৩. উদানসুত্তং

৫৫. সাৰত্থিনিদানং. তত্র খো ভগৰা উদানং উদানেসি – ‘‘‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতী’তি – এৰং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি. এৰং ৰুত্তে, অঞ্ঞতরো ভিক্খু ভগৰন্তং এতদৰোচ – ‘‘যথা কথং পন, ভন্তে, ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতী’তি – এৰং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি?

‘‘ইধ, ভিক্খু, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অরিযানং অদস্সাৰী…পে… সপ্পুরিসধম্মে অৰিনীতো রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি, রূপৰন্তং ৰা অত্তানং; অত্তনি ৰা রূপং, রূপস্মিং ৰা অত্তানং. ৰেদনং… সঞ্ঞং… সঙ্খারে… ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি, ৰিঞ্ঞাণৰন্তং ৰা অত্তানং; অত্তনি ৰা ৰিঞ্ঞাণং, ৰিঞ্ঞাণস্মিং ৰা অত্তানং.

‘‘সো অনিচ্চং রূপং ‘অনিচ্চং রূপ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনিচ্চং ৰেদনং ‘অনিচ্চা ৰেদনা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনিচ্চং সঞ্ঞং ‘অনিচ্চা সঞ্ঞা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনিচ্চে সঙ্খারে ‘অনিচ্চা সঙ্খারা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনিচ্চং ৰিঞ্ঞাণং ‘অনিচ্চং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি.

‘‘দুক্খং রূপং ‘দুক্খং রূপ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, দুক্খং ৰেদনং… দুক্খং সঞ্ঞং… দুক্খে সঙ্খারে… দুক্খং ৰিঞ্ঞাণং ‘দুক্খং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি.

‘‘অনত্তং রূপং ‘অনত্তা রূপ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনত্তং ৰেদনং ‘অনত্তা ৰেদনা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনত্তং সঞ্ঞং ‘অনত্তা সঞ্ঞা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনত্তে সঙ্খারে ‘অনত্তা সঙ্খারা’তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, অনত্তং ৰিঞ্ঞাণং ‘অনত্তা ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি.

‘‘সঙ্খতং রূপং ‘সঙ্খতং রূপ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি, সঙ্খতং ৰেদনং… সঙ্খতং সঞ্ঞং… সঙ্খতে সঙ্খারে… সঙ্খতং ৰিঞ্ঞাণং ‘সঙ্খতং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং নপ্পজানাতি. রূপং ৰিভৰিস্সতীতি যথাভূতং নপ্পজানাতি. ৰেদনা ৰিভৰিস্সতি… সঞ্ঞা ৰিভৰিস্সতি… সঙ্খারা ৰিভৰিস্সন্তি… ৰিঞ্ঞাণং ৰিভৰিস্সতীতি যথাভূতং নপ্পজানাতি.

‘‘সুতৰা চ খো, ভিক্খু, অরিযসাৰকো অরিযানং দস্সাৰী অরিযধম্মস্স কোৰিদো অরিযধম্মে সুৰিনীতো সপ্পুরিসানং দস্সাৰী সপ্পুরিসধম্মস্স কোৰিদো সপ্পুরিসধম্মে সুৰিনীতো ন রূপং অত্ততো সমনুপস্সতি…পে… ন ৰেদনং… ন সঞ্ঞং… ন সঙ্খারে… ন ৰিঞ্ঞাণং অত্ততো সমনুপস্সতি.

‘‘সো অনিচ্চং রূপং ‘অনিচ্চং রূপ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি. অনিচ্চং ৰেদনং… অনিচ্চং সঞ্ঞং… অনিচ্চে সঙ্খারে… অনিচ্চং ৰিঞ্ঞাণং ‘অনিচ্চং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি. দুক্খং রূপং…পে… দুক্খং ৰিঞ্ঞাণং… অনত্তং রূপং…পে… অনত্তং ৰিঞ্ঞাণং… সঙ্খতং রূপং…পে… সঙ্খতং ৰিঞ্ঞাণং ‘সঙ্খতং ৰিঞ্ঞাণ’ন্তি যথাভূতং পজানাতি. রূপং ৰিভৰিস্সতীতি যথাভূতং পজানাতি. ৰেদনা… সঞ্ঞা… সঙ্খারা… ৰিঞ্ঞাণং ৰিভৰিস্সতীতি যথাভূতং পজানাতি.

