৯. কুতূহলসালাসুত্তং

৪১৮. অথ খো ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰতা সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো ৰচ্ছগোত্তো পরিব্বাজকো ভগৰন্তং এতদৰোচ –

‘‘পুরিমানি, ভো গোতম, দিৰসানি পুরিমতরানি সম্বহুলানং নানাতিত্থিযানং সমণব্রাহ্মণানং পরিব্বাজকানং কুতূহলসালাযং সন্নিসিন্নানং সন্নিপতিতানং অযমন্তরাকথা উদপাদি – ‘অযং খো পূরণো কস্সপো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’তি. যোপিস্স সাৰকো উত্তমপুরিসো পরমপুরিসো পরমপত্তিপত্তো তম্পি সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’’’তি.

‘‘অযম্পি খো মক্খলি গোসালো…পে… অযম্পি খো নিগণ্ঠো নাটপুত্তো…পে… অযম্পি খো সঞ্চযো [সঞ্জযো (সী. স্যা. কং. পী.)] বেলট্ঠপুত্তো…পে… অযম্পি খো পকুধো [পকুদ্ধো (পী.)] কচ্চানো…পে… অযম্পি খো অজিতো কেসকম্বলো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’তি. যোপিস্স সাৰকো উত্তমপুরিসো পরমপুরিসো পরমপত্তিপত্তো তম্পি সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’’’তি.

‘‘অযম্পি খো সমণো গোতমো সঙ্ঘী চেৰ গণী চ গণাচরিযো চ ঞাতো যসস্সী তিত্থকরো সাধুসম্মতো বহুজনস্স. সোপি সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’তি. যোপিস্স [যো চ খ্ৰস্স (পী.)] সাৰকো উত্তমপুরিসো পরমপুরিসো পরমপত্তিপত্তো তঞ্চ সাৰকং অব্ভতীতং কালঙ্কতং উপপত্তীসু ন ব্যাকরোতি – ‘অসু অমুত্র উপপন্নো, অসু অমুত্র উপপন্নো’তি. অপি চ খো নং এৰং ব্যাকরোতি – ‘অচ্ছেচ্ছি তণ্হং, ৰিৰত্তযি সংযোজনং, সম্মা মানাভিসমযা অন্তমকাসি দুক্খস্সা’তি. তস্স ময্হং, ভো গোতম, অহু দেৰ কঙ্খা, অহু ৰিচিকিচ্ছা – ‘কথং নাম [কথঞ্হি নাম (স্যা. কং. পী. ক.) কথং কথং নাম (ছক্কঙ্গুত্তরে পঞ্চমৰগ্গে দুতিযসুত্তে)] সমণস্স গোতমস্স ধম্মো অভিঞ্ঞেয্যো’’’তি [ধম্মাভিঞ্ঞেয্যাতি (পী. ক.) ধম্মো… অঞ্ঞেয্যো (ছক্কঙ্গুত্তরে)]?

‘‘অলঞ্হি তে, ৰচ্ছ, কঙ্খিতুং, অলং ৰিচিকিচ্ছিতুং. কঙ্খনীযে চ পন তে ঠানে ৰিচিকিচ্ছা উপ্পন্না. সউপাদানস্স খ্ৰাহং, ৰচ্ছ, উপপত্তিং পঞ্ঞাপেমি নো অনুপাদানস্স. সেয্যথাপি, ৰচ্ছ, অগ্গি সউপাদানো জলতি, নো অনুপাদানো; এৰমেৰ খ্ৰাহং, ৰচ্ছ, সউপাদানস্স উপপত্তিং পঞ্ঞাপেমি, নো অনুপাদানস্সা’’তি.

‘‘যস্মিং, ভো গোতম, সমযে অচ্চি ৰাতেন খিত্তা দূরম্পি গচ্ছতি, ইমস্স পন ভৰং গোতমো কিং উপাদানস্মিং পঞ্ঞাপেতী’’তি? ‘‘যস্মিং খো, ৰচ্ছ, সমযে অচ্চি ৰাতেন খিত্তা দূরম্পি গচ্ছতি, তমহং ৰাতূপাদানং পঞ্ঞাপেমি. ৰাতো হিস্স, ৰচ্ছ, তস্মিং সমযে উপাদানং হোতী’’তি. ‘‘যস্মিঞ্চ পন, ভো গোতম, সমযে ইমঞ্চ কাযং নিক্খিপতি, সত্তো চ অঞ্ঞতরং কাযং অনুপপন্নো হোতি, ইমস্স পন ভৰং গোতমো কিং উপাদানস্মিং পঞ্ঞাপেতী’’তি? ‘‘যস্মিং খো, ৰচ্ছ, সমযে ইমঞ্চ কাযং নিক্খিপতি, সত্তো চ অঞ্ঞতরং কাযং অনুপপন্নো হোতি, তমহং তণ্হূপাদানং ৰদামি. তণ্হা হিস্স, ৰচ্ছ, তস্মিং সমযে উপাদানং হোতী’’তি [হোতীতি…পে… (ক.)]. নৰমং.