৪. উপাদানপরিপৰত্তসুত্তং

৫৬. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘পঞ্চিমে, ভিক্খৰে, উপাদানক্খন্ধা. কতমে পঞ্চ? রূপুপাদানক্খন্ধো, ৰেদনুপাদানক্খন্ধো, সঞ্ঞুপাদানক্খন্ধো, সঙ্খারুপাদানক্খন্ধো, ৰিঞ্ঞাণুপাদানক্খন্ধো. যাৰকীৰঞ্চাহং, ভিক্খৰে, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে চতুপরিৰট্টং যথাভূতং নাব্ভঞ্ঞাসিং, নেৰ তাৰাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে সমারকে সব্রহ্মকে সস্সমণব্রাহ্মণিযা পজায সদেৰমনুস্সায অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পচ্চঞ্ঞাসিং. যতো চ খ্ৰাহং, ভিক্খৰে, ইমে পঞ্চুপাদানক্খন্ধে চতুপরিৰট্টং যথাভূতং অব্ভঞ্ঞাসিং, অথাহং, ভিক্খৰে, সদেৰকে লোকে…পে… সদেৰমনুস্সায অনুত্তরং সম্মাসম্বোধিং অভিসম্বুদ্ধোতি পচ্চঞ্ঞাসিং’’.

‘‘কথঞ্চ চতুপরিৰট্টং? রূপং অব্ভঞ্ঞাসিং, রূপসমুদযং অব্ভঞ্ঞাসিং, রূপনিরোধং অব্ভঞ্ঞাসিং, রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞাসিং; ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰিঞ্ঞাণসমুদযং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰিঞ্ঞাণনিরোধং অব্ভঞ্ঞাসিং, ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং অব্ভঞ্ঞাসিং.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, রূপং? চত্তারো চ মহাভূতা চতুন্নঞ্চ মহাভূতানং উপাদায রূপং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, রূপং. আহারসমুদযা রূপসমুদযো; আহারনিরোধা রূপনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো রূপনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং রূপং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায রূপস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং রূপং অভিঞ্ঞায…পে… এৰং রূপনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায, রূপস্স নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদা ৰিমুত্তা তে সুৰিমুত্তা. যে সুৰিমুত্তা তে কেৰলিনো. যে কেৰলিনো ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, ৰেদনা? ছযিমে, ভিক্খৰে, ৰেদনাকাযা – চক্খুসম্ফস্সজা ৰেদনা, সোতসম্ফস্সজা ৰেদনা, ঘানসম্ফস্সজা ৰেদনা, জিৰ্হাসম্ফস্সজা ৰেদনা, কাযসম্ফস্সজা ৰেদনা, মনোসম্ফস্সজা ৰেদনা. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ৰেদনা. ফস্সসমুদযা ৰেদনাসমুদযো; ফস্সনিরোধা ৰেদনানিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰেদনানিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰেদনং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনাসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনানিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰেদনানিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৰেদনায নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰেদনং অভিঞ্ঞায…পে… এৰং ৰেদনানিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায…পে… ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমা চ, ভিক্খৰে, সঞ্ঞা? ছযিমে, ভিক্খৰে, সঞ্ঞাকাযা – রূপসঞ্ঞা, সদ্দসঞ্ঞা, গন্ধসঞ্ঞা, রসসঞ্ঞা, ফোট্ঠব্বসঞ্ঞা, ধম্মসঞ্ঞা. অযং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, সঞ্ঞা. ফস্সসমুদযা সঞ্ঞাসমুদযো; ফস্সনিরোধা সঞ্ঞানিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঞ্ঞানিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি…পে… ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমে চ, ভিক্খৰে, সঙ্খারা? ছযিমে, ভিক্খৰে, চেতনাকাযা – রূপসঞ্চেতনা, সদ্দসঞ্চেতনা, গন্ধসঞ্চেতনা, রসসঞ্চেতনা, ফোট্ঠব্বসঞ্চেতনা, ধম্মসঞ্চেতনা. ইমে ৰুচ্চন্তি, ভিক্খৰে, সঙ্খারা. ফস্সসমুদযা সঙ্খারসমুদযো; ফস্সনিরোধা সঙ্খারনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো সঙ্খারনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং সঙ্খারে অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায সঙ্খারানং নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং সঙ্খারে অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং সঙ্খারনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায সঙ্খারানং নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদা ৰিমুত্তা, তে সুৰিমুত্তা. যে সুৰিমুত্তা, তে কেৰলিনো. যে কেৰলিনো ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনায.

‘‘কতমঞ্চ, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণং? ছযিমে, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণকাযা – চক্খুৰিঞ্ঞাণং, সোতৰিঞ্ঞাণং, ঘানৰিঞ্ঞাণং, জিৰ্হাৰিঞ্ঞাণং, কাযৰিঞ্ঞাণং, মনোৰিঞ্ঞাণং. ইদং ৰুচ্চতি, ভিক্খৰে, ৰিঞ্ঞাণং. নামরূপসমুদযা ৰিঞ্ঞাণসমুদযো; নামরূপনিরোধা ৰিঞ্ঞাণনিরোধো. অযমেৰ অরিযো অট্ঠঙ্গিকো মগ্গো ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনী পটিপদা, সেয্যথিদং – সম্মাদিট্ঠি…পে… সম্মাসমাধি.

‘‘যে হি কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদায ৰিরাগায নিরোধায পটিপন্না, তে সুপ্পটিপন্না. যে সুপ্পটিপন্না, তে ইমস্মিং ধম্মৰিনযে গাধন্তি.

‘‘যে চ খো কেচি, ভিক্খৰে, সমণা ৰা ব্রাহ্মণা ৰা এৰং ৰিঞ্ঞাণং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণসমুদযং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধং অভিঞ্ঞায, এৰং ৰিঞ্ঞাণনিরোধগামিনিং পটিপদং অভিঞ্ঞায ৰিঞ্ঞাণস্স নিব্বিদা ৰিরাগা নিরোধা অনুপাদা ৰিমুত্তা, তে সুৰিমুত্তা. যে সুৰিমুত্তা, তে কেৰলিনো. যে কেৰলিনো ৰট্টং তেসং নত্থি পঞ্ঞাপনাযা’’তি. চতুত্থং.