২. যমকৰগ্গো
১. পঠমপুব্বেসম্বোধসুত্তং
১৩. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘পুব্বেৰ মে, ভিক্খৰে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৰ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো চক্খুস্স অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং? কো সোতস্স…পে… কো ঘানস্স… কো জিৰ্হায… কো কাযস্স… কো মনস্স অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৰে, এতদহোসি – ‘যং খো চক্খুং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং চক্খুস্স অস্সাদো. যং চক্খুং অনিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, অযং চক্খুস্স আদীনৰো. যো চক্খুস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং চক্খুস্স নিস্সরণং. যং সোতং…পে… যং ঘানং…পে… যং জিৰ্হং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং জিৰ্হায অস্সাদো. যং [যা (সী. স্যা. কং. পী.)] জিৰ্হা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা, অযং জিৰ্হায আদীনৰো. যো জিৰ্হায ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং জিৰ্হায নিস্সরণং. যং কাযং…পে… যং মনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং মনস্স অস্সাদো. যং [যো (সী. স্যা. কং. ক.)] মনো অনিচ্চো দুক্খো ৰিপরিণামধম্মো, অযং মনস্স আদীনৰো. যো মনস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং মনস্স নিস্সরণ’’’ন্তি.
‘‘যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৰ তাৰাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায ‘অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি [সব্বত্থাপি এৰমেৰ ইতিসদ্দেন সহ দিস্সতি] পচ্চঞ্ঞাসিং. যতো চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায ‘অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তি [চেতোৰিমুত্তি (সী. পী. ক.) এৰমুপরিপি], অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’’তি. পঠমং.
২. দুতিযপুব্বেসম্বোধসুত্তং
১৪. ‘‘পুব্বেৰ মে, ভিক্খৰে, সম্বোধা অনভিসম্বুদ্ধস্স বোধিসত্তস্সেৰ সতো এতদহোসি – ‘কো নু খো রূপানং অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণং? কো সদ্দানং…পে… কো গন্ধানং… কো রসানং… কো ফোট্ঠব্বানং… কো ধম্মানং অস্সাদো, কো আদীনৰো, কিং নিস্সরণ’ন্তি? তস্স ময্হং, ভিক্খৰে, এতদহোসি – ‘যং খো রূপে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং রূপানং অস্সাদো. যং রূপা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা, অযং রূপানং আদীনৰো. যো রূপেসু ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং রূপানং নিস্সরণং. যং সদ্দে… গন্ধে… রসে… ফোট্ঠব্বে… যং ধম্মে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং, অযং ধম্মানং অস্সাদো. যং ধম্মা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা, অযং ধম্মানং আদীনৰো. যো ধম্মেসু ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং, ইদং ধম্মানং নিস্সরণ’’’ন্তি.
‘‘যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং বাহিরানং আযতনানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৰ তাৰাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায ‘অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. যতো চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং বাহিরানং আযতনানং এৰং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায ‘অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধো’তি পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তি, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’’তি. দুতিযং.
৩. পঠমঅস্সাদপরিযেসনসুত্তং
১৫. ‘‘চক্খুস্সাহং, ভিক্খৰে, অস্সাদপরিযেসনং অচরিং. যো চক্খুস্স অস্সাদো তদজ্ঝগমং. যাৰতা চক্খুস্স অস্সাদো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. চক্খুস্সাহং, ভিক্খৰে, আদীনৰপরিযেসনং অচরিং. যো চক্খুস্স আদীনৰো তদজ্ঝগমং. যাৰতা চক্খুস্স আদীনৰো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. চক্খুস্সাহং, ভিক্খৰে, নিস্সরণপরিযেসনং অচরিং. যং চক্খুস্স নিস্সরণং তদজ্ঝগমং. যাৰতা চক্খুস্স নিস্সরণং, পঞ্ঞায মে তং সুদিট্ঠং. সোতস্সাহং, ভিক্খৰে… ঘানস্সাহং, ভিক্খৰে… জিৰ্হাযাহং ভিক্খৰে, অস্সাদপরিযেসনং অচরিং. যো জিৰ্হায অস্সাদো তদজ্ঝগমং. যাৰতা জিৰ্হায অস্সাদো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. জিৰ্হাযাহং, ভিক্খৰে, আদীনৰপরিযেসনং অচরিং. যো জিৰ্হায আদীনৰো তদজ্ঝগমং. যাৰতা জিৰ্হায আদীনৰো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. জিৰ্হাযাহং, ভিক্খৰে, নিস্সরণপরিযেসনং অচরিং. যং জিৰ্হায নিস্সরণং তদজ্ঝগমং. যাৰতা জিৰ্হায নিস্সরণং, পঞ্ঞায মে তং সুদিট্ঠং. মনস্সাহং, ভিক্খৰে, অস্সাদপরিযেসনং অচরিং. যো মনস্স অস্সাদো তদজ্ঝগমং. যাৰতা মনস্স অস্সাদো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. মনস্সাহং, ভিক্খৰে, আদীনৰপরিযেসনং অচরিং. যো মনস্স আদীনৰো তদজ্ঝগমং. যাৰতা মনস্স আদীনৰো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. মনস্সাহং, ভিক্খৰে, নিস্সরণপরিযেসনং অচরিং. যং মনস্স নিস্সরণং তদজ্ঝগমং. যাৰতা মনস্স নিস্সরণং, পঞ্ঞায মে তং সুদিট্ঠং.
