২. দেৰদহসুত্তং

২. এৰং মে সুতং – একং সমযং ভগৰা সক্কেসু [সক্যেসু (ক.)] ৰিহরতি দেৰদহং নাম সক্যানং নিগমো. অথ খো সম্বহুলা পচ্ছাভূমগমিকা ভিক্খূ যেন ভগৰা তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ ভগৰন্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইচ্ছাম মযং, ভন্তে, পচ্ছাভূমং জনপদং গন্তুং, পচ্ছাভূমে জনপদে নিৰাসং কপ্পেতু’’ন্তি.

‘‘অপলোকিতো পন ৰো, ভিক্খৰে, সারিপুত্তো’’তি? ‘‘ন খো নো, ভন্তে, অপলোকিতো আযস্মা সারিপুত্তো’’তি. ‘‘অপলোকেথ, ভিক্খৰে, সারিপুত্তং. সারিপুত্তো, ভিক্খৰে, পণ্ডিতো, ভিক্খূনং অনুগ্গাহকো সব্রহ্মচারীন’’ন্তি. ‘‘এৰং ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং.

তেন খো পন সমযেন আযস্মা সারিপুত্তো ভগৰতো অৰিদূরে অঞ্ঞতরস্মিং এল়গলাগুম্বে নিসিন্নো হোতি. অথ খো তে ভিক্খূ ভগৰতো ভাসিতং অভিনন্দিত্ৰা অনুমোদিত্ৰা উট্ঠাযাসনা ভগৰন্তং অভিৰাদেত্ৰা পদক্খিণং কত্ৰা যেনাযস্মা সারিপুত্তো তেনুপসঙ্কমিংসু; উপসঙ্কমিত্ৰা আযস্মতা সারিপুত্তেন সদ্ধিং সম্মোদিংসু. সম্মোদনীযং কথং সারণীযং [সারাণীযং (সী. স্যা. কং. পী.)] ৰীতিসারেত্ৰা একমন্তং নিসীদিংসু. একমন্তং নিসিন্না খো তে ভিক্খূ আযস্মন্তং সারিপুত্তং এতদৰোচুং – ‘‘ইচ্ছাম মযং, আৰুসো সারিপুত্ত, পচ্ছাভূমং জনপদং গন্তুং, পচ্ছাভূমে জনপদে নিৰাসং কপ্পেতুং. অপলোকিতো নো সত্থা’’তি.

‘‘সন্তি হাৰুসো, নানাৰেরজ্জগতং ভিক্খুং পঞ্হং পুচ্ছিতারো – খত্তিযপণ্ডিতাপি ব্রাহ্মণপণ্ডিতাপি গহপতিপণ্ডিতাপি সমণপণ্ডিতাপি. পণ্ডিতা হাৰুসো, মনুস্সা ৰীমংসকা – ‘কিংৰাদী পনাযস্মন্তানং [কিংৰাদাযস্মন্তানং (পী. ক.)] সত্থা কিমক্খাযীতি, কচ্চি ৰো আযস্মন্তানং ধম্মা সুস্সুতা সুগ্গহিতা সুমনসিকতা সূপধারিতা সুপ্পটিৰিদ্ধা পঞ্ঞায, যথা ব্যাকরমানা আযস্মন্তো ৰুত্তৰাদিনো চেৰ ভগৰতো অস্সথ, ন চ ভগৰন্তং অভূতেন অব্ভাচিক্খেয্যাথ, ধম্মস্স চানুধম্মং ব্যাকরেয্যাথ, ন চ কোচি সহধম্মিকো ৰাদানুৰাদো [ৰাদানুপাতো (অট্ঠকথাযং পাঠন্তরং)] গারয্হং ঠানং আগচ্ছেয্যা’’’তি?

‘‘দূরতোপি খো মযং, আৰুসো, আগচ্ছেয্যাম আযস্মতো সারিপুত্তস্স সন্তিকে এতস্স ভাসিতস্স অত্থমঞ্ঞাতুং. সাধু ৰতাযস্মন্তংযেৰ সারিপুত্তং পটিভাতু এতস্স ভাসিতস্স অত্থো’’তি. ‘‘তেন হাৰুসো, সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰমাৰুসো’’তি খো তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স পচ্চস্সোসুং. আযস্মা সারিপুত্তো এতদৰোচ –

‘‘সন্তি হাৰুসো, নানাৰেরজ্জগতং ভিক্খুং পঞ্হং পুচ্ছিতারো – খত্তিযপণ্ডিতাপি …পে… সমণপণ্ডিতাপি. পণ্ডিতা হাৰুসো, মনুস্সা ৰীমংসকা – ‘কিংৰাদী পনাযস্মন্তানং সত্থা কিমক্খাযী’তি? এৰং পুট্ঠা তুম্হে, আৰুসো, এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘ছন্দরাগৰিনযক্খাযী খো নো, আৰুসো, সত্থা’’’তি.

‘‘এৰং ব্যাকতেপি খো, আৰুসো, অস্সুযেৰ উত্তরিং পঞ্হং পুচ্ছিতারো – খত্তিযপণ্ডিতাপি…পে… সমণপণ্ডিতাপি. পণ্ডিতা হাৰুসো, মনুস্সা ৰীমংসকা – ‘কিস্মিং পনাযস্মন্তানং ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’তি? এৰং পুট্ঠা তুম্হে, আৰুসো, এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘রূপে খো, আৰুসো, ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা, ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’’’তি.

