১. অনিচ্চৰগ্গো
১. অজ্ঝত্তানিচ্চসুত্তং
১. এৰং মে সুতং. একং সমযং ভগৰা সাৰত্থিযং ৰিহরতি জেতৰনে অনাথপিণ্ডিকস্স আরামে. তত্র খো ভগৰা ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ভিক্খৰো’’তি. ‘‘ভদন্তে’’তি তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, অনিচ্চং. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সোতং অনিচ্চং. যদনিচ্চং…পে… ঘানং অনিচ্চং. যদনিচ্চং…পে… জিৰ্হা অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. কাযো অনিচ্চো. যদনিচ্চং…পে… মনো অনিচ্চো. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো চক্খুস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, সোতস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ঘানস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, জিৰ্হাযপি নিব্বিন্দতি, কাযস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, মনস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. পঠমং.
২. অজ্ঝত্তদুক্খসুত্তং
২. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, দুক্খং. যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সোতং দুক্খং…পে… ঘানং দুক্খং… জিৰ্হা দুক্খা… কাযো দুক্খো… মনো দুক্খো. যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. দুতিযং.
৩. অজ্ঝত্তানত্তসুত্তং
৩. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সোতং অনত্তা…পে… ঘানং অনত্তা… জিৰ্হা অনত্তা… কাযো অনত্তা… মনো অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. ততিযং.
৪. বাহিরানিচ্চসুত্তং
৪. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সদ্দা… গন্ধা… রসা… ফোট্ঠব্বা… ধম্মা অনিচ্চা. যদনিচ্চং তং দুক্খং; যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো রূপেসুপি নিব্বিন্দতি, সদ্দেসুপি নিব্বিন্দতি, গন্ধেসুপি নিব্বিন্দতি, রসেসুপি নিব্বিন্দতি, ফোট্ঠব্বেসুপি নিব্বিন্দতি, ধম্মেসুপি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি; ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. চতুত্থং.
৫. বাহিরদুক্খসুত্তং
৫. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, দুক্খা. যং দুক্খং তদনত্তা; যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সদ্দা… গন্ধা… রসা… ফোট্ঠব্বা… ধম্মা দুক্খা. যং দুক্খং তদনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. পঞ্চমং.
৬. বাহিরানত্তসুত্তং
৬. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. সদ্দা… গন্ধা… রসা… ফোট্ঠব্বা… ধম্মা অনত্তা. যদনত্তা তং ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. ছট্ঠং.
৭. অজ্ঝত্তানিচ্চাতীতানাগতসুত্তং
৭. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, অনিচ্চং অতীতানাগতং; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং চক্খুস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং চক্খুং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স চক্খুস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সোতং অনিচ্চং… ঘানং অনিচ্চং… জিৰ্হা অনিচ্চা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নায! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতায জিৰ্হায অনপেক্খো হোতি; অনাগতং জিৰ্হং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নায জিৰ্হায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. কাযো অনিচ্চো…পে… মনো অনিচ্চো অতীতানাগতো; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং মনস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং মনং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স মনস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি. সত্তমং.
৮. অজ্ঝত্তদুক্খাতীতানাগতসুত্তং
৮. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, দুক্খং অতীতানাগতং; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং চক্খুস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং চক্খুং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স চক্খুস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সোতং দুক্খং…পে… ঘানং দুক্খং…পে… জিৰ্হা দুক্খা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নায! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতায জিৰ্হায অনপেক্খো হোতি; অনাগতং জিৰ্হং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নায জিৰ্হায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. কাযো দুক্খো…পে… মনো দুক্খো অতীতানাগতো; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং মনস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং মনং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স মনস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি. অট্ঠমং.
৯. অজ্ঝত্তানত্তাতীতানাগতসুত্তং
৯. ‘‘চক্খুং, ভিক্খৰে, অনত্তা অতীতানাগতং; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং চক্খুস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং চক্খুং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স চক্খুস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সোতং অনত্তা…পে… ঘানং অনত্তা…পে… জিৰ্হা অনত্তা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নায! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতায জিৰ্হায অনপেক্খো হোতি; অনাগতং জিৰ্হং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নায জিৰ্হায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. কাযো অনত্তা…পে… মনো অনত্তা অতীতানাগতো; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নস্স! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতস্মিং মনস্মিং অনপেক্খো হোতি; অনাগতং মনং নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নস্স মনস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি. নৰমং.
১০. বাহিরানিচ্চাতীতানাগতসুত্তং
১০. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, অনিচ্চা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নানং! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতেসু রূপেসু অনপেক্খো হোতি; অনাগতে রূপে নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নানং রূপানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সদ্দা… গন্ধা… রসা… ফোট্ঠব্বা… ধম্মা অনিচ্চা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নানং! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতেসু ধম্মেসু অনপেক্খো হোতি; অনাগতে ধম্মে নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নানং ধম্মানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি. দসমং.
১১. বাহিরদুক্খাতীতানাগতসুত্তং
১১. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, দুক্খা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নানং! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতেসু রূপেসু অনপেক্খো হোতি; অনাগতে রূপে নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নানং রূপানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি…পে. …. একাদসমং.
১২. বাহিরানত্তাতীতানাগতসুত্তং
১২. ‘‘রূপা, ভিক্খৰে, অনত্তা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নানং! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতেসু রূপেসু অনপেক্খো হোতি; অনাগতে রূপে নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নানং রূপানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতি. সদ্দা… গন্ধা… রসা… ফোট্ঠব্বা… ধম্মা অনত্তা অতীতানাগতা; কো পন ৰাদো পচ্চুপ্পন্নানং! এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো অতীতেসু ধম্মেসু অনপেক্খো হোতি; অনাগতে ধম্মে নাভিনন্দতি; পচ্চুপ্পন্নানং ধম্মানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্নো হোতী’’তি. দ্ৰাদসমং.
অনিচ্চৰগ্গো পঠমো.
তস্সুদ্দানং –
অনিচ্চং দুক্খং অনত্তা চ, তযো অজ্ঝত্তবাহিরা;
যদনিচ্চেন তযো ৰুত্তা, তে তে অজ্ঝত্তবাহিরাতি.