৫. সত্তট্ঠানসুত্তং
৫৭. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘সত্তট্ঠানকুসলো, ভিক্খৰে, ভিক্খু তিৰিধূপপরিক্খী ইমস্মিং ধম্মৰিনযে কেৰলী ৰুসিতৰা উত্তমপুরিসোতি ৰুচ্চতি. কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু সত্তট্ঠানকুসলো হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু রূপং পজানাতি, রূপসমুদযং পজানাতি, রূপনিরোধং পজানাতি, রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি; রূপস্স অস্সাদং পজানাতি, রূপস্স আদীনৰং পজানাতি, রূপস্স নিস্সরণং পজানাতি; ৰেদনং পজানাতি … সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং পজানাতি, ৰিঞ্ঞাণসমুদযং পজানাতি, ৰিঞ্ঞাণনিরোধং পজানাতি, ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং পজানাতি; ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং পজানাতি, ৰিঞ্ঞাণস্স আদীনৰং পজানাতি, ৰিঞ্ঞাণস্স নিস্সরণং পজানাতি.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, রূপং? চত্তারো চ মহাভূতা, চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, রূপং. আহারসমুদযা রূপসমুদযো; আহারনিরোধা রূপনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো রূপনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.
‘‘যং রূপং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং রূপস্স অস্সাদো. যং রূপং অনিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং – অযং রূপস্স আদীনৰো. যো রূপস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং রূপস্স নিস্সরণং.
‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং রূপং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৰং রূপস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপস্স আদীনৰং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপস্স নিস্সরণং অভিঞ্ঞায রূপস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.
‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং রূপং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৰং রূপস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপস্স আদীনৰং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপস্স নিস্সরণং অভিঞ্ঞায রূপস্স নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদা ৰিমুত্তা, তে সুৰিমুত্তা. যে সুৰিমুত্তা, তে কেৰলিনো. যে কেৰলিনো ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, ৰেদনা? ছযিমে, ভিক্খৰে, ৰেদনাকাযা – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা…পে… মনোসম্ফস্সজা ৰেদনা. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ৰেদনা. ফস্সসমুদযা ৰেদনাসমুদযো; ফস্সনিরোধা ৰেদনানিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.
‘‘যং ৰেদনং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৰেদনায অস্সাদো. যা ৰেদনা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা – অযং ৰেদনায আদীনৰো. যো ৰেদনায ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং ৰেদনায নিস্সরণং.
‘‘যে হি, কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰেদনং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনাসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনানিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনানিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৰং ৰেদনায অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনায আদীনৰং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনায নিস্সরণং অভিঞ্ঞায ৰেদনায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.
‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰেদনং অভিঞ্ঞায…পে… ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.
‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সঞ্ঞা? ছযিমে, ভিক্খৰে, সঞ্ঞাকাযা – রূপসঞ্ঞা, সদ্দসঞ্ঞা, গন্ধসঞ্ঞা, রসসঞ্ঞা, ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞা. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সঞ্ঞা. ফস্সসমুদযা সঞ্ঞাসমুদযো; ফস্সনিরোধা সঞ্ঞানিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঞ্ঞানিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি…পে… ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.
‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, সঙ্খারা? ছযিমে, ভিক্খৰে, চেতনাকাযা – রূপসঞ্চেতনা, সদ্দসঞ্চেতনা, গন্ধসঞ্চেতনা, রসসঞ্চেতনা, ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা, ধম্মসঞ্চেতনা. ইমে ৰুচ্চন্তি ভিক্খৰে, সঙ্খারা. ফস্সসমুদযা সঙ্খারসমুদযো; ফস্সনিরোধা সঙ্খারনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঙ্খারনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.
‘‘যং সঙ্খারে পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং সঙ্খারানং অস্সাদো. যে সঙ্খারা অনিচ্চা দুক্খা ৰিপরিণামধম্মা – অযং সঙ্খারানং আদীনৰো. যো সঙ্খারেসু ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং সঙ্খারানং নিস্সরণং.
‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং সঙ্খারে অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায…পে… সঙ্খারানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি…পে… ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.
‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণং? ছযিমে, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণকাযা – চক্খুৰিঞ্ঞাণং, সোতৰিঞ্ঞাণং, ঘানৰিঞ্ঞাণং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং, কাযৰিঞ্ঞাণং, মনোৰিঞ্ঞাণং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণং. নামরূপসমুদযা ৰিঞ্ঞাণসমুদযো; নামরূপনিরোধা ৰিঞ্ঞাণনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.
‘‘যং ৰিঞ্ঞাণং পটিচ্চ উপ্পজ্জতি সুখং সোমনস্সং – অযং ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদো. যং ৰিঞ্ঞাণং অনিচ্চং দুক্খং ৰিপরিণামধম্মং – অযং ৰিঞ্ঞাণস্স আদীনৰো. যো ৰিঞ্ঞাণস্মিং ছন্দরাগৰিনযো ছন্দরাগপ্পহানং – ইদং ৰিঞ্ঞাণস্স নিস্সরণং.
‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স আদীনৰং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স নিস্সরণং অভিঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.
‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায; এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স অস্সাদং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স আদীনৰং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণস্স নিস্সরণং অভিঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদা ৰিমুত্তা, তে সুৰিমুত্তা. যে সুৰিমুত্তা, তে কেৰলিনো. যে কেৰলিনো ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু সত্তট্ঠানকুসলো হোতি.
‘‘কথঞ্চ, ভিক্খৰে, ভিক্খু তিৰিধূপপরিক্খী হোতি? ইধ, ভিক্খৰে, ভিক্খু ধাতুসো উপপরিক্খতি, আযতনসো উপপরিক্খতি, পটিচ্চসমুপ্পাদসো উপপরিক্খতি. এৰং খো, ভিক্খৰে, ভিক্খু তিৰিধূপপরিক্খী হোতি. সত্তট্ঠানকুসলো, ভিক্খৰে, ভিক্খু তিৰিধূপপরিক্খী, ইমস্মিং ধম্মৰিনযে কেৰলী ৰুসিতৰা ‘উত্তমপুরিসো’তি ৰুচ্চতী’’তি. পঞ্চমং.