা সত্তা জাতিযা পরিমুচ্চন্তি; জরাধম্মা সত্তা জরায পরিমুচ্চন্তি; মরণধম্মা সত্তা মরণেন পরিমুচ্চন্তি; সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসধম্মা সত্তা সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসেহি পরিমুচ্চন্তি. ইমিনা খো এতং, সারিপুত্ত, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা সকলমিদং ব্রহ্মচরিযং, যদিদং – কল্যাণমিত্ততা কল্যাণসহাযতা কল্যাণসম্পৰঙ্কতা’’তি. ততিযং.

৪. জাণুস্সোণিব্রাহ্মণসুত্তং

৪. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো আযস্মা আনন্দো পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সাৰত্থিং পিণ্ডায পাৰিসি. অদ্দসা খো আযস্মা আনন্দো জাণুস্সোণিং ব্রাহ্মণং সব্বসেতেন ৰল়ৰাভিরথেন [ৰল়ভীরথেন (সী.)] সাৰত্থিযা নিয্যাযন্তং. সেতা সুদং অস্সা যুত্তা হোন্তি সেতালঙ্কারা, সেতো রথো, সেতপরিৰারো, সেতা রস্মিযো, সেতা পতোদলট্ঠি, সেতং ছত্তং, সেতং উণ্হীসং, সেতানি ৰত্থানি, সেতা উপাহনা, সেতায সুদং ৰালবীজনিযা বীজীযতি. তমেনং জনো দিস্ৰা এৰমাহ – ‘‘ব্রহ্মং ৰত, ভো, যানং! ব্রহ্মযানরূপং ৰত, ভো’’তি!!

অথ খো আযস্মা আনন্দো সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা আনন্দো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘ইধাহং, ভন্তে, পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সাৰত্থিং পিণ্ডায পাৰিসিং. অদ্দসং খ্ৰাহং, ভন্তে, জাণুস্সোণিং ব্রাহ্মণং সব্বসেতেন ৰল়ৰাভিরথেন সাৰত্থিযা নিয্যাযন্তং. সেতা সুদং অস্সা যুত্তা হোন্তি সেতালঙ্কারা, সেতো রথো, সেতপরিৰারো, সেতা রস্মিযো, সেতা পতোদলট্ঠি, সেতং ছত্তং, সেতং উণ্হীসং, সেতানি ৰত্থানি, সেতা উপাহনা, সেতায সুদং ৰালবীজনিযা বীজীযতি. তমেনং জনো দিস্ৰা এৰমাহ – ‘ব্রহ্মং ৰত, ভো, যানং! ব্রহ্মযানরূপং ৰত, ভো’তি!! সক্কা নু খো, ভন্তে, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে ব্রহ্মযানং পঞ্ঞাপেতু’’ন্তি?

‘‘সক্কা, আনন্দা’’তি ভগৰা অৰোচ – ‘‘ইমস্সেৰ খো এতং, আনন্দ, অরিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৰচনং – ‘ব্রহ্মযানং’ ইতিপি, ‘ধম্মযানং’ ইতিপি, ‘অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযো’ ইতিপী’’তি.

‘‘সম্মাদিট্ঠি, আনন্দ, ভাৰিতা বহুলীকতা রাগৰিনযপরিযোসানা হোতি, দোসৰিনযপরিযোসানা হোতি, মোহৰিনযপরিযোসানা হোতি. সম্মাসঙ্কপ্পো, আনন্দ, ভাৰিতো বহুলীকতো রাগৰিনযপরিযোসানো হোতি, দোসৰিনযপরিযোসানো হোতি, মোহৰিনযপরিযোসানো হোতি. সম্মাৰাচা, আনন্দ, ভাৰিতা বহুলীকতা রাগৰিনযপরিযোসানা হোতি, দোস…পে… মোহৰিনযপরিযোসানা হোতি. সম্মাকম্মন্তো, আনন্দ, ভাৰিতো বহুলীকতো রাগৰিনযপরিযোসানো হোতি, দোস… মোহৰিনযপরিযোসানো হোতি. সম্মাআজীৰো, আনন্দ, ভাৰিতো বহুলীকতো রাগৰিনযপরিযোসানো হোতি, দোস… মোহৰিনযপরিযোসানো হোতি. সম্মাৰাযামো, আনন্দ, ভাৰিতো বহুলীকতো রাগৰিনযপরিযোসানো হোতি, দোস… মোহৰিনযপরিযোসানো হোতি. সম্মাসতি, আনন্দ, ভাৰিতা বহুলীকতা রাগৰিনযপরিযোসানা হোতি, দোস… মোহৰিনযপরিযোসানা হোতি. সম্মাসমাধি, আনন্দ, ভাৰিতো বহুলীকতো রাগৰিনযপরিযোসানো হোতি, দোস… মোহৰিনযপরিযোসানো হোতি.

