৯. লোহিচ্চসুত্তং

১৩২. একং সমযং আযস্মা মহাকচ্চানো অৰন্তীসু ৰিহরতি মক্করকতে [মক্করকটে (সী. স্যা. কং. পী.)] অরঞ্ঞকুটিকাযং. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্রাহ্মণস্স সম্বহুলা অন্তেৰাসিকা কট্ঠহারকা মাণৰকা যেনাযস্মতো মহাকচ্চানস্স অরঞ্ঞকুটিকা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা পরিতো পরিতো কুটিকায অনুচঙ্কমন্তি অনুৰিচরন্তি উচ্চাসদ্দা মহাসদ্দা কানিচি কানিচি সেলেয্যকানি করোন্তি [সেলিস্সকানি করোন্তা (সী.)] – ‘‘ইমে পন মুণ্ডকা সমণকা ইব্ভা কণ্হা [কিণ্হা (সী. পী.)] বন্ধুপাদাপচ্চা, ইমেসং ভরতকানং সক্কতা গরুকতা মানিতা পূজিতা অপচিতা’’তি. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো ৰিহারা নিক্খমিত্ৰা তে মাণৰকে এতদৰোচ – ‘‘মা মাণৰকা সদ্দমকত্থ; ধম্মং ৰো ভাসিস্সামী’’তি. এৰং ৰুত্তে, তে মাণৰকা তুণ্হী অহেসুং. অথ খো আযস্মা মহাকচ্চানো তে মাণৰকে গাথাহি অজ্ঝভাসি –

‘‘সীলুত্তমা পুব্বতরা অহেসুং,

তে ব্রাহ্মণা যে পুরাণং সরন্তি;

গুত্তানি দ্ৰারানি সুরক্খিতানি,

অহেসুং তেসং অভিভুয্য কোধং.

‘‘ধম্মে চ ঝানে চ রতা অহেসুং,

তে ব্রাহ্মণা যে পুরাণং সরন্তি;

ইমে চ ৰোক্কম্ম জপামসেতি,

গোত্তেন মত্তা ৰিসমং চরন্তি.

‘‘কোধাভিভূতা পুথুঅত্তদণ্ডা [কোধাভিভূতাসুপুথুত্তদণ্ডা (স্যা. কং. ক.)],

ৰিরজ্জমানা সতণ্হাতণ্হেসু;

অগুত্তদ্ৰারস্স ভৰন্তি মোঘা,

সুপিনেৰ লদ্ধং পুরিসস্স ৰিত্তং.

‘‘অনাসকা থণ্ডিলসাযিকা চ;

পাতো সিনানঞ্চ তযো চ ৰেদা.

‘‘খরাজিনং জটাপঙ্কো, মন্তা সীলব্বতং তপো;

কুহনা ৰঙ্কদণ্ডা চ, উদকাচমনানি চ.

‘‘ৰণ্ণা এতে ব্রাহ্মণানং, কতা কিঞ্চিক্খভাৰনা;

চিত্তঞ্চ সুসমাহিতং, ৰিপ্পসন্নমনাৰিলং;

অখিলং সব্বভূতেসু, সো মগ্গো ব্রহ্মপত্তিযা’’তি.

অথ খো তে মাণৰকা কুপিতা অনত্তমনা যেন লোহিচ্চো ব্রাহ্মণো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা লোহিচ্চং ব্রাহ্মণং এতদৰোচুং – ‘‘যগ্ঘে! ভৰং জানেয্য, সমণো মহাকচ্চানো ব্রাহ্মণানং মন্তে [মন্তং (ক.)] একংসেন অপৰদতি, পটিক্কোসতী’’তি? এৰং ৰুত্তে, লোহিচ্চো ব্রাহ্মণো কুপিতো অহোসি অনত্তমনো. অথ খো লোহিচ্চস্স ব্রাহ্মণস্স এতদহোসি – ‘‘ন খো পন মেতং পতিরূপং যোহং অঞ্ঞদত্থু মাণৰকানংযেৰ সুত্ৰা সমণং মহাকচ্চানং অক্কোসেয্যং [অক্কোসেয্যং ৰিরুজ্ঝেয্যং (স্যা. কং. ক.)] পরিভাসেয্যং. যংনূনাহং উপসঙ্কমিত্ৰা পুচ্ছেয্য’’ন্তি.

অথ খো লোহিচ্চো ব্রাহ্মণো তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং যেনাযস্মা মহাকচ্চানো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা মহাকচ্চানেন সদ্ধিং সম্মোদি. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নো খো লোহিচ্চো ব্রাহ্মণো আযস্মন্তং মহাকচ্চানং এতদৰোচ – ‘‘আগমংসু নু খ্ৰিধ, ভো কচ্চান, অম্হাকং সম্বহুলা অন্তেৰাসিকা কট্ঠহারকা মাণৰকা’’তি? ‘‘আগমংসু খ্ৰিধ তে, ব্রাহ্মণ, সম্বহুলা অন্তেৰাসিকা কট্ঠহারকা মাণৰকা’’তি. ‘‘অহু পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং কোচিদেৰ কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘অহু খো মে, ব্রাহ্মণ, তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং কোচিদেৰ কথাসল্লাপো’’তি. ‘‘যথা কথং পন ভোতো কচ্চানস্স তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি? ‘‘এৰং খো মে, ব্রাহ্মণ, তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো –

‘‘সীলুত্তমা পুব্বতরা অহেসুং,

তে ব্রাহ্মণা যে পুরাণং সরন্তি;…পে…;

অখিলং সব্বভূতেসু,

সো মগ্গো ব্রহ্মপত্তিযা’’তি.

