১০. নিরুত্তিপথসুত্তং
৬২. সাৰত্থিনিদানং. ‘‘তযোমে, ভিক্খৰে, নিরুত্তিপথা অধিৰচনপথা পঞ্ঞত্তিপথা অসঙ্কিণ্ণা অসঙ্কিণ্ণপুব্বা, ন সঙ্কীযন্তি, ন সঙ্কীযিস্সন্তি, অপ্পটিকুট্ঠা সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহি. কতমে তযো? যং, ভিক্খৰে, রূপং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিপরিণতং ‘অহোসী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘যা ৰেদনা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিপরিণতা ‘অহোসী’তি তস্সা সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্সা সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্সা পঞ্ঞত্তি; ন তস্সা সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্সা সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খারা অতীতা নিরুদ্ধা ৰিপরিণতা ‘অহেসু’ন্তি তেসং সঙ্খা, ‘অহেসু’ন্তি তেসং সমঞ্ঞা, ‘অহেসু’ন্তি তেসং পঞ্ঞত্তি; ন তেসং সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তেসং সঙ্খা ‘ভৰিস্সন্তী’’’তি.
‘‘যং ৰিঞ্ঞাণং অতীতং নিরুদ্ধং ৰিপরিণতং, ‘অহোসী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অহোসী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অহোসী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘যং, ভিক্খৰে, রূপং অজাতং অপাতুভূতং, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স সঙ্খা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’’’তি.
‘‘যা ৰেদনা অজাতা অপাতুভূতা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্সা সঙ্খা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্সা সমঞ্ঞা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্সা পঞ্ঞত্তি; ন তস্সা সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্সা সঙ্খা ‘অহোসী’’’তি.
‘‘যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খারা অজাতা অপাতুভূতা, ‘ভৰিস্সন্তী’তি তেসং সঙ্খা, ‘ভৰিস্সন্তী’তি তেসং সমঞ্ঞা, ‘ভৰিস্সন্তী’তি তেসং পঞ্ঞত্তি; ন তেসং সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তেসং সঙ্খা ‘অহেসু’’’ন্তি.
‘‘যং ৰিঞ্ঞাণং অজাতং অপাতুভূতং, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স সঙ্খা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘ভৰিস্সতী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অত্থী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’’’তি.
‘‘যং, ভিক্খৰে, রূপং জাতং পাতুভূতং, ‘অত্থী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘যা ৰেদনা জাতা পাতুভূতা, ‘অত্থী’তি তস্সা সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তস্সা সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তস্সা পঞ্ঞত্তি; ন তস্সা সঙ্খা ‘অহোসী’তি, ন তস্সা সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘যা সঞ্ঞা… যে সঙ্খারা জাতা পাতুভূতা, ‘অত্থী’তি তেসং সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তেসং সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তেসং পঞ্ঞত্তি; ন তেসং সঙ্খা ‘অহেসু’ন্তি, ন তেসং সঙ্খা, ‘ভৰিস্সন্তী’’’তি.
‘‘যং ৰিঞ্ঞাণং জাতং পাতুভূতং, ‘অত্থী’তি তস্স সঙ্খা, ‘অত্থী’তি তস্স সমঞ্ঞা, ‘অত্থী’তি তস্স পঞ্ঞত্তি; ন তস্স সঙ্খা ‘অহোসী’তি, ন তস্স সঙ্খা ‘ভৰিস্সতী’’’তি.
‘‘ইমে খো, ভিক্খৰে, তযো নিরুত্তিপথা অধিৰচনপথা পঞ্ঞত্তিপথা অসঙ্কিণ্ণা অসঙ্কিণ্ণপুব্বা, ন সঙ্কীযন্তি, ন সঙ্কীযিস্সন্তি, অপ্পটিকুট্ঠা সমণেহি ব্রাহ্মণেহি ৰিঞ্ঞূহি. যেপি তে, ভিক্খৰে, অহেসুং উক্কলা ৰস্সভঞ্ঞা [ওক্কলা ৰযভিঞ্ঞা (ম. নি. ৩.৩৪৩)] অহেতুকৰাদা অকিরিযৰাদা নত্থিকৰাদা, তেপিমে তযো নিরুত্তিপথে অধিৰচনপথে পঞ্ঞত্তিপথে ন গরহিতব্বং নপ্পটিক্কোসিতব্বং অমঞ্ঞিংসু. তং কিস্স হেতু? নিন্দাঘট্টনব্যারোসউপারম্ভভযা’’তি [নিন্দাব্যারোসউপারম্ভভযাতি (সী. স্যা. কং. পী.) ম. নি. ৩.৩৪৩].
উপযৰগ্গো ছট্ঠো.
তস্সুদ্দানং –
উপযো বীজং উদানং, উপাদানপরিৰত্তং;
সত্তট্ঠানঞ্চ সম্বুদ্ধো, পঞ্চমহালি আদিত্তা.
ৰগ্গো নিরুত্তিপথেন চাতি.