৮. গিলানৰগ্গো
১. পঠমগিলানসুত্তং
৭৪. সাৰত্থিনিদানং. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অমুকস্মিং, ভন্তে, ৰিহারে অঞ্ঞতরো ভিক্খু নৰো অপ্পঞ্ঞাতো আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. সাধু, ভন্তে, ভগৰা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি.
অথ খো ভগৰা নৰৰাদঞ্চ সুত্ৰা গিলানৰাদঞ্চ, ‘‘অপ্পঞ্ঞাতো ভিক্খূ’’তি ইতি ৰিদিত্ৰা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান মঞ্চকে সমধোসি [সমঞ্চোসি (সী.), সমতেসি (স্যা. কং.), সমঞ্চোপি (পী.)]. অথ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ত্ৰং মঞ্চকে সমধোসি. সন্তিমানি আসনানি পঞ্ঞত্তানি, তত্থাহং নিসীদিস্সামী’’তি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি দুক্খা ৰেদনা পটিক্কমন্তি নো অভিক্কমন্তি, পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো অভিক্কমো’’তি?
‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং, ন যাপনীযং, বাল়্হা মে দুক্খা ৰেদনা অভিক্কমন্তি নো পটিক্কমন্তি, অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো পটিক্কমো’’তি.
‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, ন কিঞ্চি কুক্কুচ্চং, ন কোচি ৰিপ্পটিসারো’’তি?
‘‘তগ্ঘ মে, ভন্তে, অনপ্পকং কুক্কুচ্চং, অনপ্পকো ৰিপ্পটিসারো’’তি.
‘‘কচ্চি পন তং [ত্ৰং (সী.), তে (স্যা. কং. ক.)], ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৰদতী’’তি?
‘‘ন খো মং, ভন্তে, অত্তা সীলতো উপৰদতী’’তি [নো হেতং ভন্তে (পী. ক.)].
‘‘নো চে কির তে, ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৰদতি, অথ কিঞ্চ [অথ কিস্মিঞ্চ (সী.), অথ ভিক্খু কিস্মিঞ্চ (স্যা. কং. পী. ক.)] তে কুক্কুচ্চং কো চ ৰিপ্পটিসারো’’তি?
‘‘ন খ্ৰাহং, ভন্তে, সীলৰিসুদ্ধত্থং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘নো চে কির ত্ৰং, ভিক্খু, সীলৰিসুদ্ধত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি, অথ কিমত্থং চরহি ত্ৰং, ভিক্খু, মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসী’’তি?
‘‘রাগৰিরাগত্থং খ্ৰাহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! সাধু খো ত্ৰং, ভিক্খু, রাগৰিরাগত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি. রাগৰিরাগত্থো হি, ভিক্খু, মযা ধম্মো দেসিতো. তং কিং মঞ্ঞসি ভিক্খু, চক্খু নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং…পে… সোতং… ঘানং… জিৰ্হা… কাযো… মনো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৰং পস্সং, ভিক্খু, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, সোতস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো সো ভিক্খু ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দি. ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুনো ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি. পঠমং.
২. দুতিযগিলানসুত্তং
৭৫. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু…পে… ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অমুকস্মিং, ভন্তে, ৰিহারে অঞ্ঞতরো ভিক্খু নৰো অপ্পঞ্ঞাতো আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. সাধু, ভন্তে, ভগৰা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি.
অথ খো ভগৰা নৰৰাদঞ্চ সুত্ৰা গিলানৰাদঞ্চ, ‘‘অপ্পঞ্ঞাতো ভিক্খূ’’তি ইতি ৰিদিত্ৰা যেন সো ভিক্খু তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান মঞ্চকে সমধোসি. অথ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘অলং, ভিক্খু, মা ত্ৰং মঞ্চকে সমধোসি. সন্তিমানি আসনানি পঞ্ঞত্তানি, তত্থাহং নিসীদিস্সামী’’তি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৰা তং ভিক্খুং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি তে, ভিক্খু, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং, কচ্চি দুক্খা ৰেদনা পটিক্কমন্তি নো অভিক্কমন্তি, পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো অভিক্কমো’’তি?
‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং, ন যাপনীযং…পে… ন খো মং [মে (সব্বত্থ)], ভন্তে, অত্তা সীলতো উপৰদতী’’তি.
‘‘নো চে কির তে, ভিক্খু, অত্তা সীলতো উপৰদতি, অথ কিঞ্চ তে কুক্কুচ্চং কো চ ৰিপ্পটিসারো’’তি?
‘‘ন খ্ৰাহং, ভন্তে, সীলৰিসুদ্ধত্থং ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘নো চে কির ত্ৰং, ভিক্খু, সীলৰিসুদ্ধত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি, অথ কিমত্থং চরহি ত্ৰং, ভিক্খু, মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসী’’তি?