‘‘এৰং খো মে, ব্রাহ্মণ, তেহি মাণৰকেহি সদ্ধিং অহোসি কথাসল্লাপো’’তি.

‘‘‘অগুত্তদ্ৰারো’তি [অগুত্তদ্ৰারো অগুত্তদ্ৰারোতি (ক.)] ভৰং কচ্চানো আহ. কিত্তাৰতা নু খো, ভো কচ্চান, অগুত্তদ্ৰারো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্রাহ্মণ, একচ্চো চক্খুনা রূপং দিস্ৰা পিযরূপে রূপে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযরূপে রূপে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি [অনুপট্ঠিতায সতিযা (স্যা. কং. পী. ক.) উপরি আসীৰিসৰগ্গে অৰস্সুতসুত্তে পন ‘‘অনুপট্ঠিতকাযস্সতী’’ত্ৰেৰ সব্বত্থ দিস্সতি] চ ৰিহরতি, পরিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৰা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায পিযরূপে ধম্মে অধিমুচ্চতি, অপ্পিযরূপে চ ধম্মে ব্যাপজ্জতি, অনুপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৰিহরতি, পরিত্তচেতসো তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং যথাভূতং নপ্পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তি. এৰং খো, ব্রাহ্মণ, অগুত্তদ্ৰারো হোতী’’তি. ‘‘অচ্ছরিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৰঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন অগুত্তদ্ৰারোৰ সমানো অগুত্তদ্ৰারোতি অক্খাতো.

‘‘‘গুত্তদ্ৰারো’তি ভৰং কচ্চানো আহ. কিত্তাৰতা নু খো, ভো কচ্চান, গুত্তদ্ৰারো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ব্রাহ্মণ, ভিক্খু চক্খুনা রূপং দিস্ৰা পিযরূপে রূপে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযরূপে রূপে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৰিহরতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তি. সোতেন সদ্দং সুত্ৰা… ঘানেন গন্ধং ঘাযিত্ৰা… জিৰ্হায রসং সাযিত্ৰা… কাযেন ফোট্ঠব্বং ফুসিত্ৰা… মনসা ধম্মং ৰিঞ্ঞায পিযরূপে ধম্মে নাধিমুচ্চতি, অপ্পিযরূপে ধম্মে ন ব্যাপজ্জতি, উপট্ঠিতকাযস্সতি চ ৰিহরতি, অপ্পমাণচেতসো তঞ্চ চেতোৰিমুত্তিং পঞ্ঞাৰিমুত্তিং যথাভূতং পজানাতি, যত্থস্স তে উপ্পন্না পাপকা অকুসলা ধম্মা অপরিসেসা নিরুজ্ঝন্তি. এৰং খো, ব্রাহ্মণ, গুত্তদ্ৰারো হোতী’’তি.

‘‘অচ্ছরিযং, ভো কচ্চান; অব্ভুতং, ভো কচ্চান! যাৰঞ্চিদং ভোতা কচ্চানেন গুত্তদ্ৰারোৰ সমানো গুত্তদ্ৰারোতি অক্খাতো. অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান; অভিক্কন্তং, ভো কচ্চান! সেয্যথাপি, ভো কচ্চান, নিক্কুজ্জিতং ৰা উক্কুজ্জেয্য, পটিচ্ছন্নং ৰা ৰিৰরেয্য, মূল়্হস্স ৰা মগ্গং আচিক্খেয্য, অন্ধকারে ৰা তেলপজ্জোতং ধারেয্য, চক্খুমন্তো রূপানি দক্খন্তীতি; এৰমেৰং ভোতা কচ্চানেন অনেকপরিযাযেন ধম্মো পকাসিতো. এসাহং, ভো কচ্চান, তং ভগৰন্তং সরণং গচ্ছামি, ধম্মঞ্চ, ভিক্খুসঙ্ঘঞ্চ. উপাসকং মং ভৰং কচ্চানো ধারেতু অজ্জতগ্গে পাণুপেতং সরণং গতং. যথা চ ভৰং কচ্চানো মক্করকতে উপাসককুলানি উপসঙ্কমতি; এৰমেৰ লোহিচ্চকুলং উপসঙ্কমতু. তত্থ যে মাণৰকা ৰা মাণৰিকা ৰা ভৰন্তং কচ্চানং অভিৰাদেস্সন্তি পচ্চুট্ঠিস্সন্তি আসনং ৰা উদকং ৰা দস্সন্তি, তেসং তং ভৰিস্সতি দীঘরত্তং হিতায সুখাযা’’তি. নৰমং.