‘‘ইমিনা খো এতং, আনন্দ, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা ইমস্সেৰেতং অরিযস্স অট্ঠঙ্গিকস্স মগ্গস্স অধিৰচনং – ‘ব্রহ্মযানং’ ইতিপি, ‘ধম্মযানং’ ইতিপি, ‘অনুত্তরো সঙ্গামৰিজযো’ ইতিপী’’তি. ইদমৰোচ ভগৰা. ইদং ৰত্ৰান সুগতো অথাপরং এতদৰোচ সত্থা –

‘‘যস্স সদ্ধা চ পঞ্ঞা চ, ধম্মা যুত্তা সদা ধুরং;

হিরী ঈসা মনো যোত্তং, সতি আরক্খসারথি.

‘‘রথো সীলপরিক্খারো, ঝানক্খো চক্কৰীরিযো;

উপেক্খা ধুরসমাধি, অনিচ্ছা পরিৰারণং.

‘‘অব্যাপাদো অৰিহিংসা, ৰিৰেকো যস্স আৰুধং;

তিতিক্খা চম্মসন্নাহো [ৰম্মসন্নাহো (সী.)], যোগক্খেমায ৰত্ততি.

‘‘এতদত্তনি সম্ভূতং, ব্রহ্মযানং অনুত্তরং;

নিয্যন্তি ধীরা লোকম্হা, অঞ্ঞদত্থু জযং জয’’ন্তি. চতুত্থং;

৫. কিমত্থিযসুত্তং

৫. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু…পে… একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং –

‘‘ইধ নো, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা অম্হে এৰং পুচ্ছন্তি – ‘কিমত্থিযং, আৰুসো, সমণে গোতমে ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি? এৰং পুট্ঠা মযং, ভন্তে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরোম – ‘দুক্খস্স খো, আৰুসো, পরিঞ্ঞত্থং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি. কচ্চি মযং, ভন্তে, এৰং পুট্ঠা এৰং ব্যাকরমানা ৰুত্তৰাদিনো চেৰ ভগৰতো হোম, ন চ ভগৰন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো গারয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি?

‘‘তগ্ঘ তুম্হে, ভিক্খৰে, এৰং পুট্ঠা এৰং ব্যাকরমানা ৰুত্তৰাদিনো চেৰ মে হোথ, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খথ, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোথ, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো গারয্হং ঠানং আগচ্ছতি. দুক্খস্স হি পরিঞ্ঞত্থং মযি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. সচে ৰো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা এৰং পুচ্ছেয্যুং – ‘অত্থি পনাৰুসো, মগ্গো, অত্থি পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পরিঞ্ঞাযা’তি, এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘অত্থি খো, আৰুসো, মগ্গো, অত্থি পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পরিঞ্ঞাযা’’’তি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, মগ্গো, কতমা পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পরিঞ্ঞাযাতি? অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. অযং, ভিক্খৰে, মগ্গো, অযং পটিপদা এতস্স দুক্খস্স পরিঞ্ঞাযাতি. এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথা’’তি. পঞ্চমং.

৬. পঠমঅঞ্ঞতরভিক্খুসুত্তং

৬. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘ব্রহ্মচরিযং, ব্রহ্মচরিয’ন্তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, ভন্তে, ব্রহ্মচরিযং, কতমং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি?

