৬. অস্সজিসুত্তং

৮৮. একং সমযং ভগৰা রাজগহে ৰিহরতি ৰেল়ুৰনে কলন্দকনিৰাপে. তেন খো পন সমযেন আযস্মা অস্সজি কস্সপকারামে ৰিহরতি আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. অথ খো আযস্মা অস্সজি উপট্ঠাকে আমন্তেসি – ‘‘এথ তুম্হে, আৰুসো, যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমথ; উপসঙ্কমিত্ৰা মম ৰচনেন ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দথ – ‘অস্সজি, ভন্তে, ভিক্খু আবাধিকো দুক্খিতো বাল়্হগিলানো. সো ভগৰতো পাদে সিরসা ৰন্দতী’তি. এৰঞ্চ ৰদেথ – ‘সাধু কির, ভন্তে, ভগৰা যেন অস্সজি ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো অস্সজিস্স পটিস্সুত্ৰা যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘অস্সজি, ভন্তে, ভিক্খু আবাধিকো…পে… সাধু কির, ভন্তে, ভগৰা যেন অস্সজি ভিক্খু তেনুপসঙ্কমতু অনুকম্পং উপাদাযা’’তি. অধিৰাসেসি ভগৰা তুণ্হীভাৰেন.

অথ খো ভগৰা সাযন্হসমযং পটিসল্লানা ৰুট্ঠিতো যেনাযস্মা অস্সজি তেনুপসঙ্কমি. অদ্দসা খো আযস্মা অস্সজি ভগৰন্তং দূরতোৰ আগচ্ছন্তং. দিস্ৰান মঞ্চকে সমধোসি. অথ খো ভগৰা আযস্মন্তং অস্সজিং [আযস্মতো অস্সজিস্স (পী. ক.)] এতদৰোচ – ‘‘অলং, অস্সজি, মা ত্ৰং মঞ্চকে সমধোসি. সন্তিমানি আসনানি পঞ্ঞত্তানি, তত্থাহং নিসীদিস্সামী’’তি. নিসীদি ভগৰা পঞ্ঞত্তে আসনে. নিসজ্জ খো ভগৰা আযস্মন্তং অস্সজিং এতদৰোচ – ‘‘কচ্চি তে, অস্সজি, খমনীযং, কচ্চি যাপনীযং…পে… পটিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো অভিক্কমো’’তি?

‘‘ন মে, ভন্তে, খমনীযং…পে… অভিক্কমোসানং পঞ্ঞাযতি নো পটিক্কমো’’তি. ‘‘কচ্চি তে, অস্সজি, ন কিঞ্চি কুক্কুচ্চং ন কোচি ৰিপ্পটিসারো’’তি? ‘‘তগ্ঘ মে, ভন্তে, অনপ্পকং কুক্কুচ্চং অনপ্পকো ৰিপ্পটিসারো’’তি. ‘‘কচ্চি পন তং, অস্সজি, অত্তা সীলতো ন উপৰদতী’’তি? ‘‘ন খো মং, ভন্তে, অত্তা সীলতো উপৰদতী’’তি. ‘‘নো চে কির তং, অস্সজি, অত্তা সীলতো উপৰদতি, অথ কিঞ্চ তে কুক্কুচ্চং কো চ ৰিপ্পটিসারো’’তি? ‘‘পুব্বে খ্ৰাহং, ভন্তে, গেলঞ্ঞে পস্সম্ভেত্ৰা পস্সম্ভেত্ৰা কাযসঙ্খারে ৰিহরামি, সোহং সমাধিং নপ্পটিলভামি. তস্স ময্হং, ভন্তে, তং সমাধিং অপ্পটিলভতো এৰং হোতি – ‘নো চস্সাহং পরিহাযামী’’’তি. ‘‘যে তে, অস্সজি, সমণব্রাহ্মণা সমাধিসারকা সমাধিসামঞ্ঞা তেসং তং সমাধিং অপ্পটিলভতং এৰং হোতি – ‘নো চস্সু মযং পরিহাযামা’’’তি.

‘‘তং কিং মঞ্ঞসি, অস্সজি, রূপং নিচ্চং ৰা অনিচ্চং ৰা’’তি? ‘‘অনিচ্চং, ভন্তে’’…পে… ৰিঞ্ঞাণং …পে… তস্মাতিহ…পে… এৰং পস্সং…পে… নাপরং ইত্থত্তাযাতি পজানাতীতি. সো সুখং চে ৰেদনং ৰেদযতি [ৰেদিযতি (সী. পী.)], সা ‘অনিচ্চা’তি পজানাতি. ‘অনজ্ঝোসিতা’তি পজানাতি. ‘অনভিনন্দিতা’তি পজানাতি. দুক্খং চে ৰেদনং ৰেদযতি, সা ‘অনিচ্চা’তি পজানাতি. ‘অনজ্ঝোসিতা’তি পজানাতি. ‘অনভিনন্দিতা’তি পজানাতি. অদুক্খমসুখং চে ৰেদনং ৰেদযতি, সা ‘অনিচ্চা’তি পজানাতি…পে… ‘অনভিনন্দিতা’তি পজানাতি. সো সুখং চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসংযুত্তো নং ৰেদযতি; দুক্খং চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসংযুত্তো নং ৰেদযতি; অদুক্খমসুখং চে ৰেদনং ৰেদযতি, ৰিসংযুত্তো নং ৰেদযতি. সো কাযপরিযন্তিকং চে ৰেদনং ৰেদযমানো ‘কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. জীৰিতপরিযন্তিকং চে ৰেদনং ৰেদযমানো ‘জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ইধেৰ সব্বৰেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৰিস্সন্তী’তি পজানাতি.

‘‘সেয্যথাপি, অস্সজি, তেলঞ্চ পটিচ্চ, ৰট্টিঞ্চ পটিচ্চ, তেলপ্পদীপো ঝাযেয্য; তস্সেৰ তেলস্স চ ৰট্টিযা চ পরিযাদানা অনাহারো নিব্বাযেয্য. এৰমেৰ খো, অস্সজি, ভিক্খু কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘কাযপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযমানো ‘জীৰিতপরিযন্তিকং ৰেদনং ৰেদযামী’তি পজানাতি. ‘কাযস্স ভেদা উদ্ধং জীৰিতপরিযাদানা ইধেৰ সব্বৰেদযিতানি অনভিনন্দিতানি সীতীভৰিস্সন্তী’তি পজানাতী’’তি. ছট্ঠং.