‘‘যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং…পে… পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তি, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’’তি. ততিযং.
৪. দুতিযঅস্সাদপরিযেসনসুত্তং
১৬. ‘‘রূপানাহং, ভিক্খৰে, অস্সাদপরিযেসনং অচরিং. যো রূপানং অস্সাদো তদজ্ঝগমং. যাৰতা রূপানং অস্সাদো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. রূপানাহং, ভিক্খৰে, আদীনৰপরিযেসনং অচরিং. যো রূপানং আদীনৰো তদজ্ঝগমং. যাৰতা রূপানং আদীনৰো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. রূপানাহং, ভিক্খৰে, নিস্সরণপরিযেসনং অচরিং. যং রূপানং নিস্সরণং তদজ্ঝগমং. যাৰতা রূপানং নিস্সরণং, পঞ্ঞায মে তং সুদিট্ঠং. সদ্দানাহং, ভিক্খৰে… গন্ধানাহং, ভিক্খৰে… রসানাহং, ভিক্খৰে… ফোট্ঠব্বানাহং, ভিক্খৰে… ধম্মানাহং, ভিক্খৰে, অস্সাদপরিযেসনং অচরিং. যো ধম্মানং অস্সাদো তদজ্ঝগমং. যাৰতা ধম্মানং অস্সাদো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. ধম্মানাহং, ভিক্খৰে, আদীনৰপরিযেসনং অচরিং. যো ধম্মানং আদীনৰো তদজ্ঝগমং. যাৰতা ধম্মানং আদীনৰো পঞ্ঞায মে সো সুদিট্ঠো. ধম্মানাহং, ভিক্খৰে, নিস্সরণপরিযেসনং অচরিং. যং ধম্মানং নিস্সরণং তদজ্ঝগমং. যাৰতা ধম্মানং নিস্সরণং, পঞ্ঞায মে তং সুদিট্ঠং.
‘‘যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমেসং ছন্নং বাহিরানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং…পে… পচ্চঞ্ঞাসিং. ঞাণঞ্চ পন মে দস্সনং উদপাদি – ‘অকুপ্পা মে ৰিমুত্তি, অযমন্তিমা জাতি, নত্থি দানি পুনব্ভৰো’’’তি. চতুত্থং.
৫. পঠমনোচেঅস্সাদসুত্তং
১৭. ‘‘নো চেদং, ভিক্খৰে, চক্খুস্স অস্সাদো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা চক্খুস্মিং সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি চক্খুস্স অস্সাদো তস্মা সত্তা চক্খুস্মিং সারজ্জন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, চক্খুস্স আদীনৰো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা চক্খুস্মিং নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি চক্খুস্স আদীনৰো তস্মা সত্তা চক্খুস্মিং নিব্বিন্দন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, চক্খুস্স নিস্সরণং অভৰিস্স, নযিদং সত্তা চক্খুস্মা নিস্সরেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি চক্খুস্স নিস্সরণং তস্মা সত্তা চক্খুস্মা নিস্সরন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, সোতস্স অস্সাদো অভৰিস্স… নো চেদং, ভিক্খৰে, ঘানস্স অস্সাদো অভৰিস্স… নো চেদং, ভিক্খৰে, জিৰ্হায অস্সাদো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা জিৰ্হায সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি জিৰ্হায অস্সাদো, তস্মা সত্তা জিৰ্হায সারজ্জন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, জিৰ্হায আদীনৰো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা জিৰ্হায নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি জিৰ্হায আদীনৰো, তস্মা সত্তা জিৰ্হায নিব্বিন্দন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, জিৰ্হায নিস্সরণং অভৰিস্স, নযিদং সত্তা জিৰ্হায নিস্সরেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি জিৰ্হায নিস্সরণং, তস্মা সত্তা জিৰ্হায নিস্সরন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, কাযস্স অস্সাদো অভৰিস্স… নো চেদং, ভিক্খৰে, মনস্স অস্সাদো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা মনস্মিং সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি মনস্স অস্সাদো, তস্মা সত্তা মনস্মিং সারজ্জন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, মনস্স আদীনৰো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা মনস্মিং নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি মনস্স আদীনৰো, তস্মা সত্তা মনস্মিং নিব্বিন্দন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, মনস্স নিস্সরণং অভৰিস্স, নযিদং সত্তা মনস্মা নিস্সরেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি মনস্স নিস্সরণং, তস্মা সত্তা মনস্মা নিস্সরন্তি.