‘‘অযমেৰ খো, ভিক্খু, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ব্রহ্মচরিযং, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. যো খো, ভিক্খু, রাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ব্রহ্মচরিযপরিযোসান’’ন্তি. ছট্ঠং.

৭. দুতিযঅঞ্ঞতরভিক্খুসুত্তং

৭. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘‘রাগৰিনযো দোসৰিনযো মোহৰিনযো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিস্স নু খো এতং, ভন্তে, অধিৰচনং – ‘রাগৰিনযো দোসৰিনযো মোহৰিনযো’’’তি? ‘‘নিব্বানধাতুযা খো এতং, ভিক্খু, অধিৰচনং – ‘রাগৰিনযো দোসৰিনযো মোহৰিনযো’তি. আসৰানং খযো তেন ৰুচ্চতী’’তি.

এৰং ৰুত্তে সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘‘অমতং, অমত’ন্তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কতমং নু খো, ভন্তে, অমতং, কতমো অমতগামিমগ্গো’’তি? ‘‘যো খো, ভিক্খু, রাগক্খযো দোসক্খযো মোহক্খযো – ইদং ৰুচ্চতি অমতং. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো অমতগামিমগ্গো, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধী’’তি. সত্তমং.

৮. ৰিভঙ্গসুত্তং

৮. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘অরিযং ৰো, ভিক্খৰে, অট্ঠঙ্গিকং মগ্গং দেসেস্সামি ৰিভজিস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সম্মাদিট্ঠি? যং খো, ভিক্খৰে, দুক্খে ঞাণং, দুক্খসমুদযে ঞাণং, দুক্খনিরোধে ঞাণং, দুক্খনিরোধগামিনিযা পটিপদায ঞাণং – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাদিট্ঠি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সম্মাসঙ্কপ্পো? যো খো, ভিক্খৰে, নেক্খম্মসঙ্কপ্পো, অব্যাপাদসঙ্কপ্পো, অৰিহিংসাসঙ্কপ্পো – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাসঙ্কপ্পো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সম্মাৰাচা? যা খো, ভিক্খৰে, মুসাৰাদা ৰেরমণী, পিসুণায ৰাচায ৰেরমণী, ফরুসায ৰাচায ৰেরমণী, সম্ফপ্পলাপা ৰেরমণী – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাৰাচা.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সম্মাকম্মন্তো? যা খো, ভিক্খৰে, পাণাতিপাতা ৰেরমণী, অদিন্নাদানা ৰেরমণী, অব্রহ্মচরিযা ৰেরমণী – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাকম্মন্তো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সম্মাআজীৰো? ইধ, ভিক্খৰে, অরিযসাৰকো মিচ্ছাআজীৰং পহায সম্মাআজীৰেন জীৰিতং কপ্পেতি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাআজীৰো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সম্মাৰাযামো? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু অনুপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং অনুপ্পাদায ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি, উপ্পন্নানং পাপকানং অকুসলানং ধম্মানং পহানায ছন্দং জনেতি…পে… অনুপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং উপ্পাদায ছন্দং জনেতি…পে… উপ্পন্নানং কুসলানং ধম্মানং ঠিতিযা অসম্মোসায ভিয্যোভাৰায ৰেপুল্লায ভাৰনায পারিপূরিযা ছন্দং জনেতি ৰাযমতি ৰীরিযং আরভতি চিত্তং পগ্গণ্হাতি পদহতি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাৰাযামো.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সম্মাসতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু কাযে কাযানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ৰেদনাসু ৰেদনানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; চিত্তে চিত্তানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং; ধম্মেসু ধম্মানুপস্সী ৰিহরতি আতাপী সম্পজানো সতিমা, ৰিনেয্য লোকে অভিজ্ঝাদোমনস্সং – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাসতি.

‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ৰিৰিচ্চেৰ কামেহি ৰিৰিচ্চ অকুসলেহি ধম্মেহি সৰিতক্কং সৰিচারং ৰিৰেকজং পীতিসুখং পঠমং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. ৰিতক্কৰিচারানং ৰূপসমা অজ্ঝত্তং সম্পসাদনং চেতসো একোদিভাৰং অৰিতক্কং অৰিচারং সমাধিজং পীতিসুখং দুতিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. পীতিযা চ ৰিরাগা উপেক্খকো চ ৰিহরতি সতো চ সম্পজানো, সুখঞ্চ কাযেন পটিসংৰেদেতি, যং তং অরিযা আচিক্খন্তি – ‘উপেক্খকো সতিমা সুখৰিহারী’তি ততিযং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি. সুখস্স চ পহানা দুক্খস্স চ পহানা পুব্বেৰ সোমনস্সদোমনস্সানং অত্থঙ্গমা অদুক্খমসুখং উপেক্খাসতিপারিসুদ্ধিং চতুত্থং ঝানং উপসম্পজ্জ ৰিহরতি – অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সম্মাসমাধী’’তি. অট্ঠমং.

৯. সূকসুত্তং

৯. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সালিসূকং ৰা যৰসূকং ৰা মিচ্ছাপণিহিতং হত্থেন ৰা পাদেন ৰা অক্কন্তং হত্থং ৰা পাদং ৰা ভিন্দিস্সতি [ভেচ্ছতি (ক.)], লোহিতং ৰা উপ্পাদেস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, সূকস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, সো ৰত ভিক্খু মিচ্ছাপণিহিতায দিট্ঠিযা মিচ্ছাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দিস্সতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকরিস্সতীতি – নেতং ঠানং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? মিচ্ছাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, দিট্ঠিযা.

‘‘সেয্যথাপি, ভিক্খৰে, সালিসূকং ৰা যৰসূকং ৰা সম্মাপণিহিতং হত্থেন ৰা পাদেন ৰা অক্কন্তং হত্থং ৰা পাদং ৰা ভিন্দিস্সতি, লোহিতং ৰা উপ্পাদেস্সতীতি – ঠানমেতং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, সূকস্স. এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, সো ৰত ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দিস্সতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেস্সতি, নিব্বানং সচ্ছিকরিস্সতীতি – ঠানমেতং ৰিজ্জতি. তং কিস্স হেতু? সম্মাপণিহিতত্তা, ভিক্খৰে, দিট্ঠিযা.

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকরোতীতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাদিট্ঠিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং…পে… সম্মাসমাধিং ভাৰেতি ৰিৰেকনিস্সিতং ৰিরাগনিস্সিতং নিরোধনিস্সিতং ৰোস্সগ্গপরিণামিং. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সম্মাপণিহিতায দিট্ঠিযা সম্মাপণিহিতায মগ্গভাৰনায অৰিজ্জং ভিন্দতি, ৰিজ্জং উপ্পাদেতি, নিব্বানং সচ্ছিকরোতী’’তি. নৰমং.

১০. নন্দিযসুত্তং

১০. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো নন্দিযো পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো নন্দিযো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কতি নু খো, ভো গোতম, ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপরাযনা নিব্বানপরিযোসানা’’তি?

‘‘অট্ঠিমে খো, নন্দিয, ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপরাযনা নিব্বানপরিযোসানা. কতমে অট্ঠ? সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি. ইমে খো, নন্দিয, অট্ঠ ধম্মা ভাৰিতা বহুলীকতা নিব্বানঙ্গমা হোন্তি নিব্বানপরাযনা নিব্বানপরিযোসানা’’তি. এৰং ৰুত্তে নন্দিযো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অভিক্কন্তং, ভো গোতম, অভিক্কন্তং, ভো গোতম …পে… উপাসকং মং ভৰং গোতমো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গত’’ন্তি. দসমং.

অৰিজ্জাৰগ্গো পঠমো.

তস্সুদ্দানং –

অৰিজ্জঞ্চ উপড্ঢঞ্চ, সারিপুত্তো চ ব্রাহ্মণো;

কিমত্থিযো চ দ্ৰে ভিক্খূ, ৰিভঙ্গো সূকনন্দিযাতি.