‘‘এৰং ব্যাকতেপি খো, আৰুসো, অস্সুযেৰ উত্তরিং পঞ্হং পুচ্ছিতারো – খত্তিযপণ্ডিতাপি…পে… সমণপণ্ডিতাপি. পণ্ডিতা হাৰুসো, মনুস্সা ৰীমংসকা – ‘কিং পনাযস্মন্তানং আদীনৰং দিস্ৰা রূপে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা, ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’তি? এৰং পুট্ঠা তুম্হে, আৰুসো, এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘রূপে খো, আৰুসো, অৰিগতরাগস্স [অৰীতরাগস্স (স্যা. কং.)] অৰিগতছন্দস্স অৰিগতপেমস্স অৰিগতপিপাসস্স অৰিগতপরিল়াহস্স অৰিগততণ্হস্স তস্স রূপস্স ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু অৰিগতরাগস্স…পে… অৰিগততণ্হস্স তেসং সঙ্খারানং ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ৰিঞ্ঞাণে অৰিগতরাগস্স অৰিগতছন্দস্স অৰিগতপেমস্স অৰিগতপিপাসস্স অৰিগতপরিল়াহস্স অৰিগততণ্হস্স তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা উপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ইদং খো নো, আৰুসো, আদীনৰং দিস্ৰা রূপে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা, ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’’’তি.

‘‘এৰং ব্যাকতেপি খো, আৰুসো, অস্সুযেৰ উত্তরিং পঞ্হং পুচ্ছিতারো – খত্তিযপণ্ডিতাপি ব্রাহ্মণপণ্ডিতাপি গহপতিপণ্ডিতাপি সমণপণ্ডিতাপি. পণ্ডিতা হাৰুসো, মনুস্সা ৰীমংসকা – ‘কিং পনাযস্মন্তানং আনিসংসং দিস্ৰা রূপে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা, ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’তি? এৰং পুট্ঠা তুম্হে, আৰুসো, এৰং ব্যাকরেয্যাথ – ‘রূপে খো, আৰুসো, ৰিগতরাগস্স ৰিগতছন্দস্স ৰিগতপেমস্স ৰিগতপিপাসস্স ৰিগতপরিল়াহস্স ৰিগততণ্হস্স তস্স রূপস্স ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু ৰিগতরাগস্স ৰিগতছন্দস্স ৰিগতপেমস্স ৰিগতপিপাসস্স ৰিগতপরিল়াহস্স ৰিগততণ্হস্স তেসং সঙ্খারানং ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ৰিঞ্ঞাণে ৰিগতরাগস্স ৰিগতছন্দস্স ৰিগতপেমস্স ৰিগতপিপাসস্স ৰিগতপরিল়াহস্স ৰিগততণ্হস্স তস্স ৰিঞ্ঞাণস্স ৰিপরিণামঞ্ঞথাভাৰা নুপ্পজ্জন্তি সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা. ইদং খো নো, আৰুসো, আনিসংসং দিস্ৰা রূপে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা, ৰেদনায… সঞ্ঞায… সঙ্খারেসু… ৰিঞ্ঞাণে ছন্দরাগৰিনযক্খাযী সত্থা’’’তি.

‘‘অকুসলে চাৰুসো, ধম্মে উপসম্পজ্জ ৰিহরতো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে সুখো ৰিহারো অভৰিস্স অৰিঘাতো অনুপাযাসো অপরিল়াহো, কাযস্স চ ভেদা পরং মরণা সুগতি পাটিকঙ্খা, নযিদং ভগৰা অকুসলানং ধম্মানং পহানং ৰণ্ণেয্য. যস্মা চ খো, আৰুসো, অকুসলে ধম্মে উপসম্পজ্জ ৰিহরতো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে দুক্খো ৰিহারো সৰিঘাতো সউপাযাসো সপরিল়াহো, কাযস্স চ ভেদা পরং মরণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা, তস্মা ভগৰা অকুসলানং ধম্মানং পহানং ৰণ্ণেতি.

‘‘কুসলে চাৰুসো, ধম্মে উপসম্পজ্জ ৰিহরতো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে দুক্খো ৰিহারো অভৰিস্স সৰিঘাতো সউপাযাসো সপরিল়াহো, কাযস্স চ ভেদা পরং মরণা দুগ্গতি পাটিকঙ্খা, নযিদং ভগৰা কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদং ৰণ্ণেয্য. যস্মা চ খো, আৰুসো, কুসলে ধম্মে উপসম্পজ্জ ৰিহরতো দিট্ঠে চেৰ ধম্মে সুখো ৰিহারো অৰিঘাতো অনুপাযাসো অপরিল়াহো, কাযস্স চ ভেদা পরং মরণা সুগতি পাটিকঙ্খা, তস্মা ভগৰা কুসলানং ধম্মানং উপসম্পদং ৰণ্ণেতী’’তি.

ইদমৰোচাযস্মা সারিপুত্তো. অত্তমনা তে ভিক্খূ আযস্মতো সারিপুত্তস্স ভাসিতং অভিনন্দুন্তি. দুতিযং.