৫. সেয্যোহমস্মিসুত্তং

১০৮. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৰে, সতি কিং উপাদায কিং অভিনিৰিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৰা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৰা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৰা হোতী’’তি?

‘‘ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা.

‘‘চক্খুস্মিং খো, ভিক্খৰে, সতি চক্খুং উপাদায চক্খুং অভিনিৰিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৰা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৰা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৰা হোতি…পে… জিৰ্হায সতি…পে… মনস্মিং সতি মনং উপাদায মনং অভিনিৰিস্স সেয্যোহমস্মীতি ৰা হোতি, সদিসোহমস্মীতি ৰা হোতি, হীনোহমস্মীতি ৰা হোতি. তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, চক্খু নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি?

‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায সেয্যোহমস্মীতি ৰা অস্স, সদিসোহমস্মীতি ৰা অস্স, হীনোহমস্মীতি ৰা অস্সা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’…পে… জিৰ্হা… কাযো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?

‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’…পে….

‘‘মনো নিচ্চো ৰা অনিচ্চো ৰা’’তি?

‘‘অনিচ্চো, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি?

‘‘দুক্খং, ভন্তে’’.

‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, অপি নু তং অনুপাদায সেয্যোহমস্মীতি ৰা অস্স, সদিসোহমস্মীতি ৰা অস্স, হীনোহমস্মীতি ৰা অস্সা’’তি?

‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি…পে… মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. পঞ্চমং.