‘‘যাৰকীৰঞ্চ, ভিক্খৰে, সত্তা ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞংসু, নেৰ তাৰ, ভিক্খৰে, সত্তা সদেৰকা লোকা সমারকা সব্রহ্মকা সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায নিস্সটা ৰিসঞ্ঞুত্তা ৰিপ্পমুত্তা ৰিমরিযাদীকতেন [ৰিপরিযাদিকতেন (সী. পী.), ৰিপরিযাদিকতেন (স্যা. কং. ক.)] চেতসা ৰিহরিংসু. যতো চ খো, ভিক্খৰে, সত্তা ইমেসং ছন্নং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞংসু, অথ, ভিক্খৰে, সত্তা সদেৰকা লোকা সমারকা সব্রহ্মকা সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায নিস্সটা ৰিসঞ্ঞুত্তা ৰিপ্পমুত্তা ৰিমরিযাদীকতেন চেতসা ৰিহরন্তী’’তি. পঞ্চমং.
৬. দুতিযনোচেঅস্সাদসুত্তং
১৮. ‘‘নো চেদং, ভিক্খৰে, রূপানং অস্সাদো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা রূপেসু সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি রূপানং অস্সাদো, তস্মা সত্তা রূপেসু সারজ্জন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, রূপানং আদীনৰো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা রূপেসু নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি রূপানং আদীনৰো, তস্মা সত্তা রূপেসু নিব্বিন্দন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, রূপানং নিস্সরণং অভৰিস্স, নযিদং সত্তা রূপেহি নিস্সরেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি রূপানং নিস্সরণং, তস্মা সত্তা রূপেহি নিস্সরন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, সদ্দানং… গন্ধানং… রসানং… ফোট্ঠব্বানং… ধম্মানং অস্সাদো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা ধম্মেসু সারজ্জেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি ধম্মানং অস্সাদো, তস্মা সত্তা ধম্মেসু সারজ্জন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, ধম্মানং আদীনৰো অভৰিস্স, নযিদং সত্তা ধম্মেসু নিব্বিন্দেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি ধম্মানং আদীনৰো, তস্মা সত্তা ধম্মেসু নিব্বিন্দন্তি. নো চেদং, ভিক্খৰে, ধম্মানং নিস্সরণং অভৰিস্স, নযিদং সত্তা ধম্মেহি নিস্সরেয্যুং. যস্মা চ খো, ভিক্খৰে, অত্থি ধম্মানং নিস্সরণং, তস্মা সত্তা ধম্মেহি নিস্সরন্তি.
‘‘যাৰকীৰঞ্চ, ভিক্খৰে, সত্তা ইমেসং ছন্নং বাহিরানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞংসু, নেৰ তাৰ, ভিক্খৰে, সত্তা সদেৰকা লোকা সমারকা সব্রহ্মকা সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায নিস্সটা ৰিসঞ্ঞুত্তা ৰিপ্পমুত্তা ৰিমরিযাদীকতেন চেতসা ৰিহরিংসু. যতো চ খো, ভিক্খৰে, সত্তা ইমেসং ছন্নং বাহিরানং আযতনানং অস্সাদঞ্চ অস্সাদতো, আদীনৰঞ্চ আদীনৰতো, নিস্সরণঞ্চ নিস্সরণতো যথাভূতং অব্ভঞ্ঞংসু, অথ, ভিক্খৰে, সত্তা সদেৰকা লোকা সমারকা সব্রহ্মকা সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায নিস্সটা ৰিসঞ্ঞুত্তা ৰিপ্পমুত্তা ৰিমরিযাদীকতেন চেতসা ৰিহরন্তী’’তি. ছট্ঠং.
