৮. রাহুলোৰাদসুত্তং
১২১. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. অথ খো ভগৰতো রহোগতস্স পটিসল্লীনস্স এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘পরিপক্কা খো রাহুলস্স ৰিমুত্তিপরিপাচনিযা ধম্মা; যংনূনাহং রাহুলং উত্তরিং আসৰানং খযে ৰিনেয্য’’ন্তি. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায সাৰত্থিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো আযস্মন্তং রাহুলং আমন্তেসি – ‘‘গণ্হাহি, রাহুল, নিসীদনং. যেন অন্ধৰনং তেনুপসঙ্কমিস্সাম দিৰাৰিহারাযা’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো আযস্মা রাহুলো ভগৰতো পটিস্সুত্ৰা নিসীদনং আদায ভগৰন্তং পিট্ঠিতো পিট্ঠিতো অনুবন্ধি.
তেন খো পন সমযেন অনেকানি দেৰতাসহস্সানি ভগৰন্তং অনুবন্ধানি হোন্তি – ‘‘অজ্জ ভগৰা আযস্মন্তং রাহুলং উত্তরিং আসৰানং খযে ৰিনেস্সতী’’তি. অথ খো ভগৰা অন্ধৰনং অজ্ঝোগাহেত্ৰা অঞ্ঞতরস্মিং রুক্খমূলে পঞ্ঞত্তে আসনে নিসীদি. আযস্মাপি খো রাহুলো ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নং খো আযস্মন্তং রাহুলং ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, রাহুল, চক্খু নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ( ) [(তং কিং মঞ্ঞসি) এৰমিতরেসুপি (ম. নি. ৩.৪১৬-৪১৭)]
‘‘রূপা নিচ্চা ৰা অনিচ্চা ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চা, ভন্তে’’…পে….
‘‘চক্খুৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে….
‘‘চক্খুসম্ফস্সো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….
‘‘যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং, সঞ্ঞাগতং, সঙ্খারগতং, ৰিঞ্ঞাণগতং, তম্পি নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’…পে….
‘‘জিৰ্হা নিচ্চা ৰা অনিচ্চা ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চা, ভন্তে’’…পে….
‘‘জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে….
‘‘জিৰ্হাসম্ফস্সো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….
‘‘যম্পিদং জিৰ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং, সঞ্ঞাগতং, সঙ্খারগতং, ৰিঞ্ঞাণগতং, তম্পি নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’…পে….
‘‘মনো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰাতি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘ধম্মা নিচ্চা ৰা অনিচ্চা ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চা, ভন্তে’’…পে….
‘‘মনোৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে….
‘‘মনোসম্ফস্সো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….
‘‘যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং, সঞ্ঞাগতং, সঙ্খারগতং, ৰিঞ্ঞাণগতং, তম্পি নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?
‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?
‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.
‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি?
‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.
‘‘এৰং পস্সং, রাহুল, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, রূপেসুপি নিব্বিন্দতি, চক্খুৰিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, চক্খুসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যম্পিদং চক্খুসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খারগতং ৰিঞ্ঞাণগতং তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… জিৰ্হাযপি নিব্বিন্দতি, রসেসুপি নিব্বিন্দতি, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, জিৰ্হাসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যম্পিদং জিৰ্হাসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খারগতং ৰিঞ্ঞাণগতং তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে….
‘‘মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি, মনোৰিঞ্ঞাণেপি নিব্বিন্দতি, মনোসম্ফস্সেপি নিব্বিন্দতি, যম্পিদং মনোসম্ফস্সপচ্চযা উপ্পজ্জতি ৰেদনাগতং সঞ্ঞাগতং সঙ্খারগতং ৰিঞ্ঞাণগতং তস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি.
ইদমৰোচ ভগৰা. অত্তমনো আযস্মা রাহুলো ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দি. ইমস্মিঞ্চ পন ৰেয্যাকরণস্মিং ভঞ্ঞমানে আযস্মতো রাহুলস্স অনুপাদায আসৰেহি চিত্তং ৰিমুচ্চি. অনেকানঞ্চ দেৰতাসহস্সানং ৰিরজং ৰীতমলং ধম্মচক্খুং উদপাদি – ‘‘যং কিঞ্চি সমুদযধম্মং, সব্বং তং নিরোধধম্ম’’ন্তি. অট্ঠমং.