৫. কোট্ঠিকসুত্তং
২৩২. একং সমযং আযস্মা চ সারিপুত্তো আযস্মা চ মহাকোট্ঠিকো বারাণসিযং ৰিহরন্তি ইসিপতনে মিগদাযে. অথ খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো আযস্মা মহাকোট্ঠিকো আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচ –
‘‘কিং নু খো, আৰুসো সারিপুত্ত, চক্খু রূপানং সংযোজনং, রূপা চক্খুস্স সংযোজনং…পে… জিৰ্হা রসানং সংযোজনং, রসা জিৰ্হায সংযোজনং …পে… মনো ধম্মানং সংযোজনং, ধম্মা মনস্স সংযোজন’’ন্তি?
‘‘ন খো, আৰুসো কোট্ঠিক, চক্খু রূপানং সংযোজনং, ন রূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৰ্হা রসানং সংযোজনং, ন রসা জিৰ্হায সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো তং তত্থ সংযোজনং.
‘‘সেয্যথাপি, আৰুসো, কাল়ো চ বলীবদ্দো [বলিৰদ্দো (সী. পী.), বলিবদ্দো (স্যা. কং. ক.)] ওদাতো চ বলীবদ্দো একেন দামেন ৰা যোত্তেন ৰা সংযুত্তা অস্সু. যো নু খো এৰং ৰদেয্য – ‘কাল়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ওদাতো বলীবদ্দো কাল়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজন’ন্তি, সম্মা নু খো সো ৰদমানো ৰদেয্যা’’তি? ‘‘নো হেতং, আৰুসো’’. ‘‘ন খো, আৰুসো, কাল়ো বলীবদ্দো ওদাতস্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং, ন ওদাতো বলীবদ্দো কাল়স্স বলীবদ্দস্স সংযোজনং. যেন চ খো তে একেন দামেন ৰা যোত্তেন ৰা সংযুত্তা তং তত্থ সংযোজনং.
‘‘এৰমেৰ খো, আৰুসো, ন চক্খু রূপানং সংযোজনং, ন রূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৰ্হা রসানং সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং.
‘‘চক্খু ৰা, আৰুসো, রূপানং সংযোজনং অভৰিস্স, রূপা ৰা চক্খুস্স সংযোজনং, নযিদং ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযেথ [পঞ্ঞাযতি (ক.)] সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৰুসো, ন চক্খু রূপানং সংযোজনং, ন রূপা চক্খুস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায…পে….
‘‘জিৰ্হা, আৰুসো, রসানং সংযোজনং অভৰিস্স, রসা ৰা জিৰ্হায সংযোজনং, নযিদং ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযেথ সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৰুসো, ন জিৰ্হা রসানং সংযোজনং, ন রসা জিৰ্হায সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায…পে….
‘‘মনো ৰা, আৰুসো, ধম্মানং সংযোজনং অভৰিস্স, ধম্মা ৰা মনস্স সংযোজনং, নযিদং ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযেথ সম্মা দুক্খক্খযায. যস্মা চ খো, আৰুসো, ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং, তস্মা ব্রহ্মচরিযৰাসো পঞ্ঞাযতি সম্মা দুক্খক্খযায.
‘‘ইমিনাপেতং, আৰুসো, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা ন চক্খু রূপানং সংযোজনং, ন রূপা চক্খুস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং…পে… ন জিৰ্হা রসানং সংযোজনং…পে… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং. যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং.
‘‘সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো চক্খু. পস্সতি ভগৰা চক্খুনা রূপং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো সোতং. সুণাতি ভগৰা সোতেন সদ্দং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো ঘানং. ঘাযতি ভগৰা ঘানেন গন্ধং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো জিৰ্হা. সাযতি ভগৰা জিৰ্হায রসং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো কাযো. ফুসতি ভগৰা কাযেন ফোট্ঠব্বং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা. সংৰিজ্জতি খো, আৰুসো, ভগৰতো মনো. ৰিজানাতি ভগৰা মনসা ধম্মং. ছন্দরাগো ভগৰতো নত্থি. সুৰিমুত্তচিত্তো ভগৰা.
‘‘ইমিনা খো এতং, আৰুসো, পরিযাযেন ৰেদিতব্বং যথা ন চক্খু রূপানং সংযোজনং, ন রূপা চক্খুস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজনং. ন সোতং… ন ঘানং… ন জিৰ্হা রসানং সংযোজনং, ন রসা জিৰ্হায সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো তং তত্থ সংযোজনং. ন কাযো… ন মনো ধম্মানং সংযোজনং, ন ধম্মা মনস্স সংযোজনং; যঞ্চ তত্থ তদুভযং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি ছন্দরাগো, তং তত্থ সংযোজন’’ন্তি. পঞ্চমং.