৪. পঠমদারুক্খন্ধোপমসুত্তং

২৪১. একং সমযং ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি গঙ্গায নদিযা তীরে. অদ্দসা খো ভগৰা মহন্তং দারুক্খন্ধং গঙ্গায নদিযা সোতেন ৰুয্হমানং. দিস্ৰান ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘পস্সথ নো তুম্হে, ভিক্খৰে, অমুং মহন্তং দারুক্খন্ধং গঙ্গায নদিযা সোতেন ৰুয্হমান’’ন্তি? ‘‘এৰং, ভন্তে’’. ‘‘সচে সো, ভিক্খৰে, দারুক্খন্ধো ন ওরিমং তীরং উপগচ্ছতি, ন পারিমং তীরং উপগচ্ছতি, ন মজ্ঝে সংসীদিস্সতি, ন থলে উস্সীদিস্সতি, ন মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৰট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতি ভৰিস্সতি; এৰঞ্হি সো, ভিক্খৰে, দারুক্খন্ধো সমুদ্দনিন্নো ভৰিস্সতি সমুদ্দপোণো সমুদ্দপব্ভারো. তং কিস্স হেতু? সমুদ্দনিন্নো, ভিক্খৰে, গঙ্গায নদিযা সোতো সমুদ্দপোণো সমুদ্দপব্ভারো.

‘‘এৰমেৰ খো, ভিক্খৰে, সচে তুম্হেপি ন ওরিমং তীরং উপগচ্ছথ, ন পারিমং তীরং উপগচ্ছথ; ন মজ্ঝে সংসীদিস্সথ, ন থলে উস্সীদিস্সথ, ন মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৰট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতী ভৰিস্সথ; এৰং তুম্হে, ভিক্খৰে, নিব্বাননিন্না ভৰিস্সথ নিব্বানপোণা নিব্বানপব্ভারা. তং কিস্স হেতু? নিব্বাননিন্না, ভিক্খৰে, সম্মাদিট্ঠি নিব্বানপোণা নিব্বানপব্ভারা’’তি. এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘কিং নু খো, ভন্তে, ওরিমং তীরং, কিং পারিমং তীরং, কো মজ্ঝে সংসাদো [সংসীদো (ক.), সংসীদিতো (স্যা. কং.)], কো থলে উস্সাদো, কো মনুস্সগ্গাহো, কো অমনুস্সগ্গাহো, কো আৰট্টগ্গাহো, কো অন্তোপূতিভাৰো’’তি?

‘‘‘ওরিমং তীর’ন্তি খো, ভিক্খু, ছন্নেতং অজ্ঝত্তিকানং আযতনানং অধিৰচনং. ‘পারিমং তীর’ন্তি খো, ভিক্খু, ছন্নেতং বাহিরানং আযতনানং অধিৰচনং. ‘মজ্ঝে সংসাদো’তি খো, ভিক্খু, নন্দীরাগস্সেতং অধিৰচনং. ‘থলে উস্সাদো’তি খো, ভিক্খু, অস্মিমানস্সেতং অধিৰচনং.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, মনুস্সগ্গাহো? ইধ, ভিক্খু, গিহীহি সংসট্ঠো [গিহিসংসট্ঠো (ক.)] ৰিহরতি, সহনন্দী সহসোকী, সুখিতেসু সুখিতো, দুক্খিতেসু দুক্খিতো, উপ্পন্নেসু কিচ্চকরণীযেসু অত্তনা তেসু যোগং আপজ্জতি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খু, মনুস্সগ্গাহো.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, অমনুস্সগ্গাহো? ইধ, ভিক্খু, একচ্চো অঞ্ঞতরং দেৰনিকাযং পণিধায ব্রহ্মচরিযং চরতি – ‘ইমিনাহং সীলেন ৰা ৰতেন ৰা তপেন ৰা ব্রহ্মচরিযেন ৰা দেৰো ৰা ভৰিস্সামি দেৰঞ্ঞতরো ৰা’তি. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খু, অমনুস্সগ্গাহো. ‘আৰট্টগ্গাহো’তি খো, ভিক্খু, পঞ্চন্নেতং কামগুণানং অধিৰচনং.

‘‘কতমো চ, ভিক্খু, অন্তোপূতিভাৰো? ইধ, ভিক্খু, একচ্চো দুস্সীলো হোতি পাপধম্মো অসুচিসঙ্কস্সরসমাচারো পটিচ্ছন্নকম্মন্তো অস্সমণো সমণপটিঞ্ঞো অব্রহ্মচারী ব্রহ্মচারিপটিঞ্ঞো অন্তোপূতি অৰস্সুতো কসম্বুজাতো. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খু, ‘অন্তোপূতিভাৰো’’’তি.

তেন খো পন সমযেন নন্দো গোপালকো ভগৰতো অৰিদূরে ঠিতো হোতি. অথ খো নন্দো গোপালকো ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘অহং খো, ভন্তে, ন ওরিমং তীরং উপগচ্ছামি, ন পারিমং তীরং উপগচ্ছামি, ন মজ্ঝে সংসীদিস্সামি, ন থলে উস্সীদিস্সামি, ন মং মনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন অমনুস্সগ্গাহো গহেস্সতি, ন আৰট্টগ্গাহো গহেস্সতি, ন অন্তোপূতি ভৰিস্সামি. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. ‘‘তেন হি ত্ৰং, নন্দ, সামিকানং গাৰো নিয্যাতেহী’’তি [নীয্যাদেহীতি (সী.), নিয্যাদেহীতি (স্যা. কং. পী.)]. ‘‘গমিস্সন্তি, ভন্তে, গাৰো ৰচ্ছগিদ্ধিনিযো’’তি. ‘‘নিয্যাতেহেৰ ত্ৰং, নন্দ, সামিকানং গাৰো’’তি. অথ খো নন্দো গোপালকো সামিকানং গাৰো নিয্যাতেত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘নিয্যাতিতা [নিয্যাতা (স্যা. কং. ক. সী. অট্ঠ.)], ভন্তে, সামিকানং গাৰো. লভেয্যাহং, ভন্তে, ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, লভেয্যং উপসম্পদ’’ন্তি. অলত্থ খো নন্দো গোপালকো ভগৰতো সন্তিকে পব্বজ্জং, অলত্থ উপসম্পদং. অচিরূপসম্পন্নো চ পনাযস্মা নন্দো একো ৰূপকট্ঠো…পে… অঞ্ঞতরো চ পনাযস্মা নন্দো অরহতং অহোসীতি. চতুত্থং.