৭. পঠমাভিনন্দসুত্তং
১৯. ‘‘যো, ভিক্খৰে, চক্খুং অভিনন্দতি, দুক্খং সো অভিনন্দতি. যো দুক্খং অভিনন্দতি, অপরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো সোতং…পে… যো ঘানং…পে… যো জিৰ্হং অভিনন্দতি, দুক্খং সো অভিনন্দতি. যো দুক্খং অভিনন্দতি, অপরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো কাযং…পে… যো মনং অভিনন্দতি, দুক্খং সো অভিনন্দতি. যো দুক্খং অভিনন্দতি, অপরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’’তি ৰদামি.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৰে, চক্খুং নাভিনন্দতি, দুক্খং সো নাভিনন্দতি. যো দুক্খং নাভিনন্দতি, পরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো সোতং…পে… যো ঘানং…পে… যো জিৰ্হং নাভিনন্দতি, দুক্খং সো নাভিনন্দতি. যো দুক্খং নাভিনন্দতি, পরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো কাযং…পে… যো মনং নাভিনন্দতি, দুক্খং সো নাভিনন্দতি. যো দুক্খং নাভিনন্দতি, পরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’’তি ৰদামি. সত্তমং.
৮. দুতিযাভিনন্দসুত্তং
২০. ‘‘যো, ভিক্খৰে, রূপে অভিনন্দতি, দুক্খং সো অভিনন্দতি. যো দুক্খং অভিনন্দতি, অপরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো সদ্দে…পে… গন্ধে… রসে… ফোট্ঠব্বে… ধম্মে অভিনন্দতি, দুক্খং সো অভিনন্দতি. যো দুক্খং অভিনন্দতি, অপরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’’তি ৰদামি.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৰে, রূপে নাভিনন্দতি, দুক্খং সো নাভিনন্দতি. যো দুক্খং নাভিনন্দতি, পরিমুত্তো সো দুক্খস্মাতি ৰদামি. যো সদ্দে…পে… গন্ধে… রসে… ফোট্ঠব্বে… ধম্মে নাভিনন্দতি, দুক্খং সো নাভিনন্দতি. যো দুক্খং নাভিনন্দতি, পরিমুত্তো সো দুক্খস্মা’’তি ৰদামি. অট্ঠমং.
৯. পঠমদুক্খুপ্পাদসুত্তং
২১. ‘‘যো, ভিক্খৰে, চক্খুস্স উপ্পাদো ঠিতি অভিনিব্বত্তি পাতুভাৰো, দুক্খস্সেসো উপ্পাদো, রোগানং ঠিতি, জরামরণস্স পাতুভাৰো. যো সোতস্স…পে… যো ঘানস্স… যো জিৰ্হায… যো কাযস্স… যো মনস্স উপ্পাদো ঠিতি অভিনিব্বত্তি পাতুভাৰো, দুক্খস্সেসো উপ্পাদো, রোগানং ঠিতি, জরামরণস্স পাতুভাৰো.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৰে, চক্খুস্স নিরোধো ৰূপসমো অত্থঙ্গমো, দুক্খস্সেসো নিরোধো, রোগানং ৰূপসমো, জরামরণস্স অত্থঙ্গমো. যো সোতস্স… যো ঘানস্স… যো জিৰ্হায… যো কাযস্স… যো মনস্স নিরোধো ৰূপসমো অত্থঙ্গমো, দুক্খস্সেসো নিরোধো, রোগানং ৰূপসমো, জরামরণস্স অত্থঙ্গমো’’তি. নৰমং.
১০. দুতিযদুক্খুপ্পাদসুত্তং
২২. ‘‘যো, ভিক্খৰে, রূপানং উপ্পাদো ঠিতি অভিনিব্বত্তি পাতুভাৰো, দুক্খস্সেসো উপ্পাদো, রোগানং ঠিতি, জরামরণস্স পাতুভাৰো. যো সদ্দানং…পে… যো গন্ধানং… যো রসানং… যো ফোট্ঠব্বানং… যো ধম্মানং উপ্পাদো ঠিতি অভিনিব্বত্তি পাতুভাৰো, দুক্খস্সেসো উপ্পাদো, রোগানং ঠিতি, জরামরণস্স পাতুভাৰো.
‘‘যো চ খো, ভিক্খৰে, রূপানং নিরোধো ৰূপসমো অত্থঙ্গমো, দুক্খস্সেসো নিরোধো, রোগানং ৰূপসমো, জরামরণস্স অত্থঙ্গমো. যো সদ্দানং…পে… যো গন্ধানং… যো রসানং… যো ফোট্ঠব্বানং… যো ধম্মানং নিরোধো ৰূপসমো অত্থঙ্গমো, দুক্খস্সেসো নিরোধো, রোগানং ৰূপসমো, জরামরণস্স অত্থঙ্গমো’’তি. দসমং.
যমকৰগ্গো দুতিযো.
তস্সুদ্দানং –
সম্বোধেন দুৰে ৰুত্তা, অস্সাদেন অপরে দুৰে;
নো চেতেন দুৰে ৰুত্তা, অভিনন্দেন অপরে দুৰে;
উপ্পাদেন দুৰে ৰুত্তা, ৰগ্গো তেন পৰুচ্চতীতি.