৪. চতুত্থগমনৰগ্গো

১. নৰাতসুত্তং

২৭৬. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৰে, সতি কিং উপাদায, কিং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৰাতা ৰাযন্তি, ন নজ্জো সন্দন্তি, ন গব্ভিনিযো ৰিজাযন্তি, ন চন্দিমসূরিযা উদেন্তি ৰা অপেন্তি ৰা এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি? ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে….

‘‘রূপে খো, ভিক্খৰে, সতি, রূপং উপাদায, রূপং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৰাতা ৰাযন্তি…পে… এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’তি. ৰেদনায সতি…পে… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খারেসু সতি… ৰিঞ্ঞাণে সতি, ৰিঞ্ঞাণং উপাদায, ৰিঞ্ঞাণং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘ন ৰাতা ৰাযন্তি…পে… এসিকট্ঠাযিট্ঠিতা’’’তি. ‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৰেদনা … সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা, ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. যা কাচি ৰেদনা… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং.

‘‘এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতী’’তি. পঠমং.

২৭৭-৩০০. (দুতিযৰগ্গে ৰিয চতুৰীসতি সুত্তানি পূরেতব্বানি.) পঞ্চৰীসতিমং.

২৬. অদুক্খমসুখীসুত্তং

৩০১. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘কিস্মিং নু খো, ভিক্খৰে, সতি, কিং উপাদায, কিং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অদুক্খমসুখী অত্তা হোতি, অরোগো পরং মরণা’’’তি? ভগৰংমূলকা নো, ভন্তে, ধম্মা…পে….

‘‘রূপে খো, ভিক্খৰে, সতি, রূপং উপাদায, রূপং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অদুক্খমসুখী অত্তা হোতি, অরোগো পরং মরণা’তি. ৰেদনায সতি… সঞ্ঞায সতি… সঙ্খারেসু সতি… ৰিঞ্ঞাণে সতি, ৰিঞ্ঞাণং উপাদায, ৰিঞ্ঞাণং অভিনিৰিস্স এৰং দিট্ঠি উপ্পজ্জতি – ‘অদুক্খমসুখী অত্তা হোতি, অরোগো পরং মরণা’’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞথ, ভিক্খৰে, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং, দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে ’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’. ‘‘ৰেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰা তং সুখং ৰা’’তি? ‘‘দুক্খং, ভন্তে’’. ‘‘যং পনানিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং, কল্লং নু তং সমনুপস্সিতুং – ‘এতং মম, এসোহমস্মি, এসো মে অত্তা’’’তি? ‘‘নো হেতং, ভন্তে’’.

‘‘তস্মাতিহ, ভিক্খৰে, যং কিঞ্চি রূপং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং রূপং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং. যা কাচি ৰেদনা… যা কাচি সঞ্ঞা… যে কেচি সঙ্খারা… যং কিঞ্চি ৰিঞ্ঞাণং অতীতানাগতপচ্চুপ্পন্নং অজ্ঝত্তং ৰা বহিদ্ধা ৰা, ওল়ারিকং ৰা সুখুমং ৰা হীনং ৰা পণীতং ৰা যং দূরে সন্তিকে ৰা, সব্বং ৰিঞ্ঞাণং – ‘নেতং মম, নেসোহমস্মি, ন মেসো অত্তা’’’তি এৰমেতং যথাভূতং সম্মপ্পঞ্ঞায দট্ঠব্বং.

‘‘এৰং পস্সং, ভিক্খৰে, সুতৰা অরিযসাৰকো রূপস্মিম্পি নিব্বিন্দতি, ৰেদনাযপি নিব্বিন্দতি, সঞ্ঞাযপি নিব্বিন্দতি, সঙ্খারেসুপি নিব্বিন্দতি, ৰিঞ্ঞাণস্মিম্পি নিব্বিন্দতি. নিব্বিন্দং ৰিরজ্জতি; ৰিরাগা ৰিমুচ্চতি. ৰিমুত্তস্মিং ৰিমুত্তমিতি ঞাণং হোতি. ‘খীণা জাতি, ৰুসিতং ব্রহ্মচরিযং, কতং করণীযং, নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতী’’তি. ছব্বীসতিমং.

তস্সুদ্দানং –

পুরিমগমনে অট্ঠারস ৰেয্যাকরণা;

দুতিযগমনে ছব্বীসং ৰিত্থারেতব্বানি.

ততিযগমনে ছব্বীসং ৰিত্থারেতব্বানি;

চতুত্থগমনে ছব্বীসং ৰিত্থারেতব্বানি.

দিট্ঠিসংযুত্তং সমত্তং.