‘‘সো রূপস্স ৰিভৰা, ৰেদনায ৰিভৰা, সঞ্ঞা ৰিভৰা, সঙ্খারানং ৰিভৰা, ৰিঞ্ঞাণস্স ৰিভৰা, এৰং খো, ভিক্খু, ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতী’তি – এৰং অধিমুচ্চমানো ভিক্খু ছিন্দেয্য ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি. ‘‘এৰং অধিমুচ্চমানো, ভন্তে, ভিক্খু ছিন্দেয্য ওরম্ভাগিযানি সংযোজনানী’’তি.

‘‘কথং পন, ভন্তে, জানতো কথং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতী’’তি? ‘‘ইধ, ভিক্খু, অস্সুতৰা পুথুজ্জনো অতসিতাযে ঠানে তাসং আপজ্জতি. তাসো হেসো [হেসা (ক.)] ভিক্খু অস্সুতৰতো পুথুজ্জনস্স – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতী’’’তি.

‘‘সুতৰা চ খো, ভিক্খু, অরিযসাৰকো অতসিতাযে ঠানে ন তাসং আপজ্জতি. ন হেসো [ন হেসা (ক.)], ভিক্খু, তাসো সুতৰতো অরিযসাৰকস্স – ‘নো চস্সং, নো চ মে সিযা, নাভৰিস্স, ন মে ভৰিস্সতী’তি. রূপুপযং ৰা, ভিক্খু, ৰিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, রূপারম্মণং রূপপ্পতিট্ঠং নন্দূপসেচনং ৰুদ্ধিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জেয্য. ৰেদনুপযং ৰা, ভিক্খু… সঞ্ঞুপযং ৰা, ভিক্খু… সঙ্খারুপযং ৰা, ভিক্খু, ৰিঞ্ঞাণং তিট্ঠমানং তিট্ঠেয্য, সঙ্খারারম্মণং সঙ্খারপ্পতিট্ঠং নন্দূপসেচনং ৰুদ্ধিং ৰিরূল়্হিং ৰেপুল্লং আপজ্জেয্য.

‘‘যো [সো (সব্বত্থ)] ভিক্খু এৰং ৰদেয্য – ‘অহমঞ্ঞত্র রূপা, অঞ্ঞত্র ৰেদনায, অঞ্ঞত্র সঞ্ঞায, অঞ্ঞত্র সঙ্খারেহি ৰিঞ্ঞাণস্স আগতিং ৰা গতিং ৰা চুতিং ৰা উপপত্তিং ৰা ৰুদ্ধিং ৰা ৰিরূল়্হিং ৰা ৰেপুল্লং ৰা পঞ্ঞাপেস্সামী’তি, নেতং ঠানং ৰিজ্জতি.

‘‘রূপধাতুযা চে, ভিক্খু, ভিক্খুনো রাগো পহীনো হোতি. রাগস্স পহানা ৰোচ্ছিজ্জতারম্মণং পতিট্ঠা ৰিঞ্ঞাণস্স ন হোতি. ৰেদনাধাতুযা চে, ভিক্খু, ভিক্খুনো… সঞ্ঞাধাতুযা চে, ভিক্খু, ভিক্খুনো… সঙ্খারধাতুযা চে, ভিক্খু, ভিক্খুনো… ৰিঞ্ঞাণধাতুযা চে, ভিক্খু, ভিক্খুনো রাগো পহীনো হোতি. রাগস্স পহানা ৰোচ্ছিজ্জতারম্মণং পতিট্ঠা ৰিঞ্ঞাণস্স ন হোতি. তদপ্পতিট্ঠিতং ৰিঞ্ঞাণং অৰিরূল়্হং অনভিসঙ্খারঞ্চ ৰিমুত্তং. ৰিমুত্তত্তা ঠিতং. ঠিতত্তা সন্তুসিতং. সন্তুসিতত্তা ন পরিতস্সতি. অপরিতস্সং পচ্চত্তঞ্ঞেৰ পরিনিব্বাযতি. ‘খীণা জাতি…পে… নাপরং ইত্থত্তাযা’তি পজানাতি. এৰং খো, ভিক্খু, জানতো এৰং পস্সতো অনন্তরা আসৰানং খযো হোতী’’তি. ততিযং.