৯. পালিলেয্যসুত্তং

৮১. একং সমযং ভগৰা কোসম্বিযং ৰিহরতি ঘোসিতারামে. অথ খো ভগৰা পুব্বণ্হসমযং নিৰাসেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায কোসম্বিং পিণ্ডায পাৰিসি. কোসম্বিযং পিণ্ডায চরিত্ৰা পচ্ছাভত্তং পিণ্ডপাতপটিক্কন্তো সামং সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অনামন্তেত্ৰা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চারিকং পক্কামি.

অথ খো অঞ্ঞতরো ভিক্খু অচিরপক্কন্তস্স ভগৰতো যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচ – ‘‘এসাৰুসো, আনন্দ, ভগৰা সামং সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অনামন্তেত্ৰা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চারিকং পক্কন্তো’’তি. ‘‘যস্মিং, আৰুসো, সমযে ভগৰা সামং সেনাসনং সংসামেত্ৰা পত্তচীৰরমাদায অনামন্তেত্ৰা উপট্ঠাকে অনপলোকেত্ৰা ভিক্খুসঙ্ঘং একো অদুতিযো চারিকং পক্কমতি, একোৰ ভগৰা তস্মিং সমযে ৰিহরিতুকামো হোতি; ন ভগৰা তস্মিং সমযে কেনচি অনুবন্ধিতব্বো হোতী’’তি.

অথ খো ভগৰা অনুপুব্বেন চারিকং চরমানো যেন পালিলেয্যকং [পারিলেয্যকং (সী. পী.)] তদৰসরি. তত্র সুদং ভগৰা পালিলেয্যকে ৰিহরতি ভদ্দসালমূলে. অথ খো সম্বহুলা ভিক্খূ যেনাযস্মা আনন্দো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা আনন্দেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং আনন্দং এতদৰোচুং – ‘‘চিরস্সুতা খো নো, আৰুসো আনন্দ, ভগৰতো সম্মুখা ধম্মী কথা; ইচ্ছাম মযং, আৰুসো আনন্দ, ভগৰতো সম্মুখা ধম্মিং কথং সোতু’’ন্তি.

অথ খো আযস্মা আনন্দো তেহি ভিক্খূহি সদ্ধিং যেন পালিলেয্যকং ভদ্দসালমূলং যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমি; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদি. একমন্তং নিসিন্নে খো তে ভিক্খূ ভগৰা ধম্মিযা কথায সন্দস্সেসি সমাদপেসি সমুত্তেজেসি সম্পহংসেসি. তেন খো পন সমযেন অঞ্ঞতরস্স ভিক্খুনো এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘‘কথং নু খো জানতো কথং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতী’’তি? অথ খো ভগৰা তস্স ভিক্খুনো চেতসা চেতোপরিৰিতক্কমঞ্ঞায ভিক্খূ আমন্তেসি – ‘‘ৰিচযসো দেসিতো, ভিক্খৰে, মযা ধম্মো; ৰিচযসো দেসিতা চত্তারো সতিপট্ঠানা; ৰিচযসো দেসিতা চত্তারো সম্মপ্পধানা; ৰিচযসো দেসিতা চত্তারো ইদ্ধিপাদা; ৰিচযসো দেসিতানি পঞ্চিন্দ্রিযানি; ৰিচযসো দেসিতানি পঞ্চ বলানি; ৰিচযসো দেসিতা সত্তবোজ্ঝঙ্গা; ৰিচযসো দেসিতো অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো. এৰং ৰিচযসো দেসিতো, ভিক্খৰে, মযা ধম্মো. এৰং ৰিচযসো দেসিতে খো, ভিক্খৰে, মযা ধম্মে অথ চ পনিধেকচ্চস্স ভিক্খুনো এৰং চেতসো পরিৰিতক্কো উদপাদি – ‘কথং নু খো জানতো কথং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতী’’’তি?

‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, জানতো কথং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি? ইধ ভিক্খৰে, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী অরিযধম্মস্স অকোৰিদো অরিযধম্মে অৰিনীতো, সপ্পুরিসানং অদস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স অকোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সমনুপস্সনা সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সাপি ৰেদনা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সোপি ফস্সো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি; অপি চ খো রূপৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সমনুপস্সনা সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৰেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো অত্তনি রূপং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সমনুপস্সনা সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৰেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, ন অত্তনি রূপং সমনুপস্সতি; অপি চ খো রূপস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সমনুপস্সনা সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতে ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা … সাপি ৰেদনা… সোপি ফস্সো… সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো…পে… আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন রূপৰন্তং অত্তানং, ন অত্তনি রূপং, ন রূপস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৰেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৰেদনাৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, অপি চ খো অত্তনি ৰেদনং সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৰেদনায অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো সঞ্ঞং… অপি চ খো সঙ্খারে অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো সঙ্খারৰন্তং অত্তানং সমনুপস্সতি, অপি চ খো অত্তনি সঙ্খারে সমনুপস্সতি, অপি চ খো সঙ্খারেসু অত্তানং সমনুপস্সতি; অপি চ খো ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, অপি চ খো ৰিঞ্ঞাণৰন্তং অত্তানং, অপি চ খো অত্তনি ৰিঞ্ঞাণং, অপি চ খো ৰিঞ্ঞাণস্মিং অত্তানং সমনুপস্সতি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সমনুপস্সনা সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো…পে… কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতে ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা… সাপি ৰেদনা… সোপি ফস্সো … সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰং খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰেদনং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি; অপি চ খো এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৰিস্সামি নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো’তি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, সস্সতদিট্ঠি সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো…পে… এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰেদনং … ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি; নাপি এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৰিস্সামি নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো’তি. অপি চ খো এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘নো চস্সং নো চ মে সিযা নাভৰিস্সং ন মে ভৰিস্সতী’তি. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, উচ্ছেদদিট্ঠি সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো…পে… এৰম্পি খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতি.

‘‘ন হেৰ খো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, ন ৰেদনং… ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… ন ৰিঞ্ঞাণস্মিং অত্ততো সমনুপস্সতি, নাপি এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘সো অত্তা সো লোকো, সো পেচ্চ ভৰিস্সামি নিচ্চো ধুৰো সস্সতো অৰিপরিণামধম্মো’তি; নাপি এৰংদিট্ঠি হোতি – ‘নো চস্সং নো চ মে সিযা নাভৰিস্সং ন মে ভৰিস্সতী’তি; অপি চ খো কঙ্খী হোতি ৰিচিকিচ্ছী অনিট্ঠঙ্গতো সদ্ধম্মে. যা খো পন সা, ভিক্খৰে, কঙ্খিতা ৰিচিকিচ্ছিতা অনিট্ঠঙ্গততা সদ্ধম্মে সঙ্খারো সো. সো পন সঙ্খারো কিংনিদানো কিংসমুদযো কিংজাতিকো কিংপভৰো? অৰিজ্জাসম্ফস্সজেন, ভিক্খৰে, ৰেদযিতেন ফুট্ঠস্স অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স উপ্পন্না তণ্হা; ততোজো সো সঙ্খারো. ইতি খো, ভিক্খৰে, সোপি সঙ্খারো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি তণ্হা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সাপি ৰেদনা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. সোপি ফস্সো অনিচ্চো সঙ্খতো পটিচ্চসমুপ্পন্নো. সাপি অৰিজ্জা অনিচ্চা সঙ্খতা পটিচ্চসমুপ্পন্না. এৰং খো, ভিক্খৰে, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতী’’তি. নৰমং.