৩. দুক্খসুত্তং
৪৩. সাৰত্থিযং ৰিহরতি…পে… ‘‘দুক্খস্স, ভিক্খৰে, সমুদযঞ্চ অত্থঙ্গমঞ্চ দেসেস্সামি. তং সুণাথ, সাধুকং মনসি করোথ; ভাসিস্সামী’’তি. ‘‘এৰং, ভন্তে’’তি খো তে ভিক্খূ ভগৰতো পচ্চস্সোসুং. ভগৰা এতদৰোচ –
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, দুক্খস্স সমুদযো? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৰেদনা; ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. অযং খো, ভিক্খৰে, দুক্খস্স সমুদযো.
‘‘সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৰিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ…পে… জিৰ্হঞ্চ পটিচ্চ রসে চ…পে… কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ…পে… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৰিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৰেদনা; ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. অযং খো, ভিক্খৰে, দুক্খস্স সমুদযো.
‘‘কতমো চ, ভিক্খৰে, দুক্খস্স অত্থঙ্গমো? চক্খুঞ্চ পটিচ্চ রূপে চ উপ্পজ্জতি চক্খুৰিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৰেদনা; ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. তস্সাযেৰ তণ্হায অসেসৰিরাগনিরোধা উপাদাননিরোধো; উপাদাননিরোধা ভৰনিরোধো; ভৰনিরোধা জাতিনিরোধো; জাতিনিরোধা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিরুজ্ঝন্তি. এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতি. অযং খো, ভিক্খৰে, দুক্খস্স অত্থঙ্গমো.
‘‘সোতঞ্চ পটিচ্চ সদ্দে চ উপ্পজ্জতি সোতৰিঞ্ঞাণং…পে… ঘানঞ্চ পটিচ্চ গন্ধে চ…পে… জিৰ্হঞ্চ পটিচ্চ রসে চ…পে… কাযঞ্চ পটিচ্চ ফোট্ঠব্বে চ…পে… মনঞ্চ পটিচ্চ ধম্মে চ উপ্পজ্জতি মনোৰিঞ্ঞাণং. তিণ্ণং সঙ্গতি ফস্সো. ফস্সপচ্চযা ৰেদনা; ৰেদনাপচ্চযা তণ্হা. তস্সাযেৰ তণ্হায অসেসৰিরাগনিরোধা উপাদাননিরোধো; উপাদাননিরোধা ভৰনিরোধো; ভৰনিরোধা জাতিনিরোধো; জাতিনিরোধা জরামরণং সোকপরিদেৰদুক্খদোমনস্সুপাযাসা নিরুজ্ঝন্তি. এৰমেতস্স কেৰলস্স দুক্খক্খন্ধস্স নিরোধো হোতি. অযং খো, ভিক্খৰে, দুক্খস্স অত্থঙ্গমো’’তি. ততিযং.