‘‘অনুপাদাপরিনিব্বানত্থং খ্ৰাহং, ভন্তে, ভগৰতা ধম্মং দেসিতং আজানামী’’তি.
‘‘সাধু সাধু, ভিক্খু! সাধু খো ত্ৰং, ভিক্খু, অনুপাদাপরিনিব্বানত্থং মযা ধম্মং দেসিতং আজানাসি. অনুপাদাপরিনিব্বানত্থো হি, ভিক্খু, মযা ধম্মো দেসিতো.
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, ভিক্খু, চক্খু নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং…পে… সোতং… ঘানং… জিৰ্হা… কাযো… মনো… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৰং পস্সং, ভিক্খু, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি… মনোৰিঞ্ঞাণেপি… মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি. যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো সো ভিক্খু ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দি. ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে তস্স ভিক্খুস্স অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুচ্চীতি [ৰিমুচ্চতীতি (সব্বত্থ)]. দুতিযং.
৩. রাধঅনিচ্চসুত্তং
৭৬. অথ খো আযস্মা রাধো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা রাধো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘সাধু মে, ভন্তে, ভগৰা সংখিত্তেন ধম্মং দেসেতু, যমহং ভগৰতো ধম্মং সুত্ৰা একো ৰূপকট্ঠো অপ্পমত্তো আতাপী পহিতত্তো ৰিহরেয্য’’ন্তি. ‘‘যং খো, রাধ, অনিচ্চং তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. কিঞ্চ, রাধ, অনিচ্চং তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো? চক্খু অনিচ্চং, রূপা অনিচ্চা, চক্খুৰিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অনিচ্চং. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো…পে… জিৰ্হা… কাযো… মনো অনিচ্চো. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. ধম্মা… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অনিচ্চং. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. যং খো, রাধ, অনিচ্চং তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. ততিযং.
৪. রাধদুক্খসুত্তং
৭৭. ‘‘যং খো, রাধ, দুক্খং তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. কিঞ্চ, রাধ, দুক্খং? চক্খু খো, রাধ, দুক্খং. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. রূপা… চক্খুৰিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্স…পে… অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি দুক্খং. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো…পে… মনো দুক্খো… ধম্মা… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি দুক্খং. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. যং খো, রাধ, দুক্খং তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. চতুত্থং.
৫. রাধঅনত্তসুত্তং
৭৮. ‘‘যো খো, রাধ, অনত্তা তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. কো চ, রাধ, অনত্তা? চক্খু খো, রাধ, অনত্তা. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. রূপা… চক্খুৰিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সো… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা…পে… মনো অনত্তা… ধম্মা… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সো… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অনত্তা. তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো. যো খো, রাধ, অনত্তা তত্র তে ছন্দো পহাতব্বো’’তি. পঞ্চমং.
৬. পঠমঅৰিজ্জাপহানসুত্তং
৭৯. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অত্থি খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অৰিজ্জা খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘চক্খুং খো, ভিক্খু, অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতি. রূপে… চক্খুৰিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং, চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতি…পে… মনং অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতি. ধম্মে… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অনিচ্চতো জানতো পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতি. এৰং খো, ভিক্খু, জানতো এৰং পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. দুতিযঅৰিজ্জাপহানসুত্তং
৮০. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু…পে… এতদৰোচ – ‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অত্থি খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কতমো পন, ভন্তে, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘অৰিজ্জা খো, ভিক্খু, একো ধম্মো যস্স পহানা ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি.
‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো, কথং পস্সতো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি?
‘‘ইধ, ভিক্খু, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. এৰঞ্চেতং, ভিক্খু, ভিক্খুনো সুতং হোতি – ‘সব্বে ধম্মা নালং অভিনিৰেসাযা’তি. সো সব্বং ধম্মং অভিজানাতি, সব্বং ধম্মং অভিঞ্ঞায সব্বং ধম্মং পরিজানাতি, সব্বং ধম্মং পরিঞ্ঞায সব্বনিমিত্তানি অঞ্ঞতো পস্সতি, চক্খুং অঞ্ঞতো পস্সতি, রূপে… চক্খুৰিঞ্ঞাণং… চক্খুসম্ফস্সং… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অঞ্ঞতো পস্সতি…পে… মনং অঞ্ঞতো পস্সতি, ধম্মে… মনোৰিঞ্ঞাণং… মনোসম্ফস্সং… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি অঞ্ঞতো পস্সতি. এৰং খো, ভিক্খু, জানতো এৰং পস্সতো ভিক্খুনো অৰিজ্জা পহীযতি, ৰিজ্জা উপ্পজ্জতী’’তি. সত্তমং.
৮. সম্বহুলভিক্খুসুত্তং
৮১. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু…পে… একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইধ নো, ভন্তে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা অম্হে এৰং পুচ্ছন্তি – ‘কিমত্থিযং, আৰুসো, সমণে গোতমে ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি? এৰং পুট্ঠা মযং, ভন্তে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরোম – ‘দুক্খস্স খো, আৰুসো, পরিঞ্ঞত্থং ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি. কচ্চি মযং, ভন্তে, এৰং পুট্ঠা এৰং ব্যাকরমানা ৰুত্তৰাদিনো চেৰ ভগৰতো হোম, ন চ ভগৰন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খাম, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোম, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো গারয্হং ঠানং আগচ্ছতী’’তি?
‘‘তগ্ঘ তুম্হে, ভিক্খৰে, এৰং পুট্ঠা এৰং ব্যাকরমানা ৰুত্তৰাদিনো চেৰ মে হোথ, ন চ মং অভূতেন অব্ভাচিক্খথ, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরোথ, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো গারয্হং ঠানং আগচ্ছতি. দুক্খস্স হি, ভিক্খৰে, পরিঞ্ঞত্থং মযি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. সচে পন ৰো, ভিক্খৰে, অঞ্ঞতিত্থিযা পরিব্বাজকা এৰং পুচ্ছেয্যুং – ‘কতমং পন তং, আৰুসো, দুক্খং, যস্স পরিঞ্ঞায সমণে গোতমে ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি? এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘চক্খু খো, আৰুসো, দুক্খং, তস্স পরিঞ্ঞায ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. রূপা…পে… যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি দুক্খং. তস্স পরিঞ্ঞায ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি…পে… মনো দুক্খো…পে… যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি দুক্খং. তস্স পরিঞ্ঞায ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতি. ইদং খো তং, আৰুসো, দুক্খং, তস্স পরিঞ্ঞায ভগৰতি ব্রহ্মচরিযং ৰুস্সতী’তি. এৰং পুট্ঠা তুম্হে, ভিক্খৰে, তেসং অঞ্ঞতিত্থিযানং পরিব্বাজকানং এৰং ব্যাকরেয্যাথা’’তি. অট্ঠমং.
৯. লোকপঞ্হাসুত্তং
৮২. অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু যেন ভগৰা…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো সো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘‘লোকো, লোকো’তি, ভন্তে, ৰুচ্চতি. কিত্তাৰতা নু খো, ভন্তে, লোকোতি ৰুচ্চতী’’তি? ‘‘‘লুজ্জতী’তি খো, ভিক্খু, তস্মা লোকোতি ৰুচ্চতি. কিঞ্চ লুজ্জতি? চক্খু খো, ভিক্খু, লুজ্জতি. রূপা লুজ্জন্তি, চক্খুৰিঞ্ঞাণং লুজ্জতি, চক্খুসম্ফস্সো লুজ্জতি, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি লুজ্জতি…পে… জিৰ্হা লুজ্জতি…পে… মনো লুজ্জতি, ধম্মা লুজ্জন্তি, মনোৰিঞ্ঞাণং লুজ্জতি, মনোসম্ফস্সো লুজ্জতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদযিতং সুখং ৰা দুক্খং ৰা অদুক্খমসুখং ৰা তম্পি লুজ্জতি. লুজ্জতীতি খো, ভিক্খু, তস্মা লোকোতি ৰুচ্চতী’’তি. নৰমং.
১০. ফগ্গুনপঞ্হাসুত্তং
৮৩. অথ খো আযস্মা ফগ্গুনো…পে… একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা ফগ্গুনো ভগৰন্তং এতদৰোচ –
‘‘অত্থি নু খো, ভন্তে, তং চক্খু, যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… অত্থি নু খো, ভন্তে, সা জিৰ্হা, যায জিৰ্হায অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… অত্থি নু খো সো, ভন্তে, মনো, যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি?
‘‘নত্থি খো তং, ফগ্গুন, চক্খু, যেন চক্খুনা অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য …পে… নত্থি খো সা, ফগ্গুন, জিৰ্হা, যায জিৰ্হায অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্য…পে… নত্থি খো সো, ফগ্গুন, মনো, যেন মনেন অতীতে বুদ্ধে পরিনিব্বুতে ছিন্নপপঞ্চে ছিন্নৰটুমে পরিযাদিন্নৰট্টে সব্বদুক্খৰীতিৰট্টে পঞ্ঞাপযমানো পঞ্ঞাপেয্যা’’তি. দসমং.
গিলানৰগ্গো অট্ঠমো.
তস্সুদ্দানং –
গিলানেন দুৰে ৰুত্তা, রাধেন অপরে তযো;
অৰিজ্জায চ দ্ৰে ৰুত্তা, ভিক্খু লোকো চ ফগ্